Πέμπτη, Σεπτεμβρίου 02, 2010

Και ανοικτές αγορές για όλους

(η φώτο απ' τα Νέα)
Φορτηγατζήδες, δικηγόροι, φαρμακοποιοί, συμβολαιογράφοι, μηχανικοί: η γάγγραινα των κλειστών επαγγελμάτων και των ελάχιστων αμοιβών, ω, η αγορά που πρέπει να ανοίξει, ο ανταγωνισμός που πρέπει να λειτουργήσει, ω, οι επιπτώσεις στην τσέπη του κάθε πολίτη από το γεγονός πως όλες αυτές οι συντεχνίες εισπράττουν κερατιάτικα, από το ότι οι υπηρεσίες που προσφέρουν δεν είναι όσο φτηνές θα ήταν σε περίπτωση που η αγορά ήταν απόλυτα ανοικτή και αρρύθμιστη
Ωστόσο, ακόμα και αν δεν δέχεται κανείς ότι η φυσική τάση κάθε ανοικτής αγοράς και κάθε ελεύθερου ανταγωνισμού είναι τελικά τα καρτέλ, ή έστω αν δέχεται ότι το σύστημα είναι τόσο σοφό που έχει προβλέψει μηχανισμούς οι οποίοι προλαμβάνουν και τιμωρούν τις εναρμονισμένες πρακτικές, εκείνο που μάλλον κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί είναι ότι η φυσική τάση κάθε ανοικτής αγοράς είναι το κλείσιμο της σε ολοένα και λιγότερους πανίσχυρους παίκτες που θα ανταγωνίζονται πλέον μόνο μεταξύ τους, ότι η φυσική της τάση είναι πως το μεγάλο ψάρι τρώει το μικρό. Ακούσαμε πως αυτό ακριβώς πρέπει να γίνει και με τις ελληνικές τράπεζες ώστε να αντέξουν τον διεθνή ανταγωνισμό, ακούμε να επαινείται -προφανώς όχι όσο σε άλλες περιπτώσεις, αφού υπάρχει ο αστερίσκος της κόντρας πολλών παλιών τζακιών με τον Βγενόπουλο- η συγχώνευση στο χώρο των γαλακτομικών, ακούμε γενικά να επαινείται η ολοένα και μεγαλύτερη συγκέντρωση. Τελικά το όνειρο κάθε μικρού ψαριού σε κάθε ελεύθερη αγορά είναι να μεγαλώσει αρκετά ώστε να γίνει νόστιμος μεζές για το μεγάλο, που θα το κατασπαράξει με το αζημίωτο.
Οκ, προφανώς γράφω κραυγαλέα απλοϊκές σκέψεις, ωστόσο δεν παύει να μου προξενεί εντύπωση η άνεση με την οποία μπορούν να υπάρχουν δυο μέτρα και δύο σταθμά στα κυρίαρχα ιδεολογήματα της εποχής (στα όχι δημοκρατικά κυρίαρχα δηλαδή, στα κυρίαρχα δια της επιβολής).
Καταλήγουμε λοιπόν στο τελικό παράδοξο ότι τα κλειστά επαγγέλματα είναι ένας από τους τελευταίους χώρους που μπορεί πράγματι να λειτουργεί ανοικτά η αγορά, που μπορεί πράγματι να λειτουργεί ένας ίσος προς ίσον ανταγωνισμός. Απλά εκεί έχουμε να ανταγωνίζονται μερικές εκατοντάδες χιλιάδες -κατά βάση μεμονωμένοι- ελεύθεροι επαγγελματίες αντί για ελάχιστες πολυεθνικές με εκατομμύρια υπαλλήλους, απλά εκεί το κέρδος (όπου υπάρχει και όπου δεν είναι απλώς το μέσο για να βγουν τα προς το ζην) καταλήγει στους ίδιους τους μεμονωμένους επαγγελματίες αντί στους μεγαλομετόχους.
Αν η ελάχιστη αμοιβή των δικηγόρων και των συμβολαιογράφων πρέπει να καταργηθεί γιατί ζημιώνει την τσέπη του πολίτη, σίγουρα τέτοιο πρόβλημα δεν υπάρχει με την ελάχιστη τιμή του γιαουρτιού ή του γάλατος, αφού δεν υπάρχουν προβλέψεις για ελάχιστη τιμή γάλατος ή γιαουρτιού και ο κάθε πολίτης μπορεί ελεύθερα να διαπραγματευθεί με το κάθε σούπερ μάρκετ και τον κάθε παντοπώλη το πόσο θα αγοράσει το τυποποιημένο ή με τον κάθε κτηνοτρόφο το ατυποποίητο γάλα του. Αν οι ελάχιστες αμοιβές των ελεύθερων επαγγελματιών πρέπει να καταργηθούν γιατί είναι ασύμβατες με την ελευθερία της αγοράς, δεν υπάρχει κανείς λόγος για την επιβολή πλαφόν στις τιμές της βενζίνης αφού κάτι τέτοιο είναι εξίσου ασύμβατο με την ελευθερία της αγοράς.
Εν πάση περιπτώσει, πέραν από τις ειρωνείες ή τις υπεραπλουστεύσεις μου, πρακτικά η κατάληξη κάθε ανοικτής αγοράς, είτε είναι είτε δεν είναι το καρτέλ, είναι πάντως το κλείσιμό της στα χέρια ελάχιστων μεγάλων παικτών.

7 Comments:

At 9/02/2010 07:48:00 μ.μ., Blogger Μετριοπαθής Ταλιμπάν (πρώην ΑΦ) said...

Το μεγάλο πλεονέκτημα μιας μεγάλης επιχείρησης είναι η ελαχιστοποίηση του κόστους παραγωγής. Το μεγάλο πλεονέκτημα μιας μικρής επιχείρησης είναι η ευελιξία. Οπότε σε ένα ανταγωνιστικό καπιταλιστικό περιβάλλον (όπου το κράτος δεν επιβάλει στρεβλώσεις, δεν δίνει ειδικά προνόμια σε συγκεκριμένους επιχειρηματίες, και διαθέτει σοβαρό και στιβαρό μηχανισμό ελέγχου εφαρμογής των γνωστών εκ των προτέρων σε όλους αντιμονοπωλιακών κανόνων) η συνύπαρξή τους είναι το πιο πιθανό ενδεχόμενο

http://economics.about.com/od/smallbigbusiness/a/us_business.htm

Οι συγκρίσεις που κάνουμε, σε σχέση με τις υψηλές τελικές τιμές των ελληνικών προϊόντων (που προσωπικά δεν έχω βγάλει άκρη σε ποιο ποσοστό οφείλεται στην μονοπωλιακή αισχροκέρδεια, στη γενική δυσλειτουργία της ελληνικής οικονομίας που παράγει υψηλά κόστη, και στην πρωτόγονη καταναλωτική συνείδηση του Έλληνα) γίνεται με τις αντίστοιχες τιμές καπιταλιστικών κρατών. Άρα μήπως τις υψηλές τιμές στην Ελλάδα δεν τις γεννάει η γενική μονοπωλιακή φύση του καπιταλισμού (κάτι που θα ίσχυε για όλες τις καπιταλιστικές χώρες του κόσμου), αλλά η sui generis κρατικολιγαρχική και ελαφρώς πρωτόγονη, παρωχημένη και δυσκίνητη φύση της Ελληνικής οικονομίας;

 
At 9/02/2010 08:37:00 μ.μ., Blogger Μετριοπαθής Ταλιμπάν (πρώην ΑΦ) said...

Oldboy, για να συμπληρώσω τη σκέψη μου, σε σχέση με τα κλειστά επαγγέλματα μου νομίζω ότι είναι λάθος να τα θεωρείς παράδειγμα λειτουργίας ελεύθερης αγοράς (και μάλιστα του τελειότερου είδους). Είναι ακριβώς το αντίθετο. Είναι ελεύθεροι επαγγελματίες που έχουν καταργήσει ένα μέρος (σε ποσοστό ανά περίπτωση) του μεταξύ τους ανταγωνισμού μέσω των προστατευτικών μέτρων, ένα σχήμα που παραπέμπει άμεσα στα μεσαιωνικά guilds που ο Adam Smith κατακεραύνωσε. Η απελευθέρωση των επαγγελμάτων αυτών (εφόσων θεωρείς ότι είναι δικαιότερο κοινωνικά να υπάρχουν όσο το δυνατό περισσότεροι ελεύθεροι επαγγελματίες και λιγότεροι υπάλληλοι) δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα σχηματιστούν εταιρίες με 5000 πρώην ελεύθερους επαγγελματίες, αλλά πιθανώς να οδηγήσουν σε συνεταιρισμούς ή εταιρείες τύπου franchise, ή ότι άλλο αποδειχθεί λειτουργικότερο και ανταγωνιστικότερο αναλόγως των πλεονεκτημάτων που ανέφερα στο προηγούμενο σχόλιο.

 
At 9/02/2010 10:31:00 μ.μ., Blogger Rodia said...

Πώς φαινεται οτι οι θιασωτες των "ελευθερων" αγορων ειναι άμουσοι... Αν ηξεραν οτι ο Μοτσαρτ υπηρξε θύμα των αναλογων περιστασεων της εποχης του, θα ηθελαν να εφαρμοζουν αυτες τις ανοησιες;

 
At 9/03/2010 12:06:00 π.μ., Blogger Old Boy said...

AΦ, δέχομαι ότι είναι «ελεύθεροι επαγγελματίες που έχουν καταργήσει ένα μέρος (σε ποσοστό ανά περίπτωση) του μεταξύ τους ανταγωνισμού μέσω των προστατευτικών μέτρων». Ωστόσο εκείνο που τελικά λέω με το ποστ είναι ότι το μέρος του ανταγωνισμού που έχουν αυτοί καταργήσει, είναι πολλές τάξεις μικρότερο από το μέρος του ανταγωνισμού που καταργείται (στην πράξη) στην ελεύθερη αγορά των προϊόντων.

 
At 9/03/2010 01:00:00 π.μ., Anonymous Ανώνυμος said...

Zάχαρη to βρίσκω.

Με Χάρη και Γλύκα ας βαδίσουμε (προς το παρόν).

Άραγε εμείς μπορούμε να παραιτούμαστε τόσο εύκολα χωρίς να δημιουργείται ένα κάποιο θέμα ? [Όχι, σίγουρα].

Άλλωστε και η διαδρομή μεταξύ των γραφείων είναι ελάχιστη. Μπορείς και περπατώντας...

Ας "ανοίξουν" και οι σφιχτόκωλοι, να δούμε τι θα γίνει....

Gay ελεύθερος επαγγέλματος

 
At 9/03/2010 03:58:00 μ.μ., Blogger jomarch said...

ΑΦ, μια ερώτηση:
καθώς, παρόλο που η ταπεινή μου γνωμη ειναι σύμφωνη με την αναρτηση του oldboy, βρίσκω το σχόλιό σου πολύ λογικό και αξιόπιστο, θελω να μαθω το εξης
πως το άνοιγμα των κλειστών επαγγελμάτων θα ωφελήσει την ρημαγμένη οικονομία της χώρας;
πχ το ότι οι άδειες των ταξί και των φορτηγών θα κοστίζουν πολύ λιγότερο θα είναι μείωση εσόδων για το κράτος.πως θα γίνουν πιο φτηνες οι υπηρεσίες; θα πληρώνουμε λιγότερο τα φάρμακια αν υπάρχει ένα φαρμακείο σε κάθε γωνία; θα διαπραγματευόμαστε με τον ταρίφα τη διαδρομή; αλήθεια προσπαθω να καταλάβω...

 
At 9/03/2010 07:58:00 μ.μ., Blogger Μετριοπαθής Ταλιμπάν (πρώην ΑΦ) said...

Δεν μπορώ να σου απαντήσω σε σχέση με τα φάρμακα που είναι ένα εντελώς ελεγχόμενο προϊόν σε όλες τις φάσεις παραγωγής και διάθεσης, και για τα ταξί που δεν ξέρω τι σκοπό έχει το κράτος να κάνει με τη θεσμοθετημένη ταρίφα και χρέωση, αλλά πιστεύω ότι όπου καταργηθούν τα ελάχιστα όρια αμοιβών και επιτραπεί να δουλέψουν και περισσότεροι άνθρωποι εκτός συντεχνίας (που φυσικά θα τηρούν τις προϋποθέσεις κατάρτισης), οι αμοιβές θα μειωθούν (θεωρώ ότι θα συμβεί σίγουρα σε συμβολαιογράφους και φορτηγατζήδες).

Τώρα ας υποθέσουμε ότι η άδεια ενός κλειστού επαγγέλματος έχει πολύ υψηλή τιμή μεταπώλησης. Αυτό συμβαίνει γιατί κάποιοι είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν αυτά τα παλαβά λεφτά για να αποκτήσουν αυτή την άδεια. Και το κάνουν όχι γιατί κάποιος τους αναγκάζει ή είναι τρελοί αλλά ξέρουν ότι θα είναι μια επένδυση (προστιθέμενη στην υπόλοιπη επένδυση εξοπλισμού)που θα τους αποφέρει υπερκέρδη, μέσω του πλασαρίσματός τους σε μια συντεχνία. Δηλαδή ουσιαστικά πληρώνουν το δικαίωμά τους να συμμετέχουν σε ένα καρτέλ, δηλαδή πληρώνουν το δικαίωμά τους να κλέβουν τους υπολοίπους. Άρα η αξία της άδειας είναι χρήμα που πληρώνει η κοινωνία. Σε περίπτωση μηδενισμού αυτής της αξίας, λόγω του ανοίγματος, το κράτος χάνει ένα άμεσο 5% κάθε φορά που μεταπωλείται, αλλά η κοινωνία κερδίζει υπερπολλαπλάσια.

Ποια είναι η διαφορά με την αχρήστευση ας πούμε ενός μαγαζιού στο Κολωνάκι και ακολούθως του μηδενισμού της αξίας του; Στην περίπτωση αυτή χάνεται η χρηστική αξία και παραγωγική δυναμική του μαγαζιού, ενώ με το μηδενισμό της αξίας των αδειών δεν αχρηστεύεται η παραγωγική δυνατότητα των φορτηγατζήδων (αντιθέτως ενισχύεται). Οι υψηλές υπεραξίες της γης στο κέντρο της Αθήνας δεν έχουν μονοπωλιακό χαρακτήρα; Φυσικά, αλλά αυτό δεν μπορεί να αλλάξει γιατί τα οικόπεδα αυτά σε αντίθεση με τα υπόλοιπα μέσα παραγωγής δεν μπορούν να αυξηθούν. Ο μόνος τρόπος να γίνει αυτό είναι μέσω της δημιουργίας εμπορικών κέντρων, που για κάποιο ακατανόητο για μένα λόγο η αριστερά απεχθάνεται.

 

Δημοσίευση σχολίου

<< Home