Κυριακή, Ιουνίου 28, 2009

Μιντιακή Σημειολογία

1) Ψεύτικα ναι, δίχως κύρος όχι.
Την περασμένη Κυριακή τρεις τουλάχιστον εφημερίδες (το «Βήμα», το «Έθνος» κι η «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία») κάλυψαν την συνάντηση Καραμανλή – Ερντογάν στην Αθήνα. Ο Ερντογάν βέβαια ματαίωσε την επίσκεψή του αλλά τα ρεπορτάζ είχαν ήδη συνταχθεί. Το «Βήμα» αισθάνθηκε την ανάγκη να ζητήσει, δια του εκδότη – διευθντή του, συγγνώμη. Μαζί με τη συγγνώμη ο Σταύρος Ψυχάρης εξηγεί:
«Δεν είναι παράδοξο να γράφεται προκαταβολικώς ένα κείμενο για τη συνάντηση ηγετών κρατών, καθώς οι ανεπίσημες αλλά έγκυρες πηγές (δηλ. άτομα του επιτελείου των ηγετών) αφήνουν να διαρρέουν προς τους διαπιστευμένους δημοσιογράφους πληροφορίες για τη συνάντηση και τις εκατέρωθεν θέσεις».
Δεν είναι λοιπόν παράδοξο να γράφονται ρεπορτάζ για γεγονότα που ουδέποτε συνέβησαν. Την αναλυτική κάλυψη ενός μη γεγονότος μπορείς να την χαρακτηρίσεις όπως αλλιώς θέλεις, παράδοξη όμως όχι. Καταλυτική σημασία έχουν οι λέξεις «έγκυρες» και «διαπιστευμένους»: ο Σταύρος Ψυχάρης εξηγεί ότι το οιονεί ρεπορτάζ του «Βήματος» μπορεί να ήταν μια στάλα μυθοπλαστικό, αλλά αυτό σε καμία περίπτωση δεν αναιρεί την εγκυρότητά του. Τόσο οι πηγές από τις οποίες προήλθε ήταν έγκυρες όσο και ο δημοσιογράφος της εφημερίδας που τις αξιοποίησε ήταν διαπιστευμένος. Δηλαδή όχι μόνο στο ειδησεογραφικό και στο αρθρογραφικό, αλλά και στο μυθοπλαστικό επίπεδο, το «Βήμα» παραμένει έγκυρο.
Με άλλα λόγια, ο Ερντογάν μπορεί να μην ήρθε, είναι όμως σαφές ότι αν είχε έρθει έτσι θα είχε εξελιχθεί η συνάντησή του με τον Καραμανλή· έτσι κι όχι αλλιώς
· γεγονός που εμένα ως αναγνώστη του «Βήματος» δεν με καλύπτει απλώς, αλλά αν θες με διαφοροποιεί κιόλας. Μέχρι τώρα βασιζόμουν στο «Βήμα» για να με ενημερώσει για όσα έχουν συμβεί. Τώρα ξέρω πως μπορώ να βασιστώ και για όσα ποτέ δεν συνέβησαν.
2) Η διπλή φύση των προκηρύξεων.
Η ΕΣΗΕΑ αποφασίζει το απόγευμα της Δευτέρας 24ωρη απεργία. Άρα την Τρίτη δεν θα έβγαιναν εφημερίδες. Στο μεταξύ η «Σέχτα Επαναστατών» στέλνει την Δευτέρα την προκήρυξη της στα «Νέα». Το γεγονός καταγράφεται στο σάιτ των «Νέων». Η απεργία λήγει την Τρίτη, ωστόσο η προκήρυξη εξακολουθεί να μην δημοσιεύεται στο σάιτ, όπου αναφέρεται πως θα δημοσιευθεί στο φύλλο της εφημερίδας την Τετάρτη.
Και η απορία είναι: ως τι ακριβώς αντιμετωπίζουν τα «Νέα» (αλλά και κάθε άλλη εφημερίδα) τις προκήρυξεις; Το θέμα δεν είναι αν πρέπει ή δεν πρέπει να δημοσιεύονται οι προκηρύξεις. Ο καθένας μπορεί να έχει τη γνώμη του. Το θέμα είναι πως η προκήρυξη είτε είναι εντελώς απορριπτέα ύλη, είτε δεν είναι, όντας ύλη ειδησεογραφική: έτσι σκέπτονται αυτοί οι άνθρωποι και με αυτές τις εξηγήσεις αιτιολογούν τη δράση τους. Αν είναι λοιπόν ειδησεογραφική ύλη πρόκειται για ύλη που τα «Νέα» έθεσαν σε διήμερη αναστολή. Με ποιο πειστικό αιτιολογικό;
Αν σε καθεστώς ελευθερίας του λόγου, μια προκήρυξη είναι τελικά μια επιχειρηματολογία που έχει εξ’ αρχής αποδεχθεί την αποτυχία της να της δώσουμε προσοχή με άλλο τρόπο εκτός από το αίμα, σε καθεστώς εμπορικού ανταγωνισμού εφημερίδων, η προκήρυξη μπορεί να μετατρέπεται σε εξ αντικειμένου υποκατάστατο προσφορών σιντί και ντιβιντί. Αλλά αν δεν ήταν παράδοξο το ρεπορτάζ Ερντογάν, γιατί να είναι αυτό παράδοξο;
3α) Λειτούργημα, όχι μαλακίες.
Απόσπασμα από την ανακοίνωση των εργαζομένων στο συγκρότημα Αγγελόπουλου: «Είναι ξεκάθαρο ότι δεν αγόρασαν αυτά τα ΜΜΕ ελπίζοντας ότι θα κερδίσουν χρήματα όπως αυτά που τους αποδίδουν τα καράβια. Η συμμετοχή τους στα media ήταν πολιτική υπόθεση, όπως πολιτική είναι και η αιφνιδιαστική αποχώρηση τους …».
Είναι λοιπόν ξεκάθαρο ότι ο επιχειρηματίας των ΜΜΕ δεν στοχεύει στο κέρδος, αλλά σε παράπλευρα οφέλη. Αν είναι ξεκάθαρο αυτό, είναι επίσης ξεκάθαρο πως, σίγουρα όχι και οι 450 εργαζόμενοι, αλλά πάντως το τμήμα των δημοσιογράφων εκείνων που ασχολούνταν με το πολιτικό ρεπορτάζ, είχε αποδεχθεί να εργάζεται σε μέσα που λειτουργούσαν ως πολιτικά σκεύη της Γιάννας Αγγελοπούλου.
3β) Υοu belong to me.
Απόσπασμα από την ανακοίνωση της ιδιοκτησίας: «…η συνεχιζόμενη συσσώρευση ζημιών σε συνδυασμό με τις αρνητικές προοπτικές του κλάδου, μαζί με την πεποίθηση ότι ένα Μέσο Ενημέρωσης δεν νοείται να λειτουργεί με μεγάλες ζημίες και αυτό να συνεχίζεται επί μακρόν, χωρίς να οδηγεί σε παρανοήσεις, συνετέλεσαν στη συνειδητοποίηση της αναγκαιότητας των παραπάνω αποφάσεων».
Υπάρχουν λοιπόν και επιχειρηματίες που κλείνουν ΜΜΕ για να μη δημιουργηθούν παρανοήσεις. Γουάου. Γιατί όμως το κρίσιμο χρονικό σημείο μετά από το οποίο θα δημιουργούνταν οι παρανοήσεις ήταν τα τρία χρόνια κι όχι το ένα ή τα δυο, κι όχι τα πέντε ή τα δέκα;
Γιατί έτσι. Δικό μου είναι το μαγαζί κι ό,τι ώρα θέλω το κλείνω. Σιγά μην σε ρωτήσω κιόλας. Σήμερα στραβοξύπνησα, σήμερα το κλείνω.
Στον πυρήνα κάθε έννοιας ιδιοκτησίας βρίσκεται η έννοια αυθαιρεσία κι όχι η έννοια λογοδοσία: οτιδήποτε ανήκει αποκλειστικά σε μένα, το πετάω οποιαδήποτε ώρα μου καπνίσει, χωρίς να χρειάζεται να ζητήσω πρώτα τη σύμφωνη γνώμη αυτού που μου ανήκει.
(Κείμενο γραμμένο για το «SMS» της «SportDay»)

14 Comments:

At 6/28/2009 07:05:00 μ.μ., Blogger Sraosha said...

Πολύ καλός.

 
At 6/28/2009 08:51:00 μ.μ., Blogger Swell said...

Για να μην παρατηρηθούν ξανά φαινόμενα όπου ένα μέσο "θάβει" μια προκήρυξη για Χ χρόνο, ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΘΗΚΕ ΑΥΤΟ.

 
At 6/28/2009 09:27:00 μ.μ., Blogger NIEMANDSROSE said...

Ντους πουά κι από την όμορφη Νιμαντσγόζε.

 
At 6/29/2009 02:21:00 π.μ., OpenID aerosol said...

Μένω λίγο παραπάνω στο (1) και συμπυκνώνω:
Έγκυρες πηγές + διαπιστευμένοι δημοσιογράφοι= οι ψευδείς ειδήσεις δεν αποτελούν παράδοξο.

Δηλαδή: οι ιδανικές συνθήκες δημοσιογραφίας δεν είναι αρκετές για να αποτρέψουν ψευδείς ειδήσεις και παραπληροφόρηση. Οι -συνήθως- λιγότερο από ιδανικές;

[Αυτό το κύρος σε τι κλίμακα μετριέται;]

 
At 6/29/2009 09:20:00 π.μ., Anonymous Κ.Κ.Μοίρης said...

πολύ καλά τα γράψατε και ίσα που προλάβατε

η τελευταία ημέρα προβληματισμών είναι-κατά παράδοση- η αυριανή

από Ιούλιο και μέχρι την ανάβαση της Παναγίας Σουμελά , μόνον ελαφρό (με ο, όχι με υ) ρεπερτόριο

 
At 6/29/2009 11:12:00 π.μ., Anonymous Ανώνυμος said...

αν το δεις ετσι εχεις δικαιο.απο την αλλη ομως μην ξεχνας οτι γραφεις σε αθλητικο φυλλο,και το τι γραφετε εσεις καφε μερα βαση φημων δεν περιγραφετε.Μια αναγνωση τον περσινων φυλλων θα ηταν αποκαλυπτικη.με τα δικα σας τα γραπτα καραμανλις και ερτογαν καθε μερα συναντιουντε.

 
At 6/29/2009 03:47:00 μ.μ., Blogger Old Boy said...

Aνώνυμε, ΠΟΤΕ αθλητική εφημερίδα δεν έχει γράψει μυθοπλασίες για μεταγραφές. Ποτέ όμως ;)

 
At 6/29/2009 04:49:00 μ.μ., Blogger mao tse tung said...

αυτή η διαφοροποίηση ως αναγνώστης είναι άλλο πράγμα. Νομίζω υπάρχει και το τρίτο της επίπεδο: όλα ως συνέβησαν, όσα ποτέ δεν συνέβησαν και όλα όσα θα "θέλαμε" να συμβούν... (εδώ η αθλητικές είναι φαβορί)

 
At 6/29/2009 06:34:00 μ.μ., Blogger Nomad said...

Ντουζ πουεν κι από μένα, αλλα ας μην κάνουμε ότι εκπλαγήκαμε οταν όλοι εχουμε δει τις Κυριακάτικες να κυκλοφορουν στην Ομόνοια απόγευμα Σαββάτου.

Το πρόβλημα για μένα δεν είναι τόσο οι δικαιολογίες του κυρ σταύρου, αλλά οτι αυτή η τακτική συμβαίνει γενικότερα (δεν είναι μονο οι εφημερίδες που κατεγραψες, υπήρξαν κι αλλες που εγραψαν την μη ειδηση) και είναι ΕΙΣ ΓΝΩΣΙΝ ολων των διευθυντών εφημερίδων.

Που σημαίνει ότι ο συντάκτης διαπράττει το αμαρτημα της αυτοκπληρούμενης -εκτός κι αν ξυπνησει στραβα ο ερτογανης- προφητείας, σπρωχνόμενος απο τη νοοτροπία "Να δείξουμε ότι ταχουμε ολα", ακομα κι αν δεν ταχουμε.

εδω δεν είναι ενα αμαρτημα τύπου βομβαρδισμού Ελλης, όπου ο τότε τεμπελης συντακτης μετεδιδε μονο τα "συνηθη θαυματα". Εδω εχουμε την περίτρανη αποκαλυψη μιας νοοτροπίας που διαποτίζει το σύνολο του τύπου στα υψηλά του κλιμάκια.

Είναι καλο οτι εγινε αυτή η γκαφάρα και μαλιστα ετσι γενικά σχεδόν οπως εγινε, μπας και στο εξής αποφασίσουν απλά να γραφουν οτι κατι πρόκειται να γίνει, οταν κυκλοφορουν νωρίτερα, κι οχι οτι εγινε και μαλιστα με αυτα τα συναισθήματα κλπ.

Αυτες οι αποφάσεις δεν ανήκουν στους δημοσιογράφους ομως.

Κι επειτα, είναι ισως παρακινδυνευμενο να κρίνεις τους εργαζόμενους του ΕΤ εκ των υστερων. Δικιο βρίσκω ναχεις σε οσα λες, ομως το ιδιο συμβαίνει με οποιονδήποτε δημοσιογραφο. Καπου εργαζεται, κι αυτο το μεσο εχει τις Χ επιρροές. Προφανως και ο χ που δουλευει στον ριζοσπαστη ξερει που ειναι ταγμένος, οπως κι ο αλλος που δουλευει στο λαμπράκη. Αν εξαιρεσεις ομως τα πολιτικά ρεπορταζ, τα περισσότερα αλλα δεν συντασσονται οπωσδήποτε σε μια κεντρική πολιτική γραμμή, κι εκεί ο καθε δημοσιογράφος μπορεί να καθιερώσει την εγκυρότητά του, τη φήμη του, η τις μαλακίες του.

