Σάββατο, Ιουλίου 04, 2015

Σαν κεντρικός σας τραπεζίτης

Δεν ξέρω γιατί ακόμα και τώρα πρέπει να χρησιμοποιείται εκ μέρους του Τσίπρα μια ρητορική τύπου «Θα έχω συμφωνία μέσα σε 48 ώρες». Δεν μου αρέσει αυτή η ρητορική, δεν βλέπω πού εδράζεται, ή, αν θέλαμε να δεχθούμε ότι εδράζεται κάπου, θα πρόκειται για μια συμφωνία προφανώς καθόλου μα καθόλου εύκολη. Θέλω δηλαδή να πω, πως αν υπήρχε τέτοιο ενδεχόμενο φαστ τρακ συμφωνίας, θα ήταν επειδή θα υποχωρούσαμε εμείς τρελά και όχι επειδή θα υποχωρούσαν οι δανειστές μπροστά στο «Όχι».
Δεν ξέρω γιατί πρέπει να χρησιμοποιούνται φράσεις του στυλ «Για καταθέσεις θα μιλάμε τώρα, εδώ αγωνιζόμαστε για υψηλά ιδανικά», σαν αυτή που περίπου είπε η Κωνσταντοπούλου. Μπορεί να εκστομίζονται ως υπερασπιστικές των φτωχότερων στρωμάτων ή / και των μη αποτιμήσιμων σε χρήμα αξιών, ωστόσο αν κατ' εμέ δείχνουν κάτι είναι παραδόξως ένας αντουανετισμός, καθώς κάτι εντελώς ζόρικο έχει συμβεί στη χώρα και τους πολίτες της την τελευταία εβδομάδα και το να το υποτιμούμε δεν ξέρω ποιόν ωφελεί.  
Ξέρω πως προσωπικά θα ψηφίσω «όχι»,
όχι θεωρώντας συγκριτικά πολυτελείς τις ουρές στα ΑΤΜ μπροστά στις ουρές στα συσσίτια,
όχι ελπίζοντας πως οι συμφωνίες που θα αναγκαστεί να υπογράψει η κυβέρνηση θα έχουν χαρακτηριστικά θριάμβου,
όχι πιστεύοντας πως με όρους οικονομικούς θα είναι οπωσδήποτε καλύτερες από εκείνες που θα υπέγραφε πριν, αν δεν είχαν συμβεί όλα αυτά, ενδεχομένως πια θα είναι και χειρότερες,
όχι, τέλος, χωρίς φόβο για το πόσο θα τραβήξουν ως τα απόλυτα άκρα οι δανειστές το σχοινί. 
Αλλά επειδή ακριβώς το τραβάνε και το ξανατραβάνε και το ξανατραβάνε τόσα χρόνια τώρα και μας γάμησαν το είναι με όλους τους δυνατούς τρόπους και άρα όχι μόνο τους οικονομικούς, αν αυτή είναι η τελική τους απόφανση στον τρόπο που αντιλαμβάνονται τον τρόπο τιμωρίας της δημοκρατικής βούλησης ενός λαού, so fucking be it.
Δεν μπορώ στον πόλεμο να είμαι με τον αντίπαλο, όσο πιο συντριπτικά ισχυρός κι αν είναι, κι όσο απόλυτα βλακώδες κι αν είναι να πάω να συγκρουστώ μαζί του και να σβήσω. 
Μα δεν είναι πόλεμος; Μα είναι απλά οικονομικές διαπραγματεύσεις;
Ας το αποδείξουν λοιπόν. Μετά από ένα «Όχι» ας αποδείξουν πως ακούνε κιόλας και πως δεν θέλουν να εξοντώσουν παραδειγματικά κάθε υποψία αντίθετης πολιτικής γραμμής από την μία και μόνη. 
Αντίθετα μετά από ένα «Ναι» το μόνο που μας περιμένει είναι εκ των πραγμάτων μια περίοδος όπου όλοι θα είμαστε ηττημένοι, όπου το πολιτικό σκηνικό θα βουλιάξει εκ των πραγμάτων σε μακρά αστάθεια, όπου θα έχουν νικήσει εκείνοι που έχουν τα ασύμμετρα όπλα και έξω απ' τη χώρα και μέσα σε αυτή, σε μια δημοκρατία που θα συνθηκολογήσει ελλείψει ρευστού, σε μια δημοκρατία που της λένε ότι από Δευτέρα τελειώνουν τα λεφτά, όχι πια μεταφορικά, αλλά και κυριολεκτικά, εκτός κι αν ψηφίσουμε αυτό που θέλει ο Σκάι, οπότε ο Ντράγκι θα μας πει ζήστε λίγο ακόμα, πάρ'τε λεφτά, εγκρίνω σαν κεντρικός σας τραπεζίτης αυτό που αποφασίσατε, δικαιούστε να μην κυλήσετε στο χάος.

Τρίτη, Ιουνίου 30, 2015

Εκτός προγράμματος

Για να ξεκαθαρίσουμε κάτι, νομίζω αυτονόητο: όσοι ωρυόμασταν τόσα χρόνια εναντίον του μνημονίου -ή εν πάση περιπτώσει για να μη το γενικεύω και για να μη μιλάω για λογαριασμό άλλων, εγώ- το κάναμε και για λόγους ιδεολογικούς, αλλά το κάναμε και βλέποντας τις δραματικές επιπτώσεις που είχε στην ελληνική κοινωνία.
Υπό αυτό το πρίσμα, το να ζούμε σε καθεστώς κλειστών τραπεζών και οικονομίας σε παράλυση, δεν είναι ένα γεγονός που μπορούμε να το προσπεράσουμε απαξιώνοντάς το και μιλώντας μόνο για το κακό που έκαναν τα μνημόνια, το γαμημένο «κάρεντ πρόγκραμ» και η ακόμη πιο γαμημένη πέμπτη αξιολόγηση, που αν μη τι άλλο -και ανεξάρτητα από το τι έρχεται αύριο- επιτέλους απόψε ψοφάνε. Αν ενδιαφερόμαστε στα αλήθεια για όσους τσακίστηκαν όλα αυτά τα χρόνια, δεν μπορούμε και να σφυράμε αδιάφορα με όσα γίνονται τώρα, που τσάκισμα αποτελούν κι αυτά.
Πολύ φοβάμαι ότι μέσα σε αυτό το καθεστώς το «ναι» πριμοδοτείται και πως θα αποτυπωθεί στην κάλπη ένα αποτέλεσμα το οποίο δεν θα αποτυπώνει την αληθινή βούληση του κόσμου.
Αλλά αυτό κάθε άλλο παρά σημαίνει ότι πρέπει να γίνει οποιαδήποτε σκέψη για να παρθεί πίσω. Θα ήταν τραγελαφικό. 
Από την άλλη, αν μέσα και σε αυτό το περιβάλλον επικρατήσει το «όχι», τότε αυτό θα αποτελέσει κατά τη γνώμη μου όχι κάποιο προϊόν άγνοιας κινδύνου για τα μελλούμενα, αλλά ένα, εδώ που έχουμε φτάσει, συγκλονιστικό μήνυμα γενναιότητας μέσα σε έναν αδυσώπητο οικονομικό και πολιτικό πόλεμο.
Είναι όμως ακόμη Τρίτη βράδυ. Ως την Κυριακή μεσολαβούν αιώνες.

Κυριακή, Ιουνίου 28, 2015

Για τί ψηφίζουμε

Τα μνημόνια ήταν δύο πράγματα μαζί: πρώτον το περιεχόμενο των μέτρων που συνεπάγονταν κάθε φορά, σε κάθε αξιολόγηση, σε κάθε τέρμινο, πριν από κάθε υπογραφή και δεύτερον όλη η διαδικασία που οδηγούσε κάθε φορά στην υπογραφή αυτών των μέτρων. 
Τα μνημόνια λειτουργούσαν ως ένας διπλός οδοστρωτήρας: ισοπεδωνόταν κάθε φορά η κοινωνία και κατ' εξοχήν τα ασθενέστερα στρώματα, αφού είχε πρώτα ισοπεδωθεί η οποιαδήποτε αντίδραση και ο οποιοσδήποτε ουσιαστικός αντίλογος στα σχέδια εφαρμογής τους.
Τα μνημόνια δεν ήταν μόνο ακραία νεοφιλελεύθερη λιτότητα, ήταν ταυτόχρονα και πλήρης κατάλυση του αυτεξούσιου της χώρας και η μεταχείρισή της με όρους κυριάρχων έναντι υποτελή. 
Αυτό λοιπόν που κατ' εμέ συνέβη τώρα, είναι το λυτρωτικό σπάσιμο του ενός από τα δύο πόδια αυτού του καθεστώτος. Και όποιος το υποτιμά, όποιος κάνει πως δεν το βλέπει, πραγματικά δεν ξέρει να δει. 
Το ερώτημα άρα του δημοψηφίσματος δεν είναι ούτε θολό ούτε ασαφές: ψηφίζοντας κανείς όχι, λέει όχι στο καθεστώς των μνημονίων. Όχι που αφορά το παρόν, όχι που αφορά το μέλλον, αλλά και όχι που αφορά όλα τα μαύρα χρόνια που προηγήθηκαν. Και ψηφίζοντας κανείς ναι, λέει ναι στο καθεστώς των μνημονίων, ναι που αφορά το παρόν, ναι που αφορά το μέλλον, αλλά και ναι που αφορά όλα τα μαύρα χρόνια που προηγήθηκαν.
Και είμαι σίγουρος ότι πολύ μικρό ποσοστό από όσους θα ψηφίσουν ναι, το γουστάρουν αυτό το καθεστώς. Αλλά δεν είναι αυτό το θέμα, δεν είναι αυτό το διακύβευμα. Το διακύβευμα είναι αυτό που ήταν από την πρώτη μνημονιακή στιγμή: είτε είσαι υπέρ είτε είσαι κατά του «πάση θυσία και με κάθε τίμημα»
Όποιος λοιπόν είναι υπέρ του «πάση θυσία και με κάθε τίμημα» ας ψηφίσει ένα βροντερό ναι, γιατί οτιδήποτε άλλο του είναι αδιανόητο.
Όποιος πιστεύει ότι το πάση θυσία και το με κάθε τίμημα είναι το σημείο που σταματάει ο κοινός νους, η δημοκρατία και η εθνική ανεξαρτησία και το σημείο που διαφοροποιεί μια διαπραγμάτευση δανειστή και δανειζόμενου, έστω και χρεοκοπημένου δανειζόμενου, από μια επιβολή πολεμικών όρων κατακτητή σε κατακτημένο ας ψηφίσει όχι, κι ας μην είναι σίγουρος αν υπάρχει δίχτυ ασφαλείας μετά.
Αλλά έτσι είναι πάντα η αληθινή ελευθερία: σε τρομάζει κιόλας.
Κι αντίστροφα έτσι είναι πάντα ο τρόμος: σε καθιστά αληθινά ανελεύθερο.
Δεν ψηφίζουμε ναι ή όχι, στην Ευρώπη, στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στο Ευρώ. 
Ψηφίζουμε ναι ή όχι στα μνημόνια και στη λογική Ευρώ πάση θυσία και με κάθε τίμημα. 

Σάββατο, Ιουνίου 27, 2015

Ιστορία

Κάπως έτσι γράφεται η Ιστορία. Τίποτα δεν είναι ίδιο μετά από απόψε. Και στην Ελλάδα και στην Ευρώπη. Με μία κίνηση ανατράπηκαν όλα τα δεδομένα, σωριάστηκαν όλοι οι αντίπαλοι παίκτες στο γρασίδι και τώρα παραζαλισμένοι προσπαθούν να καταλάβουν από πού τους ήρθε. Θα ανασυνταχθούν γρήγορα βέβαια. Ειδικά οι απ' έξω παίκτες, οι σοβαροί. Θα προσπαθήσουν να μας τσακίσουν. Διόλου απίθανο να τα καταφέρουν. Αλλά έχουν ήδη χάσει. Και έχουμε ήδη νικήσει.

Πέμπτη, Ιουνίου 25, 2015

Πέντε μήνες μετά

Πέντε μήνες πριν, τέτοια ώρα, έβλεπα στα Προπύλαια τον Αλέξη Τσίπρα να ολοκληρώνει τον σύντομο νικητήριο λόγο του, λέγοντας «Θα νικήσουμε» ή «Θα τα καταφέρουμε», κάτι τέτοιο πάντως. Δεν μπορούσα να καταλάβω από πού αντλούσε τόση αισιοδοξία ότι θα πετύχει το ακατόρθωτο και ότι θα έκανε τους δανειστές να δεχθούν αυτά που ήθελε. Αν όμως το αισιόδοξο σενάριο μου έμοιαζε μακρινό, η αλήθεια είναι πως ακριβώς πέντε μήνες μετά έχει πραγματωθεί το απαισιόδοξο σενάριο, με την έννοια πως η συμφωνία που έχουν φέρει οι δανειστές στο τραπέζι είναι εξοντωτική. Ήταν εσφαλμένη η βασική υπόθεση πως και αυτοί είχαν να χάσουν πάρα πολλά από ένα γκρέξιτ; Πρυτάνευσαν άλλα κριτήρια; Μπλοφάρουν τόσο καλά; Ξέρουν απλά πως η διαφορά του συσχετισμού δυνάμεων είναι τέτοια, που μόνο με την πλήρη συνθηκολόγηση θα στανιάρουν, δεδομένου και του κινδύνου που θα έφερνε η μερική ικανοποίηση μιας κυβέρνησης της αριστεράς; Ό,τι απ' όλα κι αν ισχύει, τα πράγματα έχουν φτάσει σε ένα σημείο που είναι σαν να σου λένε ή φύγε ή μείνε ισοπεδωμένος. Δεν θα μείνει ισοπεδωμένος, είναι σαφές. Δεν το ξέρουν; Το ξέρουν και δεν τους νοιάζει; Θα μάθουμε σύντομα.

Πέμπτη, Ιουνίου 11, 2015

Οι αρλεκίνοι μας

Γράφει ο Νικόλας Σεβαστάκης:
«Πυκνώνουν σε έντυπα και αλλού οι ''εξ αριστερών'' κριτικές στον συμβιβασμό που δεν ήλθε και στη συμφωνία του Τσίπρα η οποία βεβαίως δεν έχει υπάρξει ακόμα (και μπορεί και να μην υπάρξει). Το πρότυπο αυτών των κριτικών είναι πια η πόζα του πολεμιστή ο οποίος ενδιαφέρεται πρωτίστως για το καλό όνομα που έχει χτίσει, για τη φήμη και το κύρος του στον χώρο και στη γειτονιά του (από το αμφιθέατρο ως τη συνέλευση και το έντυπο).
Είναι προφανές: κάποιοι θέλουν απλώς να λένε και να ακούν από τους άλλους το ποίημα της αυτοεπιβεβαίωσής τους, της ριζοσπαστικής τους ''αξιοπρέπειας''. Ανεξαρτήτως των πολύ δραματικών συνθηκών και της πραγματικότητας η οποία αφορά φυσικά εκατομμύρια ανθρώπους και τη μοίρα τους,
Επιλέγουν λοιπόν τη θαλπωρή της ήσυχης συνείδησης από την πρακτική ευθύνη και το τραύμα της. Αυτό νομίζω ότι πρέπει να ονομαστεί ιερατικός ναρκισσισμός. Και είναι το βαρίδι της στιγμής γιατί αναπαράγει ακόμα ένα μεγάλο ψεύδος [που δεν το πιστεύει ασφαλώς ούτε ο κ. Λαπαβίτσας]: ότι η σημερινή ελληνική κοινωνία με τους Λουράντους της δεν είναι μια εμπορική-συναλλακτκή κοινωνία σε τεράστια κρίση ρευστότητας αλλά μια πολεμική/ ηρωική κοινότητα..
Έτσι ο πραγματικός πολιτικός χρόνος έχει πλέον βραχυκυκλωθεί στον ''κομματικό'' χρόνο μιας ζύμωσης εις το διηνεκές και στο επ' άπειρον».


Κι αναρωτιέμαι, τί τον κάνει να πιστεύει ότι αυτή η στάση που περιγράφει συνιστά θαλπωρή και όχι τραύμα. Κι αναρωτιέμαι, αν δεν μπορεί να διακρίνει τις ιστορικές διαστάσεις του τραύματος που θα προκληθεί εάν τελικά η διαπραγματευτική προσπάθεια της κυβέρνησης οδηγηθεί εκεί που δείχνει να οδηγείται. Κι αναρωτιέμαι, ποιό ποίημα αυτοεπιβεβαίωσης είναι πιο επώδυνο, εκείνο που περιγράφει, ή το ποίημα που θα απαγγέλλουν με πιο δυνατή φωνή από ποτέ, σε Ελλάδα και Ευρώπη και παντού, ότι άλλος δρόμος δεν υπήρχε, δεν υπάρχει και δεν μπορεί να υπάρξει, ότι υπάρχει αυτή η μία και μοναδικη εναλλακτική, ότι αυτό είναι η πραγματικότητα και ότι όλα τα υπόλοιπα ήταν λυσσαμένες αρνήσεις της, ότι η Αριστερά στην εποχή μας δεν μπορεί να είναι τίποτα άλλο παρά μια παράκρουση. Κι αναρωτιέμαι τέλος αν επαληθευθούν όλα αυτά, ποιός ναρκισσισμός θα είναι ο πιο αποκρουστικός, ο ιερατικός που περιγράφει, ή ο αγοραίος, ο ναρκισσισμός των αγορών, ο ναρκισσισμός των υποστηρικτών της παντοδυναμίας της αγοράς, οι οποίοι πιο θριαμβευτές από ποτέ θα πουν, ωραία σας αφήσαμε να παίξετε και να δοκιμάσετε πώς είναι, είδατε πώς είναι, βάλτε τώρα οριστικά το κεφάλι κάτω και επιδοθείτε ως κοινωνία στις εμπορικές σας συναλλαγές, οι καιροί των ηρωικών πολέμων τέλειωσαν, εξ αρχής ήταν μια προσομοίωσή τους κι εσείς οι αρλεκίνοι μας.

Παρασκευή, Μαΐου 29, 2015

Στη θέση

Πρέπει να εθελοτυφλεί κανείς υπερβολικά πολύ για να μη βλέπει ότι η κυβέρνηση αυτούς τους μήνες έχει προσπαθήσει να διαπραγματευθεί με τρόπο τέτοιο που θα οδηγήσει σε ένα εντελώς άλλο πλαίσιο από το μνημονιακό.
Πρέπει ταυτόχρονα να εθελοτυφλεί κανείς υπερβολικά πολύ για να μη βλέπει τον υπαρκτό κίνδυνο η κυβέρνηση να φέρει τελικά ως αποτέλεσμα αυτής της προσπάθειας ένα πλαίσιο που θα είναι πολύ έως πάρα πολύ μνημονιακό. 
Καθώς μπαίνουμε, αν όχι στην τελική ευθεία, πάντως στην τελική στροφή αυτής της πρώτης κατάληξης της σύγκρουσης, είναι προφανές ότι οι πιέσεις των δανειστών θα μεγιστοποιηθούν ώστε να πάρουν όσα περισσότερα μπορούν. 
Μέχρι λοιπόν να έρθει αυτή η πρώτη κατάληξη της σύγκρουσης, ώστε να μπορέσει επιτέλους να γίνει και η αποτίμησή της, προσωπικά θα συνεχίσω να στηρίζω και στο μέτρο του δυνατού να ελπίζω.
Αν η κατάληξη οδηγήσει στη διάψευση της ελπίδας, θα υπάρχει όλος ο καιρός για κριτική και αυτοκριτική, για αναθέματα και απολογίες.
Μέχρι τότε όμως θα συνεχίσω να ελπίζω πως ούτε θα συνθηκολογήσουμε ούτε θα συντριβούμε ούτε θα συνομολογήσουμε εμπράκτως πως ό,τι έγινε στη χώρα τα τελευταία πέντε χρόνια τελικά καλώς έγινε και πως ό,τι υπερασπιζόταν η Αριστερά, τόσο τα τελευταία πέντε χρόνια όσο και δεκαετίες πριν από αυτά, είναι διακηρύξεις οι οποίες δεν μπορούν να εφαρμοστούν, γιατί η εναλλακτική είναι μία, ο δρόμος μονής κατεύθυνσης και όλα τα άλλα να ΄χαμε να λέγαμε, ή μάλλον να ΄χαμε να μας οδηγήσουν στην εξουσία, να το παλέψουμε όσο μας παίρνει και όταν τελικά δεν μας παίρνει πια να γίνουμε Βενιζέλος στη θέση του Βενιζέλου, Σαμαράς στη θέση του Σαμαρά, Παπαδήμος στη θέση του Παπαδήμου και ΓΑΠ στη θέση του ΓΑΠ.

Κυριακή, Μαΐου 24, 2015

The turning point

Τι άλλο είναι η ανθρώπινη ιστορία από την μετεξέλιξη των ως προχθές αδιανόητων, σε χθες συζητήσιμα, σήμερα αποδεκτά και αύριο αυτονόητα; 
Τι άλλο είναι η ζωή του κάθε ανθρώπου από ένα μικρό, παράλληλα βιούμενο, κομματάκι αυτής της μεγάλης ανθρώπινης ιστορίας, με αποτέλεσμα, σχεδόν νομοτελειακό, να συντελείται στις δεκαετίες της και εντός του δικού του τρόπου σκέψης αυτή η μετεξέλιξη;
Κοσμοϊστορική λοιπόν η αλλαγή που ζούμε, και ήταν να μην ξεκινήσει· άπαξ και ξεκίνησε, θα γίνει καθεστώς πολύ ταχύτερα από ό,τι νομίζουμε.
Ίσως όχι σε όλον τον κόσμο, αλλά στη Δύση ναι.
Και ίσως να μεγαλώσει έτσι ακόμα περισσότερο η διαφορά της με τμήμα του υπόλοιπου κόσμου, ή ίσως όχι και τόσο πολύ, ίσως στα θέματα της ιστορίας των ιδεών είναι να μη γίνει η ριζική στροφή· άπαξ και έγινε, τα πράγματα αρχίζουν να νομιμοποιούνται εκτός από θεσμικά και υπόγεια και οι αντιλήψεις αρχίζουν να συντονίζονται στην νέα, μετά τη ριζική στροφή, πορεία.
Εξακολουθεί λοιπόν η Δύση να μας συγκλονίζει με την απλωσιά της, εξακολουθεί να οδηγει την ανθρωπότητα προς το περισσότερο φως την ώρα που οι ίσιδες την οδηγούν προς το σκοτάδι, εξακολουθεί να μεγαλώνει την απόσταση από τους άλλους, με την ηθική και πολιτισμική υπεροχή της, όπως θα υποστήριζε ένας δυτικιστής;
Εξακολουθεί, αντίθετα, να θολώνει διαρκώς τα νερά και να πετάει διαρκώς αλλού την μπάλα, σήμερα με την ατζέντα για τους γκέι, αύριο με κάποια άλλη, προκειμένου να κρύβει το πόσο ολοένα και πιο ταξική γίνεται, ολοένα και πιο ουσιαστικά αντιδημοκρατική και ισοπεδωτικά απάνθρωπη, όπως θα υποστήριζε ένας αντιδυτικιστής; 
Εξακολουθούν τα πράγματα να αλλάζουν προκειμένου να παραμείνουν ίδια, όπως θα υποστήριζε ένας γατοπαρδιστής;
Εξακολουθεί η ορθή αντίληψη ενός ζητήματος να μην αποκλείει και την παρανόησή του, όπως θα υποστήριζε ένας καφκιστής.
Το ιστορικό Σάββατο της Ιρλανδίας είναι μέρα μεγάλης τομής και μεγάλης προόδου.
Όσο πρόοδος μπορεί να θεωρηθεί ο γάμος εν πάση περιπτώσει.
Ζούμε μερικές δεκατίες μόνο.
Αδιανόητο σήμερα, αλλά μια μακρινή σε μας μέρα ένα δημοψήφισμα ή ένα νομοθέτημα θα τον καταργήσει.
Ίσως για να μεγαλώσει κι άλλο το ταξικό κι εξουσιαστικό χάσμα, ίσως κι ανεξάρτητα από αυτό.
Και ο κόσμος θα συνεχίσει να αλλάζει.
Και να μένει ίδιος.
Και να αλλάζει τόσο πολύ.
Και να μένει ίδιος.
(Δεν ξέρω με τι από τα δύο να τελειώσω, αφήνω το τέλος ανοικτό, θα μπορούσε να τελειώνει στο ίδιος, θα μπορούσε και στο τόσο πολύ)

Παρασκευή, Μαΐου 22, 2015

Κάψτε την μάγισσα του Σάλεμ


Tιμώ και σέβομαι τον συγκεκριμένο αστυνομικό,
γιατί δεν κρύβει τίποτα,
γιατί και στολή φοράει,
γιατί και τον ασύρματο τον κρατά διαρκώς σε θέση επίκαιρη,
γιατί το λέει ευθέως και συνέχεια,
πως αυτός εντολές εκτελεί. 
Ας φορούσαν στολές και όλα αυτά τα ανθρωπάκια
που εμφανίζονται στις τηλεοράσεις,
που βγαίνουν στα ραδιόφωνα,
που γράφουν σε έντυπα και σάιτ
και ας παραδεχθούν πως κι αυτοί
με τον ασύρματο προέκταση του χεριού τους λειτουργούν
και ας παραδεχθούν πως κι αυτοί
έτσι και μόνο έτσι έμαθαν να δουλεύουν,
εκτελώντας εντολές
άλλοτε πιο ήπιες,
άλλοτε εντελώς χυδαίες όπως τώρα,
σε αυτό τον αδιανόητο κανιβαλισμό,
τον οποίο αν κάποιοι από τον ΣΥΡΙΖΑ ανέχονται 
(αν δεν του κάνουν και πλάτες),
είναι επειδή δεν αντιλαμβάνονται
πως αν σε αυτή τη φάση τους βολεύει
αύριο θα τον βρουν μπροστά τους,
όταν έρθει η δική τους σειρά. 
 Αυτή η μιντιακή λύσσα
κατά της Ζωής Κωνσταντοπούλου
αποτελεί ντροπή για όλους μας.
Το σύμπλεγμα Κανάλια - Μνημονιακά Κόμματα 
ήταν όμως ούτως ή άλλως καταδικασμένο
στη συνείδησή μας.
Ανεξάρτητα από το τι θα κάνει ο ΣΥΡΙΖΑ,
από τι θα κληθεί να υπογράψει και τι όχι
από το πώς θα το ονοματίσει και πώς όχι,
από το αν θα γίνει κι αυτός μνημονιακό κόμμα ή όχι,
ας προσέξει πάρα πολύ καλά,
μην γίνει συνεργός σε αυτού του είδους τη χυδαιότητα.
Ας λύσει τις εσωκομματικές του διαφορές
με όποιο τρόπο θέλει,
αλλά αν δεν είναι απέναντι σε όλο αυτό το σύμπλεγμα,
όπου οι καναλάρχες δίνουν εντολές από τον ασύρματο
 στον Θεοδωράκη να πει για γκεστάπο
και στον κάθε άνκορμαν και στην κάθε ανκορέσσα
να χάνουν κάθε είδους πρόσχημα
στο τί ξερνάνε και πώς το ξερνάνε,
τότε είτε καταφέρουν είτε δεν καταφέρουν
να κάψουν τη συγκεκριμένη μάγισσα στο Σάλεμ,
η αξιακή ήττα του ΣΥΡΙΖΑ θα είναι μεγαλύτερη 
και από τον πιο ανέντιμο τυχόν συμβιβασμό με τους δανειστές.

Πέμπτη, Μαΐου 07, 2015

Ο μνημονιακός λαός έρχεται;

Στο δημόσιο λόγο το πολιτικό κόστος είχε αναγορευθεί από πολύ παλιά σε πηγή των περισσότερων δημοκρατικών κακών, αλλά ήταν την εποχή των μνημονίων που πέρασε σε πρωτοφανείς διαστάσεις δαιμονοποίησης. Η κυρίαρχη αφήγηση μίλησε για έναν λαό υπερβολικά παρτάκια ή υπερβολικά κοντόφθαλμο ώστε να αποφασίζει με βάση το μακροπρόθεσμο γενικό συμφέρον και επαίνεσε την πολιτική ηγεσία που έστω και την ύστατη ώρα τόλμησε να κάνει το δυσάρεστο κι ας ήξερε πως θα το πληρώσει. Αν το είχε κάνει νωρίτερα δεν θα είχαμε φτάσει ως εδώ. Αν λοιπόν δεχθούμε ότι τα γκάλοπ που δημοσιεύτηκαν πρόσφατα απεικονίζουν τη γενική τάση και ότι η πλειοψηφία του κόσμου θέλει συμφωνία (και ίσως τελικά μπροστά στο ενδεχόμενο της ρήξης συμφωνία με κάθε σχεδόν τίμημα), θα άξιζε, αν όχι για λόγους ουσίας κι αν όχι ούτε για λόγους τρολαρίσματος, για λόγους τουλάχιστον συνέπειας των επιχειρημάτων, να χρησιμοποιηθεί η ίδια ακριβώς λογική: δεν έχει σημασία πού ο λαός τώρα θέλει το εύκολο, δεν έχει σημασία που ο λαός τρομοκρατημένος είναι έτοιμος να δεχθεί οποιοδήποτε νέο πακέτο μέτρων προκειμένου να μείνουμε εντός του ευρωπαϊκού παιχνιδιού και να μη διαταραχθεί η όποια κανονικότητα του, αφού η εκλεγμένη μας κυβέρνηση, όντας εξ ορισμού σοφότερη και ωριμότερη από το εκλογικό σώμα που την εξέλεξε, οφείλει, αδιαφορώντας για το πολιτικό κόστος κι έχοντας στο νου το μέλλον της χώρας κι όχι το πρόσκαιρο μικροσυμφέρον των πανικόβλητων πολιτών να πάει τα πράγματα ως τα άκρα: στην οριστική δηλαδή ρήξη. Αφού αυτό σημαίνει δημοκρατία, λευκή ή έστω ημίλευκη εντολή, αφού αυτό σημαίνει δημοκρατία, ανάθεση, ανάθεση σε εκπροσώπους που ξέρουν καλύτερα από σένα, εκπροσώπους που οφείλουν να σε οδηγούν και όχι να οδηγούνται, αυτό να γίνει και τώρα. Αν η κυβέρνηση διαπιστώσει ότι δεν τα καταφέρνει να έρθει σε ανεκτή συμφωνία, οφείλει να σταθεί πάνω από την εικαζόμενη βούληση των πολιτών και να πει, όχι, τα ίδια προγράμματα της προηγούμενης πενταετίας δεν γίνεται να τα εφαρμόσουμε, ακόμη κι αν ο λαός αυτό πια προτιμά ως έσχατη λύση. Ξέρω καλύτερα από σένα, ανώριμε, φοβικέ και κωλοτούμπα λαέ, μετά την απομάκρυνση από την κάλπη ουδέν λάθος αναγνωρίζεται, αν δεν σου αρέσει σε τέσσερα χρόνια που θα γιορτάσουμε πάλι την μέρα της δημοκρατίας ρίξε με.
Φαίνεται όμως πως κατ' εξαίρεση αναφορικά με τη συγκεκριμένη κυβέρνηση είναι ο λαός που ξέρει καλύτερα, καθώς πληροφορούμαστε πως ο ΣΥΡΙΖΑ πάσχει ακόμα από το σύνδρομο του 4%. Μας λένε ότι εκλέχθηκε μεν, αλλά πρέπει να συνειδητοποιήσει επιτέλους ότι δεν εκλέχθηκε ο ίδιος, δεν εκλέχθηκε ως αυτό που ήταν το 4%. Ότι είναι σκανδαλώδες οι απόψεις του 4% να διέπουν την κυβερνητική νοοτροπία. Το 4% πρέπει να μπει στο χρονοντούλαπο, ώστε η χώρα να κυβερνηθεί με βάση τις απόψεις του υπόλοιπου 32% που δεν ήταν, δεν είναι και δεν θα είναι ΣΥΡΙΖΑ, δεν ήταν, δεν είναι και δεν θα είναι αριστερά του τίποτα, ήταν, είναι και θα είναι άνθρωποι που θέλουν μια κυβέρνηση σοβαρή, υπεύθυνη και μη αριστερή. Κάπως έτσι παρουσιάζεται ως περίπου αφύσικη η ύπαρξη στο ΣΥΡΙΖΑ της Αριστερής Πλατφόρμας, λες κι ο φυσικός και ο ιστορικός συνοδοιπόρος του Τσίπρα ήταν πάντα ο Σταύρος Θεοδωράκης. Κάπως έτσι η διάσταση ευρωπαϊστών – οπισθοδρομικών του 2012 αναβιώνει, μόνο που αυτή τη φορά το χέρι του Τσίπρα που τότε δάγκωναν τώρα επιχειρούν να το γλείψουν, με συνεχείς εκκλήσεις να αποφασίσει με ποιούς θα πάει και ποιούς θα αφήσει: «Έλα με μας. Έλα να κάνουμε τον μεταξύ μας έντιμο συμβιβασμό. Έλα να γίνεις ο επόμενος μεγάλος ηγέτης, έλα να λέμε Καραμανλής – Παπανδρέου – Σημίτης - Τσίπρας. Άσε στην άκρη το τμήμα του κόμματός σου που θα διαφωνήσει και γίνε δικός μας. Αλέξη, παρ' το πάνω σου. Για αρχηγό σε θέλουμε, όχι για εχθρό. Πέτα τους άλλους στην άκρη. Υπάρχουν οι ψήφοι στη Βουλή. Τόλμησέ το. Γράψε Ιστορία.
Οι ως τώρα μήνες της διαπραγμάτευσης κυβέρνησης - δανειστών, επιβεβαίωσαν τη σύγκρουση δυο «δεν θέλω»: και οι δύο δεν θέλουμε να τα σπάσουμε – και οι δύο δεν θέλουμε όμως να είμαστε μαζί με τον τρόπο που θέλει ο άλλος. Η απόσταση ανάμεσα στους δυο αυτούς τρόπους έχει ως τώρα υπάρξει πολύ μεγάλη. Και διόλου απίθανο τελικά να αποδειχθεί πως η πιο βιώσιμη κάλυψή της δεν θα είναι δια του σεναρίου της εσωτερικής, εσωκομματικής ρήξης, αλλά αντίθετα δια ενός σεναρίου εσωτερικής, λαϊκής νομιμοποίησης. Η απόσταση δηλαδή θα μπορούσε να λυθεί με ένα δημοψήφισμα, το οποίο πάντως θα ξεβόλευε πρώτα και κύρια τον ίδιο τον κόσμο. Γιατί ίσως η ελληνική κοινωνία θέλει να συναφθεί συμφωνία και να μην πάμε σε δημοψήφισμα, όχι μόνο επειδή έτσι θα ανακουφιστεί που αποφεύχθηκε η δραχμή ή η χρεοκοπία, αλλά επειδή ταυτόχρονα θα έχει κερδίσει με τον ίδιο σμπάρο στο πρόσωπο της κυβέρνησης το νέο της εχθρό, το νέο προδότη των αντιμνημονιακών προσδοκιών της. Ίσως λοιπόν πλησιάζουμε στην ώρα που θα τελειώνουμε με την αποποίηση των ευθυνών και το κρυφτούλι της ανάθεσης. Ίσως πλησιάζουμε στην ώρα που θα οδηγηθούμε προς έναν, έστω και με βαριά καρδιά, μνημονιακό λαό και προς μία, έστω και με βαριά καρδιά, μνημονιακή αριστερά. Ίσως πλησιάζουμε στην ώρα που κυβερνώσα αριστερά και κυβερνών λαός θα φτάσουμε στη συνειδητοποίηση του There Is No Alternative και θα πιστοποιήσουμε με τον πλέον πανηγυρικό τρόπο πως ανήκομεν εις τη Δύσιν και ταυτόχρονα προς την αμφιθυμία μας προς αυτήν, τους κανόνες της, τα νεοφιλελεύθερα συστήματά της, που μας ενοχλούν μεν, αλλά όλα τα υπόλοιπα μας ενοχλούν περισσότερο.

Πέμπτη, Απριλίου 23, 2015

Δημοψήφισμα ναι - Εκλογές όχι

Aν χρειαστεί τελικά να φτάσουμε ως εκεί, προσωπικά είμαι υπέρ του δημοψηφίσματος και κατά των εκλογών, και μάλιστα ενός δημοψηφίσματος απόλυτα ξεκάθαρου στο ζητούμενό του, ώστε να μην αφήνει το παραμικρό περιθώριο να πει κανείς: «Δεν ήξερα, δεν κατάλαβα, δεν κλήθηκα να ψηφίσω για αυτό το πράγμα αλλά για κάτι άλλο, με προδώσατε, κάνατε κωλοτούμπα, είμαι ξανά και για άλλη μια φορά αθώος, με πούλησαν ξανά οι πολιτικοί, όλοι τους ίδιοι είναι, όλοι λίγοι, εγώ ήμουν, είμαι και θα είμαι ο πολύς».
Αν χρειαστεί τελικά να φτάσουμε ως εκεί, όχι άλλες λογικές ανάθεσης, όχι άλλες λογικές πάρε το μπαλάκι εσύ αντί για μένα, κάνε αυτό που κατά βάθος θέλω κι άσε με μετά να σου τα χώνω που το έκανες. Να αποφασίσουμε ποιά απο τις δύο επώδυνες λύσεις θα επιλέξουμε, αλλά να το αποφασίσουμε εμείς, ο καθένας από εμάς, χωρίς διαμεσολαβήσεις, χωρίς άλλοθι, χωρίς αποποίηση ευθύνης, χωρίς βολικές παραμυθίες της επόμενης ημέρας.

Δευτέρα, Απριλίου 20, 2015

Οι Ζωές των Μαύρων

Εξώφυλλο ενός Απριλίου όχι του 1865, αλλά του 2015. Γιατί δεν σκοτώνονται μόνο στην Μεσόγειο οι αράπηδες, σκοτώνονται παντού, ακόμη και αν δεν είναι λαθραίοι ή παράνομοι, ακόμη κι αν είναι συμμέτοχοι και συνδικαιούχοι του αμερικάνικου ονείρου. Γιατί αράπης είναι βασικά ο φτωχός, ο βήτα διαλογής άνθρωπος, αυτός για τον οποίο θα μιλήσει απαξιωτικά και στραβωμένα ξανά και ξανά και ξανά ο Πρετεντέρης, αυτός πάνω στον οποίο θα κάνει ευρείας λαϊκής αποδοχής ναζιστική καριέρα ο Μιχαλολιάκος, αυτός για τον θάνατο του οποίου θα μείνει ξανά και ξανά και ξανά ατιμώρητος ο Αμερικάνος μπάτσος, χωρίς μέρα στη φυλακή, με την μόνη αναπηρία να είναι αυτή του συστήματος που του επιτρέπει να δολοφονεί με το όπλο και τη στολή που του έδωσε για να προστατεύει το θύμα του, αυτός και αυτοί για τους οποίους δεν θα συνταχθεί λίστα εκτελέσεων από τον Έλληνα πρέσβη στις ΗΠΑ, όπως δεν θα χαρακτηρισθεί εχθρική ενέργεια η μη προσαγωγή σε δίκη των εκτελεστών τους. Όσο για τους φρέσκους αράπηδες που ναυάγησαν σήμερα ανενόχλητοι κοντά σε κεντρική παραλία της Ρόδου, εκεί που αύριο θα μπουν κανονικά ξαπλώστρες, για να έρθει να παραθερίσει ο τουρίστας λευκός, κίτρινος ή νέγρος, εκεί που πάνε τώρα να καταργήσουν τις ξαπλώστρες για να λιάζονται ανενόχλητοι όσοι παράνομα και λαθραία μαυρίζουν τη ζωή μας, τη βολή μας, τις καρδιές μας, τις ευκαιρίες μας για ανάπτυξη και προκοπή, μήπως και τελειώσει η ανθρωπιστική κρίση που μας μαστίζει σύμπαντες τους Έλληνες. Αν θες να δεις το χρώμα του δέρματός σου, μην κοιτάξεις τον καθρέφτη σου, κοίτα το πορτοφόλι σου κι αν πέφτουν γύρω σου και πάνω σου βόμβες και σφαίρες, κρατικές ή μη.

Κυριακή, Απριλίου 19, 2015

Προς τα 'μας

Κόψαμε σ' οικόπεδα τη γη
και την κληρονομούμε από πάππου προς πάππον
και περνάμε και καλύτερα από πάππου προς πάππον,
τουλάχιστον σε επίπεδο υλικών συνθηκών. 
Ενίοτε φταίμε και από πάππου προς πάππον,
ενίοτε το δικό μας οικόπεδο,
οσοδήποτε προνομιακό,
δεν μας αρκεί
και πηγαίνουμε και απομυζούμε και τα δικά τους.
Ενίοτε φταίνε κι αυτοί από πάππου προς πάππον,
παγιδευμένοι στην κληρονομιά
των δικών τους προβλημάτων,
παγιδευμένοι στην αδυναμία
να οικοδομήσουν το δικό τους οικόπεδο
με τρόπο στέρεο.
 Κι έτσι έρχονται προς τα μας.
Αλλά δεν χωράμε όλοι εδώ, έτσι δεν είναι;
Κι ακόμα κι αν χωρούσαμε, 
δικό μας
και το οικόπεδο
και ο τρόπος του
και τα οφέλη του.
Από την άλλη δεν είμαστε και αναίσθητοι.
Σφίγγει η καρδιά μας κάθε που θα πνιγούν
σε νούμερα μεγαλύτερα του μέσου όρου.
Και για τις ώρες που θα κρατήσει
η συγκινησιακή επίδραση της είδησης,
χωράνε όλοι στη συνείδησή μας
και τη στεναχώρια μας.
Κρίμα μωρέ,
μωρέ κρίμα.

Παρασκευή, Απριλίου 03, 2015

Το δικαίωμα της σιωπής

Γεννημένος κατά την ταυτότητα το 1920, ίσως όμως στα αλήθεια το 1918, πατημένα 95 ή πατημένα 97, αλουμινάς και μάστορας παντός είδους, γύρισε την Ελλάδα και βοήθησε να χτιστεί, ανήκε σε μια εποχή που όλα χτίζονταν, δεξιός, δεξιότατος, τόσο στις πολιτικές αντιλήψεις όσο και στον τρόπο που διοικούσε τα του οίκου του, δυο παιδιά, πέντε εγγόνια, πέντε δισέγγονα, ένα από κάθε εγγόνι, όταν πέθανε η γιαγιά μου είπα ότι θα αντέξει έξι μήνες, άντεξε κοντά δέκα τέσσερα χρόνια, αν ήταν στο δικό του χέρι και μόνο θα άντεχε σαράντα τέσσερα κι ας παραπονιόταν για μοναξιά, αλλά τίποτα δεν είναι στο δικό μας χέρι και μόνο.
Το στόμα των ανθρώπων που είναι στα τελευταία τους ανοίγει με έναν τρόπο αλλιώτικο: δεν ανοίγει πια επειδή έχουν κάτι να πουν, ό,τι είχαν να πουν το είπαν, ανοίγει για να φανεί από μέσα η μαύρη τρύπα της θνητότητας, ανοίγει σαν πόρτα με θέα προς την άβυσσο της ανθρώπινης μοίρας, ανοίγει προς ένα σκοτάδι το οποίο αν το κοιτάξεις για μια στιγμή παραπάνω είναι έτοιμο να σε καταπιεί. Γι΄αυτό στρέφεις το βλέμμα σου αλλού.
Όταν προς το τέλος της νεκρώσιμης ακολουθίας έρχονται με τα κουστούμια τους οι άντρες από το γραφείο κηδειών, σου θυμίζουν ντετέκτιβς της αμερικάνικης αστυνομίας: έρχονται να τον συλλάβουν, έρχονται να τον πάρουν από το σπίτι του και να τον φυλακίσουν κάπου αλλού, έρχονται να του διαβάσουν τα δικαιώματά του: you have the right to remain silent. Άπαξ και έρθουν να μας πάρουν, η σιωπή δεν είναι πια δικαίωμά μας, είναι η μόνη μας κατάσταση. Το στόμα άλλωστε δεν θα ανοίξει ξανά. Η πόρτα έκλεισε. Πρώτα φεύγουν τα λόγια, μετά από κάποιο καιρό θα φύγει και το ίδιο το στόμα. Πρώτα θα εξαφανιστούμε από προσώπου γης και μετά υπόγεια θα εξαφανιστεί και το ίδιο το ωραίο πρόσωπό μας, που παραμένει πεισματικά ωραίο όσο είμαστε εδώ, ό,τι άλλο κι αν μας συμβεί στο μεταξύ. Θα εξαφανιστούμε. Θα μείνουν για κάποιο καιρό αυτά που χτίσαμε. Θα μείνει για κάποιο καιρό αυτό που αφήσαμε πίσω, το καλό και το κακό μαζί. Ο άνθρωπος μόνο και τα δύο μπορεί να αφήσει πίσω, πότε σκέτο το ένα.
Μετά πηγαίνουμε βόλτα προς την παραλία. Στον Φλοίσβο κάποιοι παίζουν ρακέτες. Είναι σαν διακοπές. Όταν η μέρα είναι τόσο φωτεινή, δεν είναι η ζωή το διάλειμμα, αλλά ο θάνατος η παραίσθηση. Ύστερα γυρνάμε πίσω με αυτήν την περίεργη μηχανή. Οδηγεί ο παππούς.

Τετάρτη, Μαρτίου 25, 2015

Μετέωρο

Είδα πριν λίγες μέρες «Το Αλάτι της Γης», ένα ντοκιμαντέρ για τον φωτογράφο Σεμπαστιάο Σαλγκάδο, και δεν μπορώ ακόμα να συνέλθω από αυτές τις φωτογραφίες. Αναφέρομαι στις ασπρόμαυρες, οι έγχρωμες μου ήρθαν στο μυαλό αντιστικτικά. Βραζιλία, πάνω από τριάντα χρόνια πριν, η παιδική θνησιμότητα σε υψηλά επίπεδα, βρέφη που πεθαίνουν πριν προλάβουν να βαφτιστούν, σύμφωνα με τις δοξασίες των Καθολικών δεν μπορούσαν να πάνε στην κόλαση αφού δεν είχαν προλάβει να κάνουν τις δικές τους αμαρτίες, αλλά ούτε και στον παράδεισο αφού κουβαλούσαν το προπατορικό αμάρτημα. Πηγαίνουν σε ένα μέρος που λέγεται λίμπο και είναι η κατοικία των ψυχών των αβάπτιστων βρεφών. Όσα έχουν προλάβει να βαφτιστούν κηδεύονται με τα μάτια κλειστά. Όσα πέθαιναν αβάπτιστα θάβονταν με τα μάτια ανοικτά, με την ελπίδα πως έτσι θα μπορέσουν να βρουν το δρόμο τους, ειδάλλως θα περιπλανώνταν για πάντα μάταια.  
Δεν ξέρω αν έχω δει σπαρακτικότερη εικόνα από την τελευταία. Θέλεις να το πάρεις στα χέρια σου και να έρθει στη μύτη σου η μυρωδιά μιας ζωής που μόλις ξεκινάει. Πού κοιτάζει με τα μάτια ανοικτά; Πού ρεμβάζει; Τί να σκέφτεται; Γιατί δεν πρόλαβε να γίνει κι αυτό καρτ ποστάλ; Γιατί δεν βαφτίστηκε να προλάβει να γίνει κι αυτό αγγελούδι; Γιατί ανεβάζω τη φωτογραφία του; Επειδή θέλω να του πω πως τ' αγαπάω. Για όσα δεν πρόλαβε. Για την αιωνιότητα που του αναλογεί. Που δεν είναι αυτή του λίμπο. Είναι αυτή της εικόνας του, η οποία, σε αντίθεση με το βάπτισμα, προσπαθεί να άρει όλων των ειδών τα αμαρτήματα, τόσο αυτά των συνθηκών της ζωής όσο κι εκείνα που συνήθισαν να πιστεύουν οι άνθρωποι ως πίστη.

Κυριακή, Μαρτίου 15, 2015

Δυο χαμόγελα

Εφτά και το βράδυ. Σταματημένος στο φανάρι. Περνάει μπροστά μου. Πρέπει να είναι γύρω στα εξήντα πέντε. Φοράει κόκκινο καπέλο τζόκει σαν τον Χάρι Ντιν Στάντον στο «Παρίσι, Τέξας». Δεν ξέρω αν είναι το ίδιο χαμένος με εκείνον. Πιθανότατα όχι. Χαμογελάει διάπλατα μέσα από τα αψεγάδιαστα δόντια της μασέλας του. Είναι μικροκαμωμένος, σουφρωμένος, το πρόσωπό του χάρτης ρυτίδων. Αλλά χαμογελάει διάπλατα καθώς κρατάει απ΄ το λουρί το σκυλί του. Εκείνος είναι μικρόσωμος, το σκυλί μεγαλόσωμο. Τύπου λυκόσκυλο, αλλά όχι ακριβώς. Χαμογελάει κι εκείνο διάπλατα. Είναι η ώρα της βόλτας, σκύλος και κύριος είναι εξίσου ευτυχισμένοι. Είναι βράδυ Κυριακής, ο σκύλος δεν το ξερει, δεν του κάνει καμία διαφορά, δεν ξέρει από μέρες και τέτοιες κατηγοριοποιήσεις, ξέρει από βόλτες κι από αφεντικά που τον αγαπούν. Ένας άνθρωπος και το οικιακό του ζώο. Μια σχέση ανταλλακτικής αγάπης, μια σχέση έντιμης συναλλαγής, μια σχέση τίμια, μια σχέση χωρίς ενοχές, μια σχέση ουσίας. Το βγάζει βόλτα. Ο κόσμος είναι καμωμένος καλά. Και για τους δύο.

Τετάρτη, Μαρτίου 11, 2015

Αυτά που ήθελα να γίνουν γίνανε

Μου έχει καρφωθεί στο μυαλό μια φράση που διάβασα πρόσφατα. Ο Νίκος Νικολαϊδης, αναφερόμενος στην αποτίμηση του έργου του, έλεγε ότι δεν τον αφορούσε και τόσο, αφού αυτά που ήθελε να γίνουν γίνανε.
Στις 11 Μαρτίου του 2005 γεννήθηκε το μπλογκ Οld Boy, ενδεχομένως να γεννήθηκε και ο ίδιος ο Οld Boy για να φωτίσει και αποσαφηνίσει καλύτερα εμένα σε εμένα, δεν είμαι σίγουρος, αλλά τελικά δεν ξέρω πόσο με αφορά τί και ποιός γεννήθηκε, αφού μέσα σε αυτή τη δεκαετία αυτά που ήθελα να γίνουν γίνανε και απόψε νιώθω ευγνώμων και πλήρης για μια παράλληλη πορεία ζωής, η οποία ήταν τόσο έντονη, ώστε έφτασε να γίνει η κύρια.
Σας ευχαριστώ που αναβάλατε τον θάνατό σας για να σας πω τις ιστορίες μου, μαζί ανέβαλα κι εγώ τον δικό μου, και κάθε ιστορία που αναβάλει τον θάνατο είναι μια ιστορία που αξίζει να ειπωθεί.
Ας μισήσουμε βαθιά τον θάνατο και κάθε τι που δεν υπάρχει, ας αγαπήσουμε βαθιά την ύπαρξη και κάθε τι που πασχίζει να σκαλίσει τα συστατικά της.

Κυριακή, Μαρτίου 08, 2015

Χαϊκού

Επιδεικτικά
αρνήθηκε να ζήσει·
 δεν ήταν κρυφό.

