Τετάρτη, Μαρτίου 25, 2015

Μετέωρο

Είδα πριν λίγες μέρες «Το Αλάτι της Γης», ένα ντοκιμαντέρ για τον φωτογράφο Σεμπαστιάο Σαλγκάδο, και δεν μπορώ ακόμα να συνέλθω από αυτές τις φωτογραφίες. Αναφέρομαι στις ασπρόμαυρες, οι έγχρωμες μου ήρθαν στο μυαλό αντιστικτικά. Βραζιλία, πάνω από τριάντα χρόνια πριν, η παιδική θνησιμότητα σε υψηλά επίπεδα, βρέφη που πεθαίνουν πριν προλάβουν να βαφτιστούν, σύμφωνα με τις δοξασίες των Καθολικών δεν μπορούσαν να πάνε στην κόλαση αφού δεν είχαν προλάβει να κάνουν τις δικές τους αμαρτίες, αλλά ούτε και στον παράδεισο αφού κουβαλούσαν το προπατορικό αμάρτημα. Πηγαίνουν σε ένα μέρος που λέγεται λίμπο και είναι η κατοικία των ψυχών των αβάπτιστων βρεφών. Όσα έχουν προλάβει να βαφτιστούν κηδεύονται με τα μάτια κλειστά. Όσα πέθαιναν αβάπτιστα θάβονταν με τα μάτια ανοικτά, με την ελπίδα πως έτσι θα μπορέσουν να βρουν το δρόμο τους, ειδάλλως θα περιπλανώνταν για πάντα μάταια.  
Δεν ξέρω αν έχω δει σπαρακτικότερη εικόνα από την τελευταία. Θέλεις να το πάρεις στα χέρια σου και να έρθει στη μύτη σου η μυρωδιά μιας ζωής που μόλις ξεκινάει. Πού κοιτάζει με τα μάτια ανοικτά; Πού ρεμβάζει; Τί να σκέφτεται; Γιατί δεν πρόλαβε να γίνει κι αυτό καρτ ποστάλ; Γιατί δεν βαφτίστηκε να προλάβει να γίνει κι αυτό αγγελούδι; Γιατί ανεβάζω τη φωτογραφία του; Επειδή θέλω να του πω πως τ' αγαπάω. Για όσα δεν πρόλαβε. Για την αιωνιότητα που του αναλογεί. Που δεν είναι αυτή του λίμπο. Είναι αυτή της εικόνας του, η οποία, σε αντίθεση με το βάπτισμα, προσπαθεί να άρει όλων των ειδών τα αμαρτήματα, τόσο αυτά των συνθηκών της ζωής όσο κι εκείνα που συνήθισαν να πιστεύουν οι άνθρωποι ως πίστη.

Κυριακή, Μαρτίου 15, 2015

Δυο χαμόγελα

Εφτά και το βράδυ. Σταματημένος στο φανάρι. Περνάει μπροστά μου. Πρέπει να είναι γύρω στα εξήντα πέντε. Φοράει κόκκινο καπέλο τζόκει σαν τον Χάρι Ντιν Στάντον στο «Παρίσι, Τέξας». Δεν ξέρω αν είναι το ίδιο χαμένος με εκείνον. Πιθανότατα όχι. Χαμογελάει διάπλατα μέσα από τα αψεγάδιαστα δόντια της μασέλας του. Είναι μικροκαμωμένος, σουφρωμένος, το πρόσωπό του χάρτης ρυτίδων. Αλλά χαμογελάει διάπλατα καθώς κρατάει απ΄ το λουρί το σκυλί του. Εκείνος είναι μικρόσωμος, το σκυλί μεγαλόσωμο. Τύπου λυκόσκυλο, αλλά όχι ακριβώς. Χαμογελάει κι εκείνο διάπλατα. Είναι η ώρα της βόλτας, σκύλος και κύριος είναι εξίσου ευτυχισμένοι. Είναι βράδυ Κυριακής, ο σκύλος δεν το ξερει, δεν του κάνει καμία διαφορά, δεν ξέρει από μέρες και τέτοιες κατηγοριοποιήσεις, ξέρει από βόλτες κι από αφεντικά που τον αγαπούν. Ένας άνθρωπος και το οικιακό του ζώο. Μια σχέση ανταλλακτικής αγάπης, μια σχέση έντιμης συναλλαγής, μια σχέση τίμια, μια σχέση χωρίς ενοχές, μια σχέση ουσίας. Το βγάζει βόλτα. Ο κόσμος είναι καμωμένος καλά. Και για τους δύο.

Τετάρτη, Μαρτίου 11, 2015

Αυτά που ήθελα να γίνουν γίνανε

Μου έχει καρφωθεί στο μυαλό μια φράση που διάβασα πρόσφατα. Ο Νίκος Νικολαϊδης, αναφερόμενος στην αποτίμηση του έργου του, έλεγε ότι δεν τον αφορούσε και τόσο, αφού αυτά που ήθελε να γίνουν γίνανε.
Στις 11 Μαρτίου του 2005 γεννήθηκε το μπλογκ Οld Boy, ενδεχομένως να γεννήθηκε και ο ίδιος ο Οld Boy για να φωτίσει και αποσαφηνίσει καλύτερα εμένα σε εμένα, δεν είμαι σίγουρος, αλλά τελικά δεν ξέρω πόσο με αφορά τί και ποιός γεννήθηκε, αφού μέσα σε αυτή τη δεκαετία αυτά που ήθελα να γίνουν γίνανε και απόψε νιώθω ευγνώμων και πλήρης για μια παράλληλη πορεία ζωής, η οποία ήταν τόσο έντονη, ώστε έφτασε να γίνει η κύρια.
Σας ευχαριστώ που αναβάλατε τον θάνατό σας για να σας πω τις ιστορίες μου, μαζί ανέβαλα κι εγώ τον δικό μου, και κάθε ιστορία που αναβάλει τον θάνατο είναι μια ιστορία που αξίζει να ειπωθεί.
Ας μισήσουμε βαθιά τον θάνατο και κάθε τι που δεν υπάρχει, ας αγαπήσουμε βαθιά την ύπαρξη και κάθε τι που πασχίζει να σκαλίσει τα συστατικά της.

Κυριακή, Μαρτίου 08, 2015

Χαϊκού

Επιδεικτικά
αρνήθηκε να ζήσει·
 δεν ήταν κρυφό.

Κυριακή, Μαρτίου 01, 2015

Η πράξη των παιγνίων

(Κείμενο γραμμένο πριν μερικές εβδομάδες για το Unfollow)
Δεν χρειάζεται να είσαι ιδιαίτερα χαιρέκακος για να χαμογελάσεις στη σκέψη πως το μνημονιακότερο ίσως σάιτ του καιρού των μνημονίων, το Protagon, αντί να αναδείξει ως μεγάλο πολιτικό αστέρα τον δημιουργό του και μετέπειτα αρχηγό του Ποταμιού, ανέδειξε τελικά ως σούπερ σταρ το Γιάνη Βαρουφάκη, τον άνθρωπο που από το απόγευμα της Παρασκευής 30 Ιανουαρίου και την instant classic συνάντησή του με τον Γερουν Ντάισενμπλουμ, έχει προσφέρει στο αντιμνημονιακό φαντασιακό απανωτούς οργασμούς κι έχει προξενήσει στους υποστηρικτές του απέναντι πολιτικού στρατοπέδου φαινόμενα ομαδικής παράκρουσης.
Γιατί μπορεί το βιογραφικό του 54χρονου καθηγητή να είναι εντυπωσιακό και πολυδιάστατο, μπορεί τα βιβλία του να χαίρουν μεγάλης εκτίμησης, μπορεί ακόμη και όσοι έχουν να του καταλογίσουν κάτι να μην αμφισβητούν το επιστημονικό του βεληνεκές, αλλά μέσα από την εκεί αρθογραφία του ξεκίνησε να γίνεται ευρύτερα γνωστός, μια αρθρογραφία που αποδόμησε εξαρχής το μνημονιακό αφήγημα, για να έρθουν στη συνέχεια τηλεοπτικές εμφανίσεις, όπου η άνεσή του στο διάλογο μεγιστοποιούσε την επίδραση των λεγομένων του, η αρθογραφία του στο περιοδικό «Ηοt Doc» κλπ. Όσο για το σταριλίκι (που εν μέρει οφείλεται στο συνδυασμό αντισυμβατικού στυλ και αυτοπεποίθησης πως υπερέχει σε επιχειρήματα έναντι των συνομιλητών του και εν μέρει τον υπερβαίνει), μπορεί να μην είναι ακριβώς πολιτικό χαρακτηριστικό, αλλά δεν γίνεται και να μιλήσεις για τον Γιάνη (με το εξεζητημένο ένα νι) Βαρουφάκη, αγνοώντας αυτό το στοιχείο, που παίζει και τον πολιτικό του ρόλο, με τα καλά του και τα κακά του.
Εργασιομανής αλλά νάρκισσος (σύμφωνα με το σχετικό καλαμπούρι η ορκομωσία της κυβέρνησης καθυστέρησε γιατί άλλοι ορκίστηκαν με πολιτικό όρκο, άλλοι στο ευαγγέλιο κι εκείνος στον καθρέφτη του) Πολύ αγαπητός στους φοιτητές του, αλλά μάλλον αντισυλλογικός, με προσωπικές στρατηγικές. Κακές γλώσσες λένε πως πριν την άφιξη της τρόικας δεν είχε προβλέψει τις εξελίξεις και προσπαθούσε να διασκεδάσει τις εντυπώσεις, αλλά μια αναδρομή στην αρθογραφία του δείχνει ότι από την επιβολή των μνημονίων και ύστερα η θέση του είναι σαφής, διαυγής και μάλλον αταλάντευτη.
Έτσι, ελάχιστα πριν το Καστελλόριζο έγραφε: «Η απλή λογική λέει ότι αν δεν μπορείς να διανοηθείς την πιθανότητα να αποχωρήσεις από μια διαπραγμάτευση, είναι προτιμότερο να μην προσέλθεις σε αυτήν. Αν πράγματι είναι κοινώς γνωστό ότι θα αποδεχθείς ό,τι σου προσφέρουν, η διαπραγματευτική σου ισχύς είναι μηδενική. Σε αυτή την περίπτωση καλύτερα να κάτσεις σπίτι σου και να σου στείλει η «άλλη πλευρά» τις απαιτήσεις της με email (τώρα που τα fax ξεπεράστηκαν). Ο λόγος που η κυβέρνηση πρέπει να διαπραγματευτεί σκληρά, έστω και την ύστατη στιγμή, δεν είναι επειδή οι προτάσεις της τρόικας είναι σκληρές και θα μας πονέσουν. Τον πόνο τον αντέχουμε. Το πρόβλημα είναι ότι η τρόικα μας προτείνει μια «θεραπεία» που, από όσα γνωρίζω, δεν είναι απλώς επίπονη αλλά είναι και χειρότερη από την «ασθένεια» - μια «θεραπεία» που σε ορίζοντα δεκαετίας θα την αναλογιζόμαστε ως το Μέγα Σφάλμα. Κι όχι μόνο εμείς αλλά ολόκληρη η Ευρώπη. Δεν θα είναι άλλωστε η πρώτη φορά που οι ισχυροί έχουν κάνει κακό στο εαυτό τους επιβάλλοντας στους ασθενέστερους συμφωνίες καταστροφικές για όλους, π.χ. η Συνθήκη των Βερσαλλιών μετά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο. Μερικές φορές, λοιπόν, ο κλήρος πέφτει στον αδύνατο να πει όχι σε μια συμφωνία βλαπτική όχι μόνο για τον ίδιο αλλά και για τον (φαινομενικά) ισχυρότερο. Για να μπορεί όμως να το πει, είναι αναγκαίο ο ίδιος να πιστέψει ότι η κατάρρευση της διαπραγμάτευσης δεν είναι το χειρότερο αποτέλεσμα - ότι το χειρότερο αποτέλεσμα είναι μία συμφωνία που μας οδηγεί πιο βαθειά στην μαύρη τρύπα, συμπαρασύροντας μαζί μας και τους άλλους. Η Γερμανία δεν είχε αυτή την δυνατότητα αποχώρησης την 28η Ιουνίου του 1919. Η ελληνική κυβέρνηση σήμερα, για μερικές ακόμα ώρες, την έχει. Ας την χρησιμοποιήσει».
Αντιμνημονιακός άρα ναι, από την αρχή και με επιχειρήματα. Ιδεολογικά όμως πού κατατάσσεται; Πριν τις εκλογές του Μαϊου του 12 είχε μοιράσει τις ψήφους του: «Τι κάνω; Εδώ θα μου επιτρέψετε να θυμηθώ το παιγνιοθεωρητικό μου παρελθόν. Να τι θα έκανα ...: Πριν πάω στην κάλπη, θα έπαιρνα ένα βάζο και μέσα του θα έβαζα δέκα χαρτάκια. Από αυτά τα 4 θα έγραφαν ΣΥΡΙΖΑ, τα 3 Οικολόγους-Πράσινους, τα 2 ΔΗΜΑΡ και το 1 Δράση. Κατόπιν θα τράβαγα έναν λαχνό στα τυφλά. Κι ότι έγραφε θα το έριχνα στην κάλπη». Τον Ιούνιο του 12 όμως αφήνει αυτό το -μάλλον τρεις λαλούν και δυο χορεύουν- σύστημα και γράφει πως θα ψηφίσει ΣΥΡΙΖΑ.
Όσο για τον ίδιο; Τον Απρίλιο του 12 το απέρριπτε: «Πριν κάποιους μήνες, ερωτήθηκα αν θα με ενδιέφερε να κατέβω στην πολιτική. Το ίδιο ερώτημα μου ετέθη πολλές φορές, στα ΜΜΕ, στην Πλατεία Συντάγματος κλπ. Η ενστικτώδης απάντησή μου ήταν, και παραμένει, αρνητική. Γιατί; Να σας πω: Το 1982 πήρα την μεγάλη απόφαση της πανεπιστημιακής καριέρας. Αυτό σήμαινε μια ζωή με πολύ λιγότερα χρήματα και εξουσία. Όμως, μια ζωή με μέγιστη ελευθερία έκφρασης και δυνατότητα αυτο-κριτικής (και αυτοσαρκασμού ακόμα). Ήταν μια επιλογή που δεν παίρνω πίσω. Όλον αυτό τον καιρό, συνομιλώ (έστω και στα κρυφά) με πολιτικούς όλων σχεδόν των κομμάτων. Αυτό έχει σημασία στον Καιρό της Κρίσης. Μου δίνει την δυνατότητα να τους βοηθώ αλλά και να τους κρίνω όλους (και τον εαυτό μου συνάμα). Την στιγμή που θα ανέβω στο μπαλκόνι και θα πω «ψηφίστε με», ξάφνου τίθεμαι εναντίον όλων των υπόλοιπων. Δεν μου έχω εμπιστοσύνη ότι, μετά από μία κίνηση, θα διατηρήσω την σκέψη μου ανεξάρτητη, καθαρή. Δεν το θέλω. Και δεν θα το κάνω».
Απέρριψε στη συνέχεια και πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ να κατέβει στις ευρωεκλογές. Γιατί τελικά δέχτηκε να κατέβει στις βουλευτικές; Φαίνεται από ένα συνδυασμό γραπτών του. Πριν: «Είναι ο λόγος που δίνω όταν με ρωτούν γιατί δεν κατεβαίνω στις εκλογές: «Με ενδιαφέρει πολύ η πολιτική για να σπαταλώ τον χρόνο μου εγκλωβισμένος στα κομματικά όργανα και στα κονκλάβια.». Μετά: «Όταν λοιπόν μου ζητήθηκε να βοηθήσω μια πιθανή κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, αναλαμβάνοντας κάποια συγκεκριμένη (κατ’ εμέ σημαντική) ευθύνη, μου ήταν ηθικά και πολιτικά αδύνατον να αρνηθώ, ιδίως όταν διαπίστωσα σύμπτωση απόψεων για τόσο για τον στόχο όσο και για τα μέσα». Εγκλωβισμένος σε κομματικά όργανα και κονκλάβια όχι, με την πρόταση μιας πολύ καλής θέσης ευθύνης, ναι. Και πράγματι, πώς να αρνηθείς να κάνεις πράξη τις θεωρίες που υποστηρίζεις ένθερμα χρόνια, πώς να αρνηθείς να γίνεις πρωταγωνιστής της αλλαγής της Ευρώπης;
Πρώτος των πρώτων σε σταυρούς, πολύ πάνω από τις 130.000 ψήφους, περισσότεροι από ένας στους τρεις που ψήφιζε ΣΥΡΙΖΑ στη Β' Αθηνών τον σταύρωνε. Τα πρώτα δείγματα γραφής δείχνουν πως θα παραμείνει πολυπράγμων. Και για τα εξωτερικά κάνει δηλώσεις και συνεντεύξεις συνέχεια δίνει. Και υπέρ των ιδιωτικοποίησεων δηλώνει αρκεί να μη γίνονται κοψοχρονιά και η Lazard πρόλαβε να προσληφθεί ως σύμβουλος για το χρέος και για λιγότερες Καγιέν μίλησε. Ναι, ο Γιάνης Βαρουφάκης δεν είναι ο πιο αριστερός υπουργός οικονομικών που θα μπορούσε να έχει η κυβέρνηση. Ναι, υπό άλλες συνθήκες ο Γιάνης Βαρουφάκης που καλούσε τον ΓΑΠ (υπήρξε άλλωστε και σύμβουλός του παλιότερα) να κατέβει με ένα ποδήλατο στο Σύνταγμα με για να απευθυνθεί στους αγανακτισμένους, που βρίσκει θετικά στοιχεία στην -προ μνημονίων- πολιτική του Στουρνάρα και στην -μετά την κρίση- πολιτική του Σόρος, θα μπορούσε να είναι υπουργός του ΓΑΠ ή μιας άλλης κεντροαριστερής -με την κακή έννοια του όρου- κυβέρνησης.
Γράφει ο ίδιος: «Η Ευρώπη δεν έχει έλλειμμα καλών ιδεών και έξυπνων ανθρώπων. Ο μόνος λόγος που παραμένει καθηλωμένη σε αδιέξοδες πολιτικές είναι το πέπλο της σιωπής που καλύπτει τις διαβουλεύσεις σε συνόδους κορυφής, Eurogroup, Ecofin κλπ. Ένας ευρωπαίος πρωθυπουργός να τολμήσει να πει την αλήθεια, να ξεκινήσει μια «απαγορευμένη» συζήτηση, αμέσως θα απελευθερώσει τους υπόλοιπους και θα δώσει το έναυσμα για τον θεραπευτικό διάλογο που έως σήμερα απλά δεν έχει τολμήσει κανείς να ξεκινήσει στην Ευρώπη. Δεν με ενδιαφέρει ποιος θα τον ξεκινήσει. Με ενδιαφέρει να ξεκινήσει. Ο Αλέξης Τσίπρας με έχει πείσει ότι, αν του δοθεί η ευκαιρία, θα το κάνει». Whοever it takes λοιπόν, αλλά κι ο ίδιος ο Τσίπρας ύμνησε πριν λίγο καιρό το whatever it takes του Ντράγκι και το ενστερνίστηκε.
Eίναι λοιπόν τελικά μια μεταγραφή, αλλά μια μεταγραφή που φαίνεται να έχει γίνει με τίμιους όρους και στη θεμιτή βάση του κοινού πολιτικού εδάφους. Είναι η μεταγραφή του παικταρά με την ελπίδα να πάρει τη φανέλα με το 10 και να κάνει παπάδες. Είναι μεταγραφή που πιθανόν σε άλλη συγκυρία να μην είχε γίνει ποτέ, αλλά από την άλλη είναι αυτή ακριβώς η συγκυρία που έφερε τη σημερινή κυβέρνηση στην εξουσία. Όπως η συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝ.ΕΛ. στηρίχθηκε στην αντιμνημονιακή ατζέντα, όπως παρά τις χαώδεις αισθητικές διαφορές που είχε αναφέρει παλιότερα ο Τσίπρας ανάμεσα στα δύο κόμματα, ελάχιστους ψηφοφόρους του ΣΥΡΙΖΑ μπορώ να σκεφτώ που θα προτιμούσαν θεωρητικά κοντινότερα ιδεολογικά σχήματα όπως το Ποτάμι, έτσι και ο νέος Υπουργός Οικονομικών μοιάζει απόλυτα ταιριαστός για το πόστο που επελέγη.
Από την αρχή του προγράμματος που επιβλήθηκε στη χώρα ο -κατά δήλωσή του «ευρωπαϊστής»- Βαρουφάκης δεν τους εξηγεί απλά ότι δεν δουλεύει. Προσφέρει και λύσεις. Είναι κήρυκας ενός λειτουργικότερου συστήματος. Είναι βέβαιος ότι υπάρχει. Θέλει έναν καπιταλισμό που να δουλεύει καλύτερα, μια ευρωζώνη που να δουλεύει καλύτερα. Όταν λέει ότι δεν τον αφορούν οι μπλόφες, όταν προσπαθεί να πείσει πως μια άλλη λύση θα ωφελήσει και τους πολίτες των άλλων ευρωπαϊκών κρατών, φαίνεται πως το πιστεύει. Δεν ήρθε για να απειλήσει, αλλά για να πείσει. Το ερώτημα είναι πόσο ευεπίφορη είναι η διεθνής σκηνή στο να πειστεί. Πόση σημασία έχει να πείσεις, πόση σημασία έχει να προσφέρεις καλύτερες λύσεις; Μήπως η πειθώ είναι υπερτιμημένη; Μήπως η Ευρώπη δεν έχει καμία ανάγκη να καταπληχθεί; Ακόμα κι αν μπορέσει να τους καταπλήξει, ακόμη και αν τους δείξει το συνολικότερο συμφέρον όλων, πιθανότατα η πράξη των παιγνίων να αποδειχθεί διαφορετική από τη θεωρία. Είναι πεπεισμένος πως τα προγράμματα αυτά δεν δουλεύουν. Μοιάζει πεπεισμένος ότι έχει να προσφέρει εναλλακτική και να πείσει. Αν η πρώτη σιγουριά μπορεί να εξασφαλίσει επιτέλους μια αληθινή διαπραγμάτευση με τους δανειστές, η δεύτερη σιγουριά μένει να αποδειχτεί αν θα επιβεβαιωθεί πανηγυρικά ή θα διαψευστεί οικτρά. 
Ο τελευταίος Υπουργός Οικονομικών που ήταν απόλυτα σίγουρος για τις πνευματικές του επιδόσεις και για το ότι θα πήγαινε και θα έλαμπε στα ευρωπαϊκά φόρα φαγώθηκε για πρωινό και λίγα χρόνια μετά έφτασε να τον περάσει κι ο Βασίλης Λεβέντης στην Ά Θεσσαλόνίκης. Αλλά η σύγκριση ανάμεσα στους δύο άντρες τελειώνει εκεί: είναι όσο πιο διαφορετικοί γίνεται και εισέρχονται στη διαπραγμάτευση με εντελώς άλλη προϊστορία, εντελώς άλλες περγαμηνές και κυρίως εντελώς διαφορετική ατζέντα. Και αν κάτι δεν μπορεί να αμφισβητήσει κανείς είναι ότι ο Βαρουφάκης αυτό το πρόγραμμα το έχει αποδομήσει εξ αρχής, ότι έχει πολλάκις επιχειρηματολογήσει πως δεν υπάρχει στο τέλος αυτού του δρόμου οποιαδήποτε σωτηρία έναντι της οποίας πρέπει να υποχωρήσουμε, αλλά πως αυτό που ονομάστηκε σωτηρία ήταν εξαρχής καταστροφή. Διόλου απίθανο η θητεία του να αποδειχτεί σύντομη. Εντελώς απίθανο λόγω της ιστορικής συγκυρίας και του προσωπικού του ταμπεραμέντου η θητεία του να περάσει απαρατήρητη και να ξεχαστεί.

Τετάρτη, Φεβρουαρίου 25, 2015

Γυάλινη σφαίρα

Έγραφα στο προηγούμενο ποστ για τη σύγκρουση της φαντασίωσης με την πραγματικότητα. Απόψε ας μιλήσουμε για μια άλλη φαντασίωση: τη φαντασίωση ότι θα ήταν ποτέ δυνατόν να συνεχιστεί το έργο της προηγούμενης πενταετίας με την παρούσα κυβέρνηση ή έστω με διαφορετικής σύνθεσης κυβέρνηση από την παρούσα βουλή. Δεν μπορώ να προβλέψω τί ακριβώς θα συμβεί τους επόμενους μήνες, μπορώ όμως να προβλέψω ότι αυτό, ναι, είναι απολύτως αδύνατον να συμβεί. Δεν μπορώ επίσης να προβλέψω αν το έργο που θα ακολουθήσει θα είναι πολύ καλύτερο ή πολύ χειρότερο. Μπορώ όμως να προβλέψω ότι ο δρόμος του Σόιμπλε με το δρόμο του Σύριζα πάρα πολύ γρήγορα θα πάψουν να έχουν οποιοδήποτε σημείο επαφής.

Σάββατο, Φεβρουαρίου 21, 2015

Κάλως ήρθατε κι εσείς στο κάδρο;

 
Νομίζω ότι βρισκόμαστε στο μεταίχμιο εκείνο που η φαντασίωση, μετά τη σύγκρουσή της με την πραγματικότητα, πρέπει να δώσει τη θέση της στην διάψευσή της. Εάν οι προτάσεις που θα υποβληθούν τη Δευτέρα είναι αρκετά γενικόλογες, αρκετά αόριστες, αρκετά μη συγκεκριμένες, ενδεχομένως η φαντασίωση να διατηρηθεί σε σχετική ισχύ για λίγο καιρό ακόμα. Από τη στιγμή όμως που θα πάμε στην επανάληψη του αγαπημένου έργου της προηγούμενης πενταετίας, όταν οι προτάσεις θα απορρίπτονται σωρηδόν, όταν θα έχουμε να αντιμετωπίσουμε το «Δεν σου δίνουμε λεφτά, αν δεν κάνεις αυτό, εκείνο και το άλλο, αποικία χρέους μας» οι φαντασιώσεις θα καταρρεύσουν οριστικά. Εκτός και αν η παράταση εξασφαλίζει ακριβώς αυτό: δηλαδή όχι μόνο το δικαίωμα μιας ακόμη ευκαιρίας για μια βιώσιμη λύση εντός της ασφυκτικής οικονομικοπολιτικής πραγματικότητας, αλλά και το δικαίωμα μιας ακόμη ευκαιρίας για νέες αντιστάσεις, νέα όχι, νέα ως εδώ, νέες φαντασιώσεις, που όμως τη φορά αυτή μπορεί και να γίνουν πράξη.
Ο ΣΥΡΙΖΑ προεκλογικά υποσχέθηκε το σχεδόν αδύνατο. Το πάλεψε με σχεδόν όλες του τις δυνάμεις. Ακριβώς επειδή το πάλεψε αυθεντικά, κέρδισε ένα πρωτοφανές κύμα συμπαράστασης μέσα στην Ελλάδα, ενώ ενέπνευσε και έξω από αυτήν. Έχω την αίσθηση ότι στο παρά πέντε άρχισε να τρεμοπαίζει το μάτι του, έχω την αίσθηση ότι φοβήθηκε πρώτος. Προφανώς δεν πίστεψε όσο θα έπρεπε το ένα σκέλος των εξαγγελιών του, ότι δηλαδή είναι ισχυρός διαπραγματευτικά επειδή δεν θα μας αφήναν να βγούμε από την ευρωζώνη. Ωστόσο ακόμη και αυτή τη στιγμή, μεσημέρι Σαββάτου, βρισκόμαστε σε ένα μεταίχμιο που με -αρκετή ίσως- καλή θέληση, η φαντασίωση μπορεί να παραμείνει ζωντανή. Αμφιβάλλω για πόσο ακόμα. Αμφιβάλλω αλλά δεν αποκλείω να παραμείνει πιστός στο άλλο σκέλος των εξαγγελιών του, στο ότι δηλαδή το μνημόνιο με τους όρους που είχε και τον τρόπο που επιβαλλόταν ήταν καταστροφή.
Αλλά αν φοβήθηκε πρώτος, φοβήθηκε επειδή:
1) Η προηγούμενη κυβέρνηση μακιαβελικά, σιχαμερά και σχεδόν προδοτικά του έβαλε τη θηλιά της 28ης Φεβρουαρίου στον λαιμό. 
Και ενώ θα μπορούσαν από χθες το βράδυ, οι ΓΑΠ, οι Σαμαράδες και οι Βενιζέλοι να λένε «Μας κατηγορούσατε με τους πιο ακραίους χαρακτηρισμούς τόσον καιρό, ενώ τελικά και εσείς κάτι παρόμοιο είστε έτοιμοι να κάνετε, καλωσήρθατε κι εσείς στο κάδρο» 
και ενώ ακόμα και η διαφορά ανάμεσα στο μέιλ Χαρδούβελη και τα μέτρα που θα εξαγγελθούν τώρα είναι μεν καταλυτική και αποστομωτική, αλλά εν πάση περιπτώσει θα μπορούσε να είναι μια διαφορά που ανάγεται στη σφαίρα της διαφοράς πολιτικής αντίληψης και των αποτελεσματικότερων διαπραγματευτικών χειρισμών,
είναι η παγίδα της 28ης Φεβρουαρίου σε συνδυασμό με την κατάμαυρη προεκλογική προπαγάνδα και μετεκλογικές πινελιές, όπως η ανακοίνωση του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος ή η αρχική αμφισβήτηση της ύπαρξης εγγράφου Μοσκοβισί, οι οποίες καταδικάζουν τους πρωταγωνιστές τους σε ρόλο ιστορικά κατάμαυρο.
2) Τα δισεκατομμύρια σηκώνονταν, σηκώνονταν και συνέχισαν να σηκώνονται από τις τράπεζες. Σε μια χρεωκοπημένη χώρα, σε μια χώρα που έχει περάσει όσα έχει περάσει τα τελευταία πέντε χρόνια, υπάρχει μια τάξη που όχι μόνο έχει ακόμα πολλά λεφτά, αλλά φροντίζει να τα σηκώνει και να τα φυγαδεύει, γνωρίζοντας πως το τίμημα θα το πληρώνουν πάντα οι άλλοι και ποτέ η ίδια, γνωρίζοντας πως αν πάμε στη δραχμή με τα φυγαδευμένα ευρώ της θα μπορεί να τα πάρει όλα κοψοχρονιά μετά. Και σε αυτήν την τάξη μπορεί να υπάρχουν ακόμη και άνθρωποι που ψήφισαν ΣΥΡΙΖΑ ή άνθρωποι που κατέβηκαν στις πλατείες να του πουν να μην κάνει πίσω ή, γιατί όχι, και μεγαλοστελέχη του.
Η κυβέρνηση παρέλαβε τη χώρα με το ματς στο 5 - 0 και το έκανε 5 - 1. Το καλό είναι ότι μπήκε το γκολ της τιμής. Το κακό δεν είναι ότι είχε υποσχεθεί πως θα βάλει 6 γκολ, αλλά ότι είχε υποσχεθεί πως σε αυτό το ματς δεν θα συνεχίσουμε να παίζουμε. Σάββατο μεσημέρι, στο μεταίχμιο φαντασίωσης - πραγματικότητας, κλείνω τα μάτια κι αποφασίζω να της δώσω κι εγώ λίγο χρόνο ακόμα, ελπίζοντας πως από τη Δευτέρα και μετά θα αποδειχθεί ότι το προηγούμενο παιχνίδι, ανεξαρτήτως ονομασίας του, έχει τελειώσει. 

Πέμπτη, Φεβρουαρίου 19, 2015

Εμβλήματα

Ήταν μεγάλης ηλικίας, αλλά όχι πάρα πολύ μεγάλης. Και σίγουρα δεν σου έδινε την αίσθηση ανθρώπου που είχε πάρει την κατιούσα από πλευράς υγείας. Πρόπερσι που ήταν διαχειριστής, κάθε φορά που πήγαινα να του πληρώσω τα κοινόχρηστα τον θυμάμαι να φοράει από πάνω μια φόρμα της Εθνικής Γερμανίας. Φέτος που είμαι εγώ, είχε κατέβει να με βοηθήσει σε κάτι δουλειές. Πάντα με την ίδια φόρμα από πάνω. Τις τελευταίες εβδομάδες αρρώστησε, αλλά υποτίθεται θα γινόταν καλά. Σήμερα είδα το κηδειόσημο στην εξώπορτα. Ξεκίνησε όλο αυτό από ένα κρύωμα. Έμαθα ότι το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του το πέρασε μετανάστης στη Γερμανία. Εξ' ου και η φόρμα λοιπόν. Και να που μέσα στην καρδιά του αντιγερμανικού κλίματος των ημερών, μου έχει καρφωθεί στο μυαλό η φόρμα του σαν ένα δικό του κομμάτι, σαν ένα κομμάτι ρούχου ούτως ή άλλως παράταιρου εμφανισιακά επάνω του, σαν ένα κομμάτι ρούχου όμως που προφανώς αγαπούσε, σαν ένα κομμάτι ρούχου που κατ' επέκταση κι εγώ τώρα θυμάμαι με συγκίνηση. 

Τρίτη, Φεβρουαρίου 17, 2015

Ονοματολογία

Δεν ξέρω πώς θα πούμε αυτό που θα υπογράψουμε να παραταθεί, γεφυρωθεί, οτιδηποτωθεί. Και τελικά ίσως δεν έχει μεγάλη σημασία η ονομασία του ρήματος και του ουσιαστικού (αν και έχει μεταφερθεί πια τόσο πολύ και στο συμβολικό πεδίο η κατάσταση, που ενδεχομένως και να έχει).
Ξέρω όμως πώς αν είναι το οτιδήποτε υπογράψουμε να μοιάζει ουσιωδώς με τα προηγούμενα, τόσο στη νεοφιλελεύθερη κατεύθυνσή του, όσο και στους όρους επίβλεψης, αξιολόγησης, ελέγχου κλπ, τότε δεν θα έχουμε κάνει απλά μια τρύπα στο νερό, αλλά κάτι πάρα πολύ χειρότερο.