Ολα αυτα είναι τα μικρά κοινα μυστικά που μας υπενθυμίζουν οτι η εγκυρότητα ενός μέσου και ενός ανθρώπου συναρταται απο πολλα πράγματα και ερμηνευουν, ως ενα βαθμό, γιατι στα ειδησεογραφικά μπλογκς ανθουν κείμενα γραμμενα (με τα περισσότερα να σταζουν δηλητήριο και κωλοπαιδισμό, αλλα με μερικά εντελώς αλλιώτικα) απο εκουσίως ανωνυμους, καταπιεσμένους δημοσιογραφους.

 
At 6/30/2009 01:37:00 π.μ., Blogger Old Boy said...

«Αν εξαιρεσεις ομως τα πολιτικά ρεπορταζ, τα περισσότερα αλλα δεν συντασσονται οπωσδήποτε σε μια κεντρική πολιτική γραμμή, κι εκεί ο καθε δημοσιογράφος μπορεί να καθιερώσει την εγκυρότητά του, τη φήμη του, η τις μαλακίες του».
Φυσικά.

 
At 7/01/2009 06:26:00 μ.μ., Anonymous Ανώνυμος said...

o neri castigio στον παναθηναικο.

 
At 7/09/2009 08:50:00 μ.μ., Anonymous Ανώνυμος said...

auto peri authairesias mporeis na mou to analyseis ligo? exw 100K kai ta exw ependysei sto katasthma A. To katasthma A den paei kala, de mou fernei kerdh, h arketa kerdh, to poulaw kai agorazw tyropitadiko, h kati allo. Dikaiwma mou den einai? opws dikaiwma tou ergazomenou den einai na shkwthei opote goustarei kai na fygei, na paei na doulepsei kai na metadwsei oti emathe ston antagwnisth mou, na paei taksidi, na paraiththei ana pasa stigmh kai na kanei kati allo? giati authairesia kai oxi dikaiwma?

 
At 7/10/2009 12:24:00 π.μ., Blogger Old Boy said...

Φυσικά και είναι δικαίωμά σου. Νομικό σου δικαίωμα όμως (στο βαθμό που δεν είναι αυτό ταυτολογία).
Από εκεί και πέρα βασική παράμετρος του νομικού δικαιώματος «ιδιοκτησία» είναι ότι στην ιδιοκτησία μου κάνω ό,τι θέλω και είμαι όσο αυθαίρετος γουστάρω.
Έτσι μπορώ να μπαίνω μέσα για ένα χρόνο ή για δέκα ή για μια ζωή και είτε αποφασίσω να το κλείσω το μαγαζί στον ένα χρόνο είτε να μην το κλείσω ποτέ εξίσου δικαίωμά μου είναι.
Από τη στιγμή όμως που δεν υπακούει όμως ο ειδικότερος τρόπος άσκησης αυτού του δικαιώματος (το δηλαδή αν κλείσω ή όχι το μαγαζί και πότε) σε κάποιο ευδιάκριτο κριτήριο, τότε είναι ταυτόχρονα και αυθαιρεσία.
Αυτό εννοώ.

 
At 7/10/2009 02:21:00 π.μ., Anonymous Ανώνυμος said...

αυθαιρεσία: ενέργεια ή πράξη που γίνεται με τρόπο που παραβιάζει τα δικαιώματα του άλλου

Egw eimai apaithtikos kai thelw 10% kerdos to xrono alliws to kleinw kai anoigw souvlatzidiko. O allos dipla to doulevei ki einai euxaristhmenos me 1%. Dikaiwma mou na exw to krithrio 10% , kai o allos to 1%.

Eimai ypallhlos alla eimai kai tempelhs. Doulevw ews tis 5 kai 5:01 exw fygei o kosmos na xalasei ki epeidh mou th leei h ergodosia, stravwsa, paraiththika kai doulevw taxi. O allos ypallhlos doulevei parapanw kai den ton peirazei. Dikaiwma tou kai tou enos kai tou allou. Egw de vlepw kammia authairesia opws epishs dikaiwma einai na exeis ta dika sou krithria, oute ta krithria prepei na einai eudiakrita ektos ean milame gia eishgmenes etairies. Alla eidika san ergazomenos einai dikaiwma sou na paraiteisai, xwris kanena eudiakrito krhthrio h dikaologia. Auto den authairesia oute gia ton ergazomeno oute gia ton ergodoth.

Tha mas trelaneis OB, me esteiles na psaxnw lexika. Alla nomizw oti apolamvaneis thn aristerh 'kathodhga', de pistevw omws oti ta trwne oloi etsi apla pou nomizeis

 

Δημοσίευση σχολίου

<< Home