Κυριακή, Μαρτίου 01, 2015

Η πράξη των παιγνίων

(Κείμενο γραμμένο πριν μερικές εβδομάδες για το Unfollow)
Δεν χρειάζεται να είσαι ιδιαίτερα χαιρέκακος για να χαμογελάσεις στη σκέψη πως το μνημονιακότερο ίσως σάιτ του καιρού των μνημονίων, το Protagon, αντί να αναδείξει ως μεγάλο πολιτικό αστέρα τον δημιουργό του και μετέπειτα αρχηγό του Ποταμιού, ανέδειξε τελικά ως σούπερ σταρ το Γιάνη Βαρουφάκη, τον άνθρωπο που από το απόγευμα της Παρασκευής 30 Ιανουαρίου και την instant classic συνάντησή του με τον Γερουν Ντάισενμπλουμ, έχει προσφέρει στο αντιμνημονιακό φαντασιακό απανωτούς οργασμούς κι έχει προξενήσει στους υποστηρικτές του απέναντι πολιτικού στρατοπέδου φαινόμενα ομαδικής παράκρουσης.
Γιατί μπορεί το βιογραφικό του 54χρονου καθηγητή να είναι εντυπωσιακό και πολυδιάστατο, μπορεί τα βιβλία του να χαίρουν μεγάλης εκτίμησης, μπορεί ακόμη και όσοι έχουν να του καταλογίσουν κάτι να μην αμφισβητούν το επιστημονικό του βεληνεκές, αλλά μέσα από την εκεί αρθογραφία του ξεκίνησε να γίνεται ευρύτερα γνωστός, μια αρθρογραφία που αποδόμησε εξαρχής το μνημονιακό αφήγημα, για να έρθουν στη συνέχεια τηλεοπτικές εμφανίσεις, όπου η άνεσή του στο διάλογο μεγιστοποιούσε την επίδραση των λεγομένων του, η αρθογραφία του στο περιοδικό «Ηοt Doc» κλπ. Όσο για το σταριλίκι (που εν μέρει οφείλεται στο συνδυασμό αντισυμβατικού στυλ και αυτοπεποίθησης πως υπερέχει σε επιχειρήματα έναντι των συνομιλητών του και εν μέρει τον υπερβαίνει), μπορεί να μην είναι ακριβώς πολιτικό χαρακτηριστικό, αλλά δεν γίνεται και να μιλήσεις για τον Γιάνη (με το εξεζητημένο ένα νι) Βαρουφάκη, αγνοώντας αυτό το στοιχείο, που παίζει και τον πολιτικό του ρόλο, με τα καλά του και τα κακά του.
Εργασιομανής αλλά νάρκισσος (σύμφωνα με το σχετικό καλαμπούρι η ορκομωσία της κυβέρνησης καθυστέρησε γιατί άλλοι ορκίστηκαν με πολιτικό όρκο, άλλοι στο ευαγγέλιο κι εκείνος στον καθρέφτη του) Πολύ αγαπητός στους φοιτητές του, αλλά μάλλον αντισυλλογικός, με προσωπικές στρατηγικές. Κακές γλώσσες λένε πως πριν την άφιξη της τρόικας δεν είχε προβλέψει τις εξελίξεις και προσπαθούσε να διασκεδάσει τις εντυπώσεις, αλλά μια αναδρομή στην αρθογραφία του δείχνει ότι από την επιβολή των μνημονίων και ύστερα η θέση του είναι σαφής, διαυγής και μάλλον αταλάντευτη.
Έτσι, ελάχιστα πριν το Καστελλόριζο έγραφε: «Η απλή λογική λέει ότι αν δεν μπορείς να διανοηθείς την πιθανότητα να αποχωρήσεις από μια διαπραγμάτευση, είναι προτιμότερο να μην προσέλθεις σε αυτήν. Αν πράγματι είναι κοινώς γνωστό ότι θα αποδεχθείς ό,τι σου προσφέρουν, η διαπραγματευτική σου ισχύς είναι μηδενική. Σε αυτή την περίπτωση καλύτερα να κάτσεις σπίτι σου και να σου στείλει η «άλλη πλευρά» τις απαιτήσεις της με email (τώρα που τα fax ξεπεράστηκαν). Ο λόγος που η κυβέρνηση πρέπει να διαπραγματευτεί σκληρά, έστω και την ύστατη στιγμή, δεν είναι επειδή οι προτάσεις της τρόικας είναι σκληρές και θα μας πονέσουν. Τον πόνο τον αντέχουμε. Το πρόβλημα είναι ότι η τρόικα μας προτείνει μια «θεραπεία» που, από όσα γνωρίζω, δεν είναι απλώς επίπονη αλλά είναι και χειρότερη από την «ασθένεια» - μια «θεραπεία» που σε ορίζοντα δεκαετίας θα την αναλογιζόμαστε ως το Μέγα Σφάλμα. Κι όχι μόνο εμείς αλλά ολόκληρη η Ευρώπη. Δεν θα είναι άλλωστε η πρώτη φορά που οι ισχυροί έχουν κάνει κακό στο εαυτό τους επιβάλλοντας στους ασθενέστερους συμφωνίες καταστροφικές για όλους, π.χ. η Συνθήκη των Βερσαλλιών μετά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο. Μερικές φορές, λοιπόν, ο κλήρος πέφτει στον αδύνατο να πει όχι σε μια συμφωνία βλαπτική όχι μόνο για τον ίδιο αλλά και για τον (φαινομενικά) ισχυρότερο. Για να μπορεί όμως να το πει, είναι αναγκαίο ο ίδιος να πιστέψει ότι η κατάρρευση της διαπραγμάτευσης δεν είναι το χειρότερο αποτέλεσμα - ότι το χειρότερο αποτέλεσμα είναι μία συμφωνία που μας οδηγεί πιο βαθειά στην μαύρη τρύπα, συμπαρασύροντας μαζί μας και τους άλλους. Η Γερμανία δεν είχε αυτή την δυνατότητα αποχώρησης την 28η Ιουνίου του 1919. Η ελληνική κυβέρνηση σήμερα, για μερικές ακόμα ώρες, την έχει. Ας την χρησιμοποιήσει».
Αντιμνημονιακός άρα ναι, από την αρχή και με επιχειρήματα. Ιδεολογικά όμως πού κατατάσσεται; Πριν τις εκλογές του Μαϊου του 12 είχε μοιράσει τις ψήφους του: «Τι κάνω; Εδώ θα μου επιτρέψετε να θυμηθώ το παιγνιοθεωρητικό μου παρελθόν. Να τι θα έκανα ...: Πριν πάω στην κάλπη, θα έπαιρνα ένα βάζο και μέσα του θα έβαζα δέκα χαρτάκια. Από αυτά τα 4 θα έγραφαν ΣΥΡΙΖΑ, τα 3 Οικολόγους-Πράσινους, τα 2 ΔΗΜΑΡ και το 1 Δράση. Κατόπιν θα τράβαγα έναν λαχνό στα τυφλά. Κι ότι έγραφε θα το έριχνα στην κάλπη». Τον Ιούνιο του 12 όμως αφήνει αυτό το -μάλλον τρεις λαλούν και δυο χορεύουν- σύστημα και γράφει πως θα ψηφίσει ΣΥΡΙΖΑ.
Όσο για τον ίδιο; Τον Απρίλιο του 12 το απέρριπτε: «Πριν κάποιους μήνες, ερωτήθηκα αν θα με ενδιέφερε να κατέβω στην πολιτική. Το ίδιο ερώτημα μου ετέθη πολλές φορές, στα ΜΜΕ, στην Πλατεία Συντάγματος κλπ. Η ενστικτώδης απάντησή μου ήταν, και παραμένει, αρνητική. Γιατί; Να σας πω: Το 1982 πήρα την μεγάλη απόφαση της πανεπιστημιακής καριέρας. Αυτό σήμαινε μια ζωή με πολύ λιγότερα χρήματα και εξουσία. Όμως, μια ζωή με μέγιστη ελευθερία έκφρασης και δυνατότητα αυτο-κριτικής (και αυτοσαρκασμού ακόμα). Ήταν μια επιλογή που δεν παίρνω πίσω. Όλον αυτό τον καιρό, συνομιλώ (έστω και στα κρυφά) με πολιτικούς όλων σχεδόν των κομμάτων. Αυτό έχει σημασία στον Καιρό της Κρίσης. Μου δίνει την δυνατότητα να τους βοηθώ αλλά και να τους κρίνω όλους (και τον εαυτό μου συνάμα). Την στιγμή που θα ανέβω στο μπαλκόνι και θα πω «ψηφίστε με», ξάφνου τίθεμαι εναντίον όλων των υπόλοιπων. Δεν μου έχω εμπιστοσύνη ότι, μετά από μία κίνηση, θα διατηρήσω την σκέψη μου ανεξάρτητη, καθαρή. Δεν το θέλω. Και δεν θα το κάνω».
Απέρριψε στη συνέχεια και πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ να κατέβει στις ευρωεκλογές. Γιατί τελικά δέχτηκε να κατέβει στις βουλευτικές; Φαίνεται από ένα συνδυασμό γραπτών του. Πριν: «Είναι ο λόγος που δίνω όταν με ρωτούν γιατί δεν κατεβαίνω στις εκλογές: «Με ενδιαφέρει πολύ η πολιτική για να σπαταλώ τον χρόνο μου εγκλωβισμένος στα κομματικά όργανα και στα κονκλάβια.». Μετά: «Όταν λοιπόν μου ζητήθηκε να βοηθήσω μια πιθανή κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, αναλαμβάνοντας κάποια συγκεκριμένη (κατ’ εμέ σημαντική) ευθύνη, μου ήταν ηθικά και πολιτικά αδύνατον να αρνηθώ, ιδίως όταν διαπίστωσα σύμπτωση απόψεων για τόσο για τον στόχο όσο και για τα μέσα». Εγκλωβισμένος σε κομματικά όργανα και κονκλάβια όχι, με την πρόταση μιας πολύ καλής θέσης ευθύνης, ναι. Και πράγματι, πώς να αρνηθείς να κάνεις πράξη τις θεωρίες που υποστηρίζεις ένθερμα χρόνια, πώς να αρνηθείς να γίνεις πρωταγωνιστής της αλλαγής της Ευρώπης;
Πρώτος των πρώτων σε σταυρούς, πολύ πάνω από τις 130.000 ψήφους, περισσότεροι από ένας στους τρεις που ψήφιζε ΣΥΡΙΖΑ στη Β' Αθηνών τον σταύρωνε. Τα πρώτα δείγματα γραφής δείχνουν πως θα παραμείνει πολυπράγμων. Και για τα εξωτερικά κάνει δηλώσεις και συνεντεύξεις συνέχεια δίνει. Και υπέρ των ιδιωτικοποίησεων δηλώνει αρκεί να μη γίνονται κοψοχρονιά και η Lazard πρόλαβε να προσληφθεί ως σύμβουλος για το χρέος και για λιγότερες Καγιέν μίλησε. Ναι, ο Γιάνης Βαρουφάκης δεν είναι ο πιο αριστερός υπουργός οικονομικών που θα μπορούσε να έχει η κυβέρνηση. Ναι, υπό άλλες συνθήκες ο Γιάνης Βαρουφάκης που καλούσε τον ΓΑΠ (υπήρξε άλλωστε και σύμβουλός του παλιότερα) να κατέβει με ένα ποδήλατο στο Σύνταγμα με για να απευθυνθεί στους αγανακτισμένους, που βρίσκει θετικά στοιχεία στην -προ μνημονίων- πολιτική του Στουρνάρα και στην -μετά την κρίση- πολιτική του Σόρος, θα μπορούσε να είναι υπουργός του ΓΑΠ ή μιας άλλης κεντροαριστερής -με την κακή έννοια του όρου- κυβέρνησης.
Γράφει ο ίδιος: «Η Ευρώπη δεν έχει έλλειμμα καλών ιδεών και έξυπνων ανθρώπων. Ο μόνος λόγος που παραμένει καθηλωμένη σε αδιέξοδες πολιτικές είναι το πέπλο της σιωπής που καλύπτει τις διαβουλεύσεις σε συνόδους κορυφής, Eurogroup, Ecofin κλπ. Ένας ευρωπαίος πρωθυπουργός να τολμήσει να πει την αλήθεια, να ξεκινήσει μια «απαγορευμένη» συζήτηση, αμέσως θα απελευθερώσει τους υπόλοιπους και θα δώσει το έναυσμα για τον θεραπευτικό διάλογο που έως σήμερα απλά δεν έχει τολμήσει κανείς να ξεκινήσει στην Ευρώπη. Δεν με ενδιαφέρει ποιος θα τον ξεκινήσει. Με ενδιαφέρει να ξεκινήσει. Ο Αλέξης Τσίπρας με έχει πείσει ότι, αν του δοθεί η ευκαιρία, θα το κάνει». Whοever it takes λοιπόν, αλλά κι ο ίδιος ο Τσίπρας ύμνησε πριν λίγο καιρό το whatever it takes του Ντράγκι και το ενστερνίστηκε.
Eίναι λοιπόν τελικά μια μεταγραφή, αλλά μια μεταγραφή που φαίνεται να έχει γίνει με τίμιους όρους και στη θεμιτή βάση του κοινού πολιτικού εδάφους. Είναι η μεταγραφή του παικταρά με την ελπίδα να πάρει τη φανέλα με το 10 και να κάνει παπάδες. Είναι μεταγραφή που πιθανόν σε άλλη συγκυρία να μην είχε γίνει ποτέ, αλλά από την άλλη είναι αυτή ακριβώς η συγκυρία που έφερε τη σημερινή κυβέρνηση στην εξουσία. Όπως η συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝ.ΕΛ. στηρίχθηκε στην αντιμνημονιακή ατζέντα, όπως παρά τις χαώδεις αισθητικές διαφορές που είχε αναφέρει παλιότερα ο Τσίπρας ανάμεσα στα δύο κόμματα, ελάχιστους ψηφοφόρους του ΣΥΡΙΖΑ μπορώ να σκεφτώ που θα προτιμούσαν θεωρητικά κοντινότερα ιδεολογικά σχήματα όπως το Ποτάμι, έτσι και ο νέος Υπουργός Οικονομικών μοιάζει απόλυτα ταιριαστός για το πόστο που επελέγη.
Από την αρχή του προγράμματος που επιβλήθηκε στη χώρα ο -κατά δήλωσή του «ευρωπαϊστής»- Βαρουφάκης δεν τους εξηγεί απλά ότι δεν δουλεύει. Προσφέρει και λύσεις. Είναι κήρυκας ενός λειτουργικότερου συστήματος. Είναι βέβαιος ότι υπάρχει. Θέλει έναν καπιταλισμό που να δουλεύει καλύτερα, μια ευρωζώνη που να δουλεύει καλύτερα. Όταν λέει ότι δεν τον αφορούν οι μπλόφες, όταν προσπαθεί να πείσει πως μια άλλη λύση θα ωφελήσει και τους πολίτες των άλλων ευρωπαϊκών κρατών, φαίνεται πως το πιστεύει. Δεν ήρθε για να απειλήσει, αλλά για να πείσει. Το ερώτημα είναι πόσο ευεπίφορη είναι η διεθνής σκηνή στο να πειστεί. Πόση σημασία έχει να πείσεις, πόση σημασία έχει να προσφέρεις καλύτερες λύσεις; Μήπως η πειθώ είναι υπερτιμημένη; Μήπως η Ευρώπη δεν έχει καμία ανάγκη να καταπληχθεί; Ακόμα κι αν μπορέσει να τους καταπλήξει, ακόμη και αν τους δείξει το συνολικότερο συμφέρον όλων, πιθανότατα η πράξη των παιγνίων να αποδειχθεί διαφορετική από τη θεωρία. Είναι πεπεισμένος πως τα προγράμματα αυτά δεν δουλεύουν. Μοιάζει πεπεισμένος ότι έχει να προσφέρει εναλλακτική και να πείσει. Αν η πρώτη σιγουριά μπορεί να εξασφαλίσει επιτέλους μια αληθινή διαπραγμάτευση με τους δανειστές, η δεύτερη σιγουριά μένει να αποδειχτεί αν θα επιβεβαιωθεί πανηγυρικά ή θα διαψευστεί οικτρά. 
Ο τελευταίος Υπουργός Οικονομικών που ήταν απόλυτα σίγουρος για τις πνευματικές του επιδόσεις και για το ότι θα πήγαινε και θα έλαμπε στα ευρωπαϊκά φόρα φαγώθηκε για πρωινό και λίγα χρόνια μετά έφτασε να τον περάσει κι ο Βασίλης Λεβέντης στην Ά Θεσσαλόνίκης. Αλλά η σύγκριση ανάμεσα στους δύο άντρες τελειώνει εκεί: είναι όσο πιο διαφορετικοί γίνεται και εισέρχονται στη διαπραγμάτευση με εντελώς άλλη προϊστορία, εντελώς άλλες περγαμηνές και κυρίως εντελώς διαφορετική ατζέντα. Και αν κάτι δεν μπορεί να αμφισβητήσει κανείς είναι ότι ο Βαρουφάκης αυτό το πρόγραμμα το έχει αποδομήσει εξ αρχής, ότι έχει πολλάκις επιχειρηματολογήσει πως δεν υπάρχει στο τέλος αυτού του δρόμου οποιαδήποτε σωτηρία έναντι της οποίας πρέπει να υποχωρήσουμε, αλλά πως αυτό που ονομάστηκε σωτηρία ήταν εξαρχής καταστροφή. Διόλου απίθανο η θητεία του να αποδειχτεί σύντομη. Εντελώς απίθανο λόγω της ιστορικής συγκυρίας και του προσωπικού του ταμπεραμέντου η θητεία του να περάσει απαρατήρητη και να ξεχαστεί.

Τετάρτη, Φεβρουαρίου 25, 2015

Γυάλινη σφαίρα

Έγραφα στο προηγούμενο ποστ για τη σύγκρουση της φαντασίωσης με την πραγματικότητα. Απόψε ας μιλήσουμε για μια άλλη φαντασίωση: τη φαντασίωση ότι θα ήταν ποτέ δυνατόν να συνεχιστεί το έργο της προηγούμενης πενταετίας με την παρούσα κυβέρνηση ή έστω με διαφορετικής σύνθεσης κυβέρνηση από την παρούσα βουλή. Δεν μπορώ να προβλέψω τί ακριβώς θα συμβεί τους επόμενους μήνες, μπορώ όμως να προβλέψω ότι αυτό, ναι, είναι απολύτως αδύνατον να συμβεί. Δεν μπορώ επίσης να προβλέψω αν το έργο που θα ακολουθήσει θα είναι πολύ καλύτερο ή πολύ χειρότερο. Μπορώ όμως να προβλέψω ότι ο δρόμος του Σόιμπλε με το δρόμο του Σύριζα πάρα πολύ γρήγορα θα πάψουν να έχουν οποιοδήποτε σημείο επαφής.