Παρασκευή, Φεβρουαρίου 13, 2015

Α1

Στο μετρό μια κοπέλα, όρθια και στριμωγμένη, με την πλάτη να ακουμπά στην πόρτα, γράφει νότες σε ένα τετράδιο. Μια μουσική γεννιέται, μια μουσική που ακούει μόνον η ίδια, μια μουσική που δεν μπορώ να φανταστώ.
Στην Χαριλάου Τρικούπη μια νέα γυναίκα κοιτάζει μια βιτρίνα παπουτσιών. Λαθροκοιτάζω το βλέμμα της και διακρίνω μέσα του κάτι από την αρχέγονη θηλυκή έφεση στο ωραίο. Δεν νομίζω πως θα ήθελε να αγοράσει κάτι. Δεν υπάρχει στο βλέμμα της λαχτάρα αλλά κάτι μεταξύ νοσταλγίας και πλήρωσης.
Στην Αμυγδαλέζα ένας νέος άντρας αυτοκτονεί. Παραμονές Αγίου Βαλεντίνου, ίσως ο έρωτας να είναι η αιτία, ίσως ο έρωτας και όχι η παράταση της κράτησής του, δικαιούνται και οι λαθρομετανάστες να ερωτεύονται, δικαιούνται και αυτοί να απελπίζονται ερωτικά, δικαιούνται και αυτοί να αφαιρούν μόνοι τους τη ζωή τους, δικαιούνται και αυτοί να μην έχουν αρκετή υπομονή για να υποδεχτούν την ελπίδα που επιτέλους ήρθε στη χώρα.

Κυριακή, Φεβρουαρίου 08, 2015

Δύναμης


Οι σημερινές προγραμματικές δηλώσεις ήταν ένα ακόμη σημείο αναφοράς στις ούτως ή άλλως ιστορικές μέρες που ζούμε. Προσωπικά είμαι αισιόδοξος πως αυτή ακριβώς η στάση -και μόνον αυτή- είναι δυνατόν να οδηγήσει σε έναν έντιμο συμβιβασμό, προσωπικά είμαι πεπεισμένος πως οποιαδήποτε άλλη στάση θα ήταν διαπραγματευτικά καταστροφική. Αλλά εκείνο για το οποίο είμαι ακόμη περισσότερο πεπεισμένος, είναι πως εκείνοι που αποδεικνύονται στην πράξη αντάξιοι της ιστορικής τους ευθύνης και συνεπείς σε όσα έλεγαν, καταφέρνουν να επανεισάγουν στο -τόσο απαξιωμένο από δεκαετίες μικροδιαχείρισης, ευτέλειας και μικρότητας- πολιτικό πεδίο τη συγκίνηση, την έμπνευση, την αξιοπιστία, καταφέρνουν να σε κάνουν να αισθάνεσαι πως δεν είναι όλα εξ ορισμού αλλοτριωμένα και μάταια, καταφέρνουν να σε κάνουν να νιώθεις για μια φορά κι εσύ πως ως πολίτης δεν είσαι πιόνι, αλλά δυνάμει φορέας εξελίξεων, αλλαγών, ελπίδας, δύναμης.

Πέμπτη, Φεβρουαρίου 05, 2015

Πολιτική απόφαση

Κοίτα να δεις πώς το σκέφτομαι: όλα, μα όλα, μα όλα, γίνονται απείρως ευκολότερα και απείρως λιγότερο δραματικά, εάν τόσο η κυβέρνηση όσο και οι πολίτες καταλήξουμε πώς από όλα τα πιθανά σενάρια το χειρότερο και το καταστροφικότερο είναι η συνέχιση των πολιτικών της προηγούμενης πενταετίας, είτε αυτούσιων είτε περίπου αυτούσιων, δυο ευφημισμούς πάνω - δυο ευφημισμούς κάτω.
Εάν καταλήξουμε πως αυτό είναι το χειρότερο και το καταστροφικότερο, αυτό και όχι το τί θα συμβεί την 1η Μαρτίου, το τί θα συμβεί σε επίπεδο νομίσματος, το τί θα συμβεί σε επίπεδο τραπεζών και ρευστότητας, το τί θα συμβεί σε επίπεδο πληρωμής υποχρεώσεων προς τρίτους, το τί θα συμβεί ως προς τη μελλοντική χρηματοδότηση της χώρας κ.ο.κ,
εάν αυτό έχουμε στο μυαλό μας ως καταστροφή και χάος και συντέλεια του κόσμου,
εάν αυτή είναι η οριστική και καθαρή μας πολιτική απόφαση,
τότε αφενός βλέποντας και η απέναντι πλευρά ότι δεν μπλοφάρουμε αλλά είμαστε αποφασισμένοι, είναι εξαιρετικά πιθανό να σπεύσει και να προχωρήσει σε σημαντικές υποχωρήσεις και συμβιβασμούς,
αλλά αφετέρου -και αυτό είναι το σημαντικότερο- ακόμη και αν δεν υποχωρήσει και δεν συμβιβαστεί, εμείς θα έχουμε πια αποφασίσει ότι δεν έρχεται το τέλος του κόσμου, θα έχουμε πια αποφασίσει πως μην επιστρέφοντας στο προηγούμενο καθεστώς, το αποσοβήσαμε το τέλος του κόσμου.
Αν δεν κατασταλάξουμε σε αυτή την θεμελιώδη πολιτική απόφαση, αν δεν διαπραγματευθούμε με βάση αυτή την θεμελιώδη πολιτική απόφαση, τότε όλα, μα όλα, μα όλα, γίνονται απείρως δυσκολότερα και απείρως περισσότερο δραματικά και απείρως περισσότερο δυσοίωνα.

Τετάρτη, Φεβρουαρίου 04, 2015

Ροβέρτος Σπυρόπουλος

Θα μιλήσω προφανώς για δικό μου λογαριασμό, ωστόσο θα εκφράσω ταυτόχρονα και την υποψία ότι δεν είμαι ο μόνος που σκέφτεται έτσι: αν έχω μία αδιαπραγμάτευτη προσδοκία και αδιαπραγμάτευτη απαίτηση από τον ΣΥΡΙΖΑ, είναι να μη διανοηθεί να προχωρήσει με πρόσωπα και καταστάσεις που ως χθες φτύναμε και αποστρεφόμαστε, να μη διανοηθεί να συμπορευθεί με όλα εκείνα τα πρόσωπα και τις καταστάσεις που συμβόλιζαν περισσότερο ή λιγότερο δίκαια, πάντως το συμβόλιζαν, το πρόσωπο του παλιού καθεστώτος. 
Δεν ξέρω τί θα πετύχει με τους δανειστές, δεν ξέρω τί θα πετύχει στις εγχώριες πολιτικές του, δεν ξέρω ποιόν θα κυνηγήσει και ποιόν θα βάλει φυλακή, όλα μα όλα αυτά δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από τον ίδιο. Αποκλειστικά από τον ίδιο εξαρτάται να μην αποφασίζει να έχει στο πλευρό του Ροβέρτους Σπυρόπουλους, δικαιώνοντάς τους και διατηρώντας τους στα οφίτσια τους, ωσάν να μην υπάρχει άλλη επιλογή σε αυτό το κράτος, παρά η αέναη επιβίωση της βαθιάς συστημικής διαφθοράς, ωσάν αυτή να είναι το πετσί του κι η ψυχή του.
Υπάρχει όμως άλλη επιλογή. Και υπάρχει τώρα και μόνο τώρα.
Δεν έχω καμία απολύτως γνώμη για την ποινική μεταχείριση του κάθε Ροβέρτου Σπυρόπουλου. Έχω γνώμη για την πολιτική του μεταχείριση, η οποία, εφόσον είναι η διατήρησή του στη θέση του, μου προκαλεί ανατριχίλα. Δεν με ενδιαφέρει αν ο ίδιος είναι ταυτόχρονα ο πιο άσπιλος και ο πιο ικανός άνθρωπος του κόσμου. Δεν έχει σημασία αυτό. Σημασία έχει ποιό είναι το μήνυμα που θέλει να περάσει ο ΣΥΡΙΖΑ.
Κι αν το μήνυμα δεν είναι στους τομείς αυτούς το πλέον κρυστάλλινο, το πλέον ξεκάθαρο, το πλέον ανεπίδεκτο αμφισβήτησης, τότε είτε μετά θα ακολουθήσουν οι φασίστες είτε ξανά μανά οι προηγούμενοι με νέα φορεσιά, το ακόμη μεγαλύτερο κακό που θα έχει γίνει είναι η διάψευση της μίας και μόνης ελπίδας ότι εδώ υπήρχε κάτι ριζικά διαφορετικό, κάτι που ακόμα κι αν δεν κατόρθωνε να φέρει ριζικά διαφορετικές αλλαγές, είχε όμως ριζικά διαφορετικές προθέσεις.

Κυριακή, Φεβρουαρίου 01, 2015

Αλήθεια δεν ξέρω τι ποσοστό από το 36,5% που ψήφισε ΣΥΡΙΖΑ, ψήφισε ελπίζοντας πως θα καταφέρει να βγάλει διαπραγματευτική άκρη. Θεωρώ ότι η μεγάλη πλειοψηφία πίστεψε πως τα δύο πιθανά σενάρια ήταν από την μια η περισσότερο ή λιγότερο εύσχημη κωλοτούμπα του και από την άλλη το να προσέκρουε σε τοίχο. 
Οπότε σήμερα, μόλις το βράδυ της επόμενης Κυριακής των εκλογών, το να βλέπεις να σκάνε οι ενθαρρυντικές ειδήσεις η μία μετά την άλλη, μπορεί σε ένα βαθμό να σε κάνει να ελπίζεις, αλλά εκείνο που σε κάνει όχι σε ένα βαθμό, αλλά χωρίς βαθμούς και διακρίσεις, εκείνο που σε κάνει απόλυτα, είναι να νιώθεις ένα κράμα λύτρωσης και περηφάνιας.
Λύτρωσης όχι για τη λύση που θα δοθεί και η οποία μπορεί κάλλιστα και να μη δοθεί τελικά. Λύτρωσης γιατί έτσι. Και περηφάνιας γιατί πάλι έτσι. Και δεν είναι ότι δεν μπορώ να εξηγήσω τα έτσι. Είναι ότι είναι αυτονόητα.
Σέβομαι το δικαίωμα του κάθε Σόιμπλε να θέλει να ρυθμίσει τα πράγματα σύμφωνα με το συμφέρον της δικής του χώρας και σύμφωνα με τον τρόπο που έχει μάθει να σκέφτεται.
Εύχομαι όμως πολύ σύντομα και από εδώ και πέρα στο διηνεκές να γραφτεί στα πια μαύρα κατάστιχα της ιστορίας όλο το εγχώριο προσωπικό που τον εκπροσώπησε και τον υπερασπίστηκε με λύσσα, εν μέρει επειδή εξυπηρετούσε τα δικά ιδιοτελή συμφέροντα, εν μέρει επειδή είχε ανάστημα νάνου και το να αποδεχτεί πως υπήρχε οποιαδήποτε άλλη λύση του ήταν αφόρητο και να το σκεφτεί, με αποτέλεσμα να γίνει ο πιο φανατικός πολέμιος της.

Παρασκευή, Ιανουαρίου 30, 2015

Ευφημισμοί

Ό,τι κι αν συμβεί κι όπου κι αν οδηγηθούν τα πράγματα, ένα είναι το αναμφισβήτητο: η ελληνική κυβέρνηση παράγει πολιτική, ακολουθώντας τη σχετική εντολή των πολιτών που την ψήφισαν. 
Ακόμη κι αν στο τέλος του δρόμου αποδειχθεί πως δεν υπάρχει τίποτα άλλο απο το There Is No Alternative, ήδη, ήδη αυτό που συμβαίνει είναι μια εναλλακτική οπτική, μια διαφορετική προσέγγιση, μια δοκιμασία των ορίων του Δεν Υπάρχει Εναλλακτική.
Ό,τι κι αν συμβεί κι όπου κι αν οδηγηθούν τα πράγματα, έχει επιστρέψει η πολιτική στο σκηνικό, έχει αμφισβητηθεί στην πράξη πως η μόνη επιλογή που υπάρχει είναι να σκύβεις το κεφάλι ως υποτελής, να προσπαθείς να εξευμενίσεις τους δυνατούς, να επιδιώκεις να στηριχθείς στο έλεός τους.
Ό,τι κι αν συμβεί κι όπου κι αν οδηγηθούν τα πράγματα, στην Ελλάδα πια παράγεται πολιτική και ανεξάρτητα από την τελική έκβαση των πραγμάτων αυτές τις μέρες εμφανίστηκε στο προσκήνιο κάτι που λέγεται αξιοπρέπεια, η οποία δεν είναι ευφημισμός της αποκοτιάς και αν μη τι άλλο δεν είναι περισσότερο ευφημισμός της, από όσο ο πραγματισμός ήταν ευφημισμός της δουλικότητας.

Πέμπτη, Ιανουαρίου 29, 2015

Ζωή Κασιδιάρη

Ας ξαναθυμηθούμε μια παλιά αγαπημένη επιτυχία, όχι και τόσο παλιά δηλαδή, ούτε δυο χρόνια πριν δεν γράφτηκε. Η σε λίγες μέρες πρόεδρος της βουλής και το στο μεταξύ προφυλακισμένο και υπόδικο πρωτοπαλίκαρο του ναζισμού σχημάτιζαν κατά τον Γιάννη Πρετεντέρη ένα κοινό πρόσωπο αποτρόπαιου τέρατος:
 ~~~
~~~
Έγινε κανένα μεγάλο θέμα κατά του Πρετεντέρη; Ανακάλεσε ο ίδιος ποτέ; Προέβη έστω σε κάποια διορθωτική δήλωση; Όχι, όχι και όχι. Το θέμα που συζητήθηκε κατά κόρον από τα κυρίαρχα ΜΜΕ ήταν η απόφαση του ΣΥΡΙΖΑ να μην ξαναστείλει μετά από αυτό το άρθρο εκπρόσωπο στις εκπομπές του. Στηλιτεύθηκε ως αντιδημοκρατική και δείγμα δυσανεξίας στην κριτική. Και ο ίδιος ο Πρετεντέρης παρέμεινε και παραμένει πρώτο τραπέζι πίστα να δίνει πρόσωπο στο Mega, στα Νέα και το Βήμα. Αλλά σωστά και αντιπροσωπευτικά το δίνει το πρόσωπο. Δεν υπάρχει κανένα λάθος εδώ, δεν υπάρχει καμία δυσαρμονία.

Τετάρτη, Ιανουαρίου 28, 2015

Xειραφέτηση

Έχω την αίσθηση ότι σιγά σιγά ξυπνάμε όλοι από ένα σοκ. 
Έχω την αίσθηση ότι πολύ λίγο έχουμε ακόμη συνειδητοποιήσει τί έχει συμβεί.
Έχω την αίσθηση ότι ακόμη και όσοι αντισταθήκαμε στο παραμύθι που τρώγαμε, δεν σημαίνει ότι δεν το τρώγαμε, δεν σημαίνει ότι δεν το εσωτερικεύαμε, δεν σημαίνει ότι δεν το δεχόμασταν ως αληθινό.
Έχω την αίσθηση ότι μαθαίνοντας να ζούμε σε ένα καθεστώς αδιάλειπτης τρομοκράτησης, είμαστε ακόμη καχύποπτοι απέναντι σε οτιδήποτε δεν φαντάζει δυσοίωνο και εσχατολογικό. 
Ψόφο βαθύ και κακό στα κοράκια που γάμησαν τις ψυχές μας αυτή τη πενταετία. 
Και δεν αναφέρομαι εδώ στις πολιτικές που επιβλήθηκαν, οσοδήποτε άθλιες κι αν ήταν, αλλά στους ισοπεδωτικούς προπαγανδιστικούς μηχανισμούς που χρησιμοποιήθηκαν προκειμένου να καταστεί δυνατή η επιβολή των πολιτικών αυτών.
Ψόφο βαθύ και κακό στα κοράκια που γάμησαν τις ψυχές μας αυτή τη πενταετία.
Επιτέλους να ανασάνουμε λίγο σαν άνθρωποι, επιτέλους να σκεφτούμε ότι δικαιούμαστε να αντιμετωπίσουμε τη ζωή μας και το μέλλον μας σαν κάτι διαφορετικό από κολαστήριο.
Οτιδήποτε έρχεται να αντικαταστήσει ένα τέτοιου μεγέθους ψυχολογικό κακό, δεν μπορεί παρά νομοτελειακά να είναι απείρως καλύτερο.
Κουράστηκα να φοβάμαι το ακόμη μεγαλύτερο κακό που μπορεί να καιροφυλακτεί.
Δεν υπάρχει ακόμη μεγαλύτερο κακό, δεν είναι δυνατόν να υπάρξει μεγαλύτερο κακό από αυτό το ανηλεές τσάκισμα του ηθικού και αυτή την ασταμάτητη εκπαίδευση στην υποτέλεια και την αναξιοπρέπεια, δεν υπάρχει μεγαλύτερο κακό μπροστά.
Μπροστά υπάρχει πια μια κάποια ελπίδα, υπάρχει δειλά δειλά η απεξάρτηση από το σοκ, υπάρχει πια το τέλος ενός εφιάλτη. 

Πέμπτη, Ιανουαρίου 22, 2015

What's the economy, stupid?

Yπάρχουν δυο ειδών οικονομίες. Η μία, η δική σου, αυτή βάσει της οποίας μετράς πόσα έχεις, πόσα ξοδεύεις, πότε σου τελειώνουν, τί θα κάνεις μετά, είναι απολύτως αληθινή και τα λεφτά της απολύτως αληθινά. Διόλου άσχετο δεν είναι πως κατά κανόνα αφορά λεφτά δουλεμένα. Η άλλη, η μεγάλη, η των μεγάλων παικτών, η δημόσια, η των αγορών, είναι σε ένα βαθμό αληθινή και σε ένα άλλο τελείως φιξιόν, τελείως να 'χαμε να λέγαμε, τελείως σήμερα κέρδισα κάποια εκατομμύρια ευρώ κι αύριο τα έχασα και τελικά τίποτα από τα δύο δεν είναι ακριβώς έτσι, λογιστικά νούμερα και ψηφία σε υπολογιστή είναι όλα αυτά. Το πώς αναδιατάσσει το κεφάλαιο τα του οίκου του, το πώς προσπαθεί να σκάει λίγο τη φούσκα που το ίδιο δημιουργεί έχει προφανώς ενδιαφέρον, αλλά το ενδιαφέρον του αφορά κυρίως οικονομολόγους, μελετητές αυτών των πραγμάτων, τεχνοκράτες. Το θέμα με την Ελλάδα είναι πως μια εξαιρετικά άσχημη δημοσιονομική εικόνα πρώτον αποφασίστηκε να ονομαστεί χρεοκοπία το 2010, δεύτερον αποφασίστηκε να αντιμετωπιστεί με την ασφυκτικότερη και βαρβαρότερη των αντιμετωπίσεων και τρίτον βρήκε στην Ελλάδα τις ελίτ έτοιμες να μετατραπούν στους πιο διαπρύσιους απολογητές και υποστηρικτές των αντιμετωπίσεων αυτών. Πέντε χρόνια σοϊμπλοτσολιάδων, πέντε χρόνια ιδεολογικής τρομοκρατίας, πέντε χρόνια ζόφου. Τελευταία μέρα αύριο να βγάλουν και να τα πάνε κάπου ασφαλώς τα λεφτά τους όσοι τα έχουν, τελευταία μέρα αύριο να κάνουν μια ακόμη πατριωτική προσφορά, τελευταία μέρα αύριο να βάλουν πλάτη εκεί που πάντα έβαζαν: στα δικά τους συμφέροντα και μόνο, στα συμφέροντα δηλαδή εκείνων που κέρδιζαν προ κρίσης, κέρδιζαν και μετά κρίσης, στα συμφέροντα εκείνων που θεώρησαν και θεωρούν ότι πληρώνουν μόνο τα κορόιδα, η πλέμπα, οι πολλοί, οι μαλάκες. Σώστε λοιπόν τα λεφτά σας, δεν είναι τυχαίο ότι τα έχετε, παίζετε το παιχνίδι με τους κανόνες του και οι κανόνες του είναι υπέρ σας και πιθανότατα θα συνεχίσουν να είναι και μετά τις εκλογές και πιθανότατα όσοι τα έχετε θα συνεχίσετε να τα έχετε και θα συνεχίσετε να είστε οι νικητές, ωστόσο, αν μη τι άλλο, αυτό που θα ψηφιστεί την Κυριακή είναι η ελπίδα πως ακόμη και αν μια άλλη πραγματικότητα δεν είναι εφικτή, η άρνηση της υπάρχουσας και η σύγκρουση μαζί της είναι. Kαι -πού ξέρεις;- καμιά φορά είναι η σύγκρουση με την πραγματικότητα που οδηγεί σε μια νέα, πιο αισιόδοξη. Και πάντως όσα συνέβησαν στη χώρα την τελευταία πενταετία δεν ήταν αποτέλεσμα των φυσικών νόμων της οικονομίας, αλλά πολιτικές αποφάσεις. Και πάντως όσα θα συμβούν εφεξής επίσης πολιτικές αποφάσεις θα αποτελούν. Και πάντως όσοι ιδεολογικοποίησαν την γερμανική χριστιανοδημοκρατία ως το ευρωπαϊκό ιδεώδες και το ΔΝΤ ως το καθαρτήριο πυρ για τα αμαρτήματα της φυλής, ας γίνουν τώρα τα ορφανά ενός προτεσταντικού νεοφιλελευθερισμού που σάρωσε στο πενταετές πέρασμά του μια ολόκληρη κοινωνία. Κι όχι μόνο τη σάρωσε, αλλά την μέμφθηκαν κιόλας που τσίνισε και δεν το απόλαυσε, που δεν εσωτερίκευσε επαρκώς το κρίμα της και το δίκαιο του κολασμού της.

Τετάρτη, Ιανουαρίου 21, 2015

καμία ψυχή σε κανένα στόμα

Αυτό δεν είναι ένα πολιτικό ποστ· τουλάχιστον, δεν είναι μόνο πολιτικό.
Αυτό δεν είναι ένα προεκλογικό ποστ· κι αν σχετίζεται με τις εκλογές, είναι περισσότερο μετεκλογικό.
Αυτό είναι ένα ποστ με αφορμή ένα σύνθημα στο οποίο έπεσε χθες το μάτι μου τυχαία· και που βλέποντάς το συνειδητοποίησα πως θα μπορούσε να είναι το τελικό σημείο αναφοράς, το τελικό πρόταγμα: καμία ψυχή σε κανένα στόμα.
Καμία ψυχή σε κανένα στόμα· αυτό, τί άλλο από αυτό;
Από τις πάσης φύσεως σχέσεις εξουσίας -οικογενειακές, επαγγελματικές, ερωτικές και άλλες- ως το γενικότερο τρόπο και ρυθμό ζωής σε καιρούς κρίσης και σε καιρούς μη κρίσης, 
και από παραμέτρους που δεν εξαρτώνται από τις ανθρώπινες σχέσεις και την οργάνωση των κοινωνιών, όπως υπαρξιακές σταθερές (η φθορά της ηλικίας, η θνητότητα) ή ασταθείς (αιφνίδια προβλήματα υγείας),
ένα σωρό παράγοντες τείνουν να βάζουν τις ψυχές στα στόματα.
«Σαν το σκυλί» είναι τα τελευταία λόγια του Γιόζεφ Κ και όλη η «Δίκη» η ψυχή του στο στόμα του.
Καμία ψυχή σε κανένα στόμα· σε διαπροσωπικό επίπεδο ας το έχουμε στο πίσω μέρος του μυαλού μας: αν είμαστε οι ισχυροί της όποιας σχέσης, να μην φέρνουμε τον άλλο εκεί - αν είμαστε οι ανίσχυροι της όποιας σχέσης, να μην καταδεχόμαστε να φτάσουμε ως εκεί. 
Καμία ψυχή σε κανένα στόμα· σε πολιτικό επίπεδο, όχι άλλη ιδεολογία της επικράτησης του ισχυρότερου, όχι άλλος κοινωνικός δαρβινισμός, όχι άλλο οι νικητές τα παίρνουν όλα κι οι χάμενοι τίποτα.
Καμία ψυχή σε κανένα στόμα· σε εκλογικό επίπεδο δεν αναθέτουμε σε κανένα κόμμα να διαχειριστεί με καλύτερους όρους ταπεινώσεις, εξανδραποδισμούς, ασφυξίες, εκβιασμούς, πιστόλια στο μέτωπο· πολύ περισσότερο δεν αναθέτουμε στον ΣΥΡΙΖΑ να αποδειχθεί λίγος, ψεύτης, δειλός, δεν του αναθέτουμε να επισφραγίσει τη ψυχή μας στο στόμα μας.
Καμία ψυχή σε κανένα στόμα· του αναθέτουμε να αποδειχθεί αντάξιος των περιστάσεων, των εκ των πραγμάτων ασφυκτικών και εκβιαστικών περιστάσεων, έτσι ώστε αν δεν κατορθώσει να φέρει το επιθυμητό διαπραγματευτικό αποτέλεσμα, τουλάχιστον να μην υποχωρήσει, καταρρεύσει, και μαζί του κι εμείς.
Καμία ψυχή σε κανένα στόμα· είναι ουτοπικό πρόταγμα, αλλά όταν δεν έχεις ουτοπίες, η ψυχή σου είναι ήδη τοποθετημένη στο στόμα σου και έχεις εσωτερικεύσει τον εξευτελισμό σου ως αναγκαίο κακό, ως δομικό στοιχείο του κόσμου, ως το ήθος με το οποίο θα πορευτείς τα χρόνια της ζωής σου, μέχρι να απαλλαγείς από το βάρος της ανασφάλειάς της και να πέσεις στην πιο ασφαλή αγκαλιά απ' όλες: την αγκαλιά του θανάτου, εκεί που κανείς πια δεν απαιτεί από σένα να είναι γενναίος, ζωντανός, όμορφος, να συγκρούεσαι και να διεκδικείς να ζείτε κι εσύ και όλοι οι άλλοι δίπλα σου σαν άνθρωποι και όχι σαν σκυλιά.

Σάββατο, Ιανουαρίου 17, 2015

Το κλείσιμο του ματιού


Στη «Νορβηγία» του Γιάννη Βεσλεμέ, ο Βαγγέλης Μουρίκης υποδύεται τον Ζανό, έναν βρικόλακα που έρχεται στην Αθήνα του 1984 και μπλέκει σε περίεργες καταστάσεις. Ο Μουρίκης, μοναδική ίσως περίπτωση Έλληνα ηθοποιού που ασχολείται αποκλειστικά με τον κινηματογράφο, πριν συζητήσουμε λίγο για το έργο, κανονίζει ραντεβού για την προετοιμασία μιας ταινίας μικρού μήκους, προσπαθεί να κατασταλάξει για το πώς προσέγγισε ο Τίμοθι Σπολ τον ρόλο του στο «Mr. Turner» του Μάικ Λι που είχε δει το προηγούμενο βράδυ, το σινεμά δεν είναι απλά η δουλειά του και η τέχνη του, αναπνέει και εκπέμπει σινεμά ολόκληρος.


Γιατί λοιπόν τόσο πολύ με το σινεμά;
«Γουστάρω μέσα σε αυτό το πράγμα, μου αρέσει, πιστεύω οτι κάτι μπορούμε να κάνουμε. Πολλές φορές κάνεις τις ταινίες από περιέργεια. Μπορεί να σου βγει ή να μην σου βγει. Στοιχηματίζεις».
Συμμετέχει σε ταινίες και με το σκεπτικό να βοηθήσει σκηνοθέτες στα πρώτα τους βήματα;
«Όχι, κάτι πρέπει να σε κερδίσει. Τι να βοηθήσεις; Δεν είμαι ο καλός Σαμαρείτης. Κάτι βλέπεις στο σενάριο που το γουστάρεις. Και μετά οι κουβέντες που κάνεις με τον σκηνοθέτη. Πρέπει να ακουμπoύν ένα κομμάτι της δικής σου σκέψης. Της κοινωνικής, πολιτικής σου σκέψης. Και να λες, όπα, κάτι αγγίζει. Κάποια πράγματα που έχεις σκεφτεί, τα σκέφτεται και ένας άλλος. Και προχωράς στην ταινία λέγοντας, για να δούμε, εκτός από εμάς, τα σκέφτονται και κάποιοι άλλοι ακόμα;»
Στη «Νορβηγία» τί τον κέρδισε;
«Κατ’ αρχάς το αυθεντικό της ιστορίας. Ο ήρωας βγαίνει απο τον τάφο κι έρχεται στην Αθήνα της δεκαετίας του 80, δεν είναι καθώς πρέπει, δεν κάνει τα χατίρια κανενός, ενώ θα μπορούσε να τη βγάλει μέλι - γαλα. Εξανθρωπίζεται, βγαίνει απ’ τους κανόνες του είδους και μπαίνει στους κανόνες της πραγματικότητας. Το απελευθερωτικό που έχει.  Δεν καταπιέζει. Το βλέπει σαν παιχνιδι, φέρεται σαν άτακτο, κακομαθημένο παιδί»
Συμφωνεί ότι η ταινία λειτουργεί στον θεατή, αν αυτός την αντιμετωπίσει εξαρχής ως καλτ;
«Άμα τη δεις αλλιώς, πάει η ταινία. Αλλά δεν έχει κάτι κακό αυτό».
Φτιάχτηκε συνειδητά για να είναι καλτ;
«Στο Χόλιγουντ προσπαθούν να στοχεύσουν τις ταινίες όσο πιο καλά μπορούν σε ενα τάργκετ γκρουπ. Τώρα εδώ, δε νομίζω ότι σκεφτήκαμε όταν την κάναμε, ένα κοινό στοχευμένο. Δεν έχει στοχευμένο κοινό, αλλά στοχευμένη ατμόσφαιρα μέσα στην οποία κινουνται οι ήρωες. Ξέραμε ότι είναι μικρή σε μέγεθος ταινία, που πρέπει να τη δεις, να την κριτικάρεις και να την πάρεις στο επίπεδό της. Είναι 70 λεπτά, με μικρό στόρι. Είναι χειροποίητη ταινια. Είναι ταινία σκηνοθέτη. Ο Βεσλεμές ασχολείται και με την μουσική και με τη σκηνογραφία. Και με την εικόνα και με τον ήχο. Αυτό που εμένα ειδικά με απασχόλησε, είναι ότι με έναν τέτοιον ήρωα κάτι μπορείς να πεις, επειδή βγαίνει από τον τάφο κι έχεις άμεσα ελευθερία να τον πας οπου γουστάρεις. Έχεις ελευθερία καλλιτεχνική, παικτική. Και νοηματικά λες, για κάτσε, αυτός εδώ πάει, πάει, πάει και μετά λέει ότι δεν πάω παρακάτω από αυτό, δεν περνάω την κόκκινη γραμμή».
Βρίσκει ομοιότητες ανάμεσα στον Ζανό και στον Στράτο που ερμήνευσε στο «Μικρό Ψάρι»;
«Πάει ένα σκαλί παρακάτω από το «Ψάρι». Με τη διαφορά ότι εδώ ο ήρωας διασκεδάζει Ο Στράτος εσωτερίκευε τα πράγματα. Η τελική επιλογή του Ζανό εμένα προσωπικά με ενδιέφερε. Ο σεναριογράφος τον βάζει να κάνει κάτι, κι εκείνος όχι μόνο δεν το κάνει, αλλά λέει πως με ολα αυτά που μου κάνατε, εγώ παραμένω ζωντανός. Είναι χαρμόσυνο μέσα σε μια σειρά σενάρια που περιγράφουν μιζέρια και καθημερινότητα».
Και η διανομή της ταινίας (προβάλλεται αποκλειστικά σε μεταμεσονύχτιες προβολές, βράδια Σαββάτου στο «Άστυ» - αρχικός προγραμματισμός προβολών για τα βράδια της 3, 10, 17 και 24 Ιανουαρίου) σε αυτό σκόπευε;
«Κάθε βδομάδα βγαίνουν έξι - εφτά ταινίες. Ε, όλες αυτές που βγαίνουν δεν τις προλαβαίνω. Και θέλω να τις δω όλες. Και στο σινεμά. Δεν μπορώ όμως, ούτε οικονομικά ουτε πρακτικά ούτε πραγματολογικά. Η διανομή είναι σαν να λέει δεν έχω απαίτηση απο σένα να δεις την ταινία μαζί με όλες τις άλλες. Δεν είναι μόνο τί σου δίνει η ταινία, είναι και τί της δινει ο κόσμος από κάτω. Όταν έχεις ενα τέτοιο καλτ έργο -που λες κι εσύ- θέλουμε να του κλείσει ο κόσμος το μάτι από κάτω, να πετάει ποπ κορν απο κάτω, να μάθει να λέει τις ατάκες κλπ. Θέλει κι η ταινία να σε ξεκουνήσει ως θεατή από τις ίδιες τις γνωστές σου εικόνες. Έχεις ανάγκη να φτιάξεις έναν τέτοιο κόσμο. Η ταινία σε πολλά σημεία κλείνει το μάτι. Ας το κλείσει κι ο θεατής στην ταινία. Δεν είναι μόνο η εικόνα που στέλνεται, είναι και αυτό που απαιτεί από τον θεατή. Και το τρενάκι - παιχνίδι που βλέπουμε στην αρχή αντί για αληθινό τρένο, την ιδια δουλειά κανει. Στο δείχνω για να σε πάω σε άλλο επίπεδο συνεννόησης μεταξύ μας».
Τι είναι τελικά για εκείνον η Νορβηγία;
«Είναι μια ταινία που κινείται έξω από τα πολύ σοβαροφανή και με έμμεσο τρόπο μπαίνει σε μια πρόταση για αυτό που ζούμε. Ας τα δούμε όλα αυτά με λίγο χιούμορ. Ας ασχοληθούμε λίγο ο καθένας με τη μουσική που έχει στο κεφάλι του. Και ας είναι η μουσική ό,τι ταιριάζει του καθενός. Αλλά συγκινήσου, κινήσου, άφησε ίχνη. Ας το διασκεδάσουμε, λέει η ταινία. Αλλά με την απελευθερωτική έννοια, την ουσιαστική, όχι την φτηνή και την χαχαχα. Αυτά που θελω κάνω και αυτά που δεν θέλω οχι. Δεν με αναγκάζει κανεις. Μπορώ να σταθώ στα πόδια μου. Μπορώ να απολαύσω τη ζωή και με τα όχι. Μιλάει για τη ζωή μια ταινία με βρικόλακα».
Αν είχε τη δύναμη ενός βρικόλακα όπως στην ταινία, ποιόν δεν θα έκανε αθάνατο;
«Όλα αυτά τα τυπάκια που πήραν κάποια στιγμή μιαν απόφαση να οδηγήσουν τη φάση εκεί που την έχουν οδηγήσει».
Τυπάκια; Πολιτικοί, μιντιάρχες, μεγαλοεπιχειρηματίες κλπ;
«Όλοι αυτοι παρέα πάνε. Δε νομίζω ότι είναι φοβερά έξυπνοι άνθρωποι, από την πλευρά του ενδιαφέροντος. Για την πάρτη τους, ναι είναι. Αν η «Νορβηγία» σου κλείνει το μάτι, αυτοί στα κλείνουν και τα δύο. Όπως και στην ταινία, έτσι κι εδώ και ο κόσμος πρέπει να αντιδράσει στο κλείσιμο αυτό. Βρισκόμαστε σε μια διαδραστική ιστορικά στιγμή, κατ' απαίτηση και κατά αναγκαιότητα».