Κυριακή, Μαρτίου 15, 2009

Η ερώτηση του ενός εκατομμυρίου

Στο «Slumdog Millionaire» ο Τζαμάλ, ένας 18χρονος σερβιτόρος, μεγαλωμένος στις παραγκουπόλεις της Βομβάης, παίζει στο τηλεπαιχνίδι «Ποιος θέλει να γίνει εκατομμυριούχος;». Έχει φτάσει στην τελευταία ερώτηση απαντώντας σε όλες τις προηγούμενες, οι περισσότερες από τις οποίες είναι εξαιρετικά δύσκολες και με βάση το σχεδόν ανύπαρκτο μορφωτικό του επίπεδο θα ήταν αδύνατο να τις ξέρει. Η ταινία ξεκινά με το γνωστό στιλ των τεσσάρων ερωτήσεων του παιχνιδιού θέτοντας το ερώτημα στον θεατή: ο Τζαμάλ κοντεύει να κερδίσει επειδή: α) έκλεψε, β) είναι τυχερός, γ) είναι μεγαλοφυϊα, δ) είναι γραπτό του.
Ας πάρουμε την βοήθεια του 50 - 50, αφού δεν αποκαλύπτουμε κανένα μυστικό του έργου αν πούμε ότι ο Τζαμάλ ούτε απατεώνας είναι ούτε μεγαλοφυία, αλλά ήξερε τις σωστές απαντήσεις επειδή όλες τους σχετίζονταν με καταστάσεις που είχε βιώσει στη ζωή του. Άρα ο Τζαμάλ είτε τυχερός είναι είτε αυτή είναι η μοίρα του. Τελειώνοντας, η ταινία αποφασίζει να δώσει η ίδια την ερώτηση που έβαλε και μας ανακοινώνει ότι ήταν γραπτό του.
Ωστόσο, ας αμφισβητήσουμε την απάντησή της, αφού το μόνο που η ίδια μας έδειξε ήταν τα περιστατικά που συνέβησαν στον Τζαμάλ και τον τρόπο που σχετίζονταν με τις σωστές του απαντήσεις. Γιατί αυτό να το αποκαλέσουμε μοίρα και όχι τύχη, γραπτό και όχι συμπτώσεις;
Η πραγματική ερώτηση του ενός εκατομμυρίου λοιπόν είναι πώς επιλέγουμε να βαφτίσουμε όσα συμβαίνουν στη δική μας ζωή. Ας αποκαλύψουμε κατ’ αποκλειστικότητα ότι όλα στη ζωή μας εξαρτώνται από το συνδυασμό δύο παραγόντων: αφενός από αυτό το ανεξήγητο μπετόν που ονομάζεται «χαρακτήρας» και ορίζει τις βασικές μας ανάγκες, φόβους κι επιθυμίες κι αφετέρου από αυτό το ανεξήγητο μπουτόν που ονομάζεται «τύχη» ή κατ' άλλους «μοίρα» και κάποιος -ποιός;- το πατά κι όλα αλλάζουν. Η μοίρα είναι οι συμπτώσεις μέσα από τα μάτια του στραβού ή το ακριβώς αντίθετο;
Υπάρχει η σχολή του σκληροπυρηνικού ορθού λόγου, η σχολή που στα καπρίτσια της τύχης δεν θα δει παρά συμπτώσεις και τίποτα άλλο πέρα από αυτές, όσο στατιστικά απίθανες κι αν είναι. Απέναντί της υπάρχει η σχολή του σκληροπυρηνικού ανορθολογισμού, η σχολή της μοιρολατρείας, η σχολή που επιλέγει να απαλλαγεί από το δυσβάστακτο βάρος της ατομικής ευθύνης, αφού σιγά μην καθορίζουμε εμείς το μέλλον μας, όλοι έχουμε γραμμένο που το λένε πεπρωμένο και κανένας δεν μπορεί να το αποφυγει.
Υπάρχει όμως και μια τρίτη εναλλακτική: η εναλλακτική που λέει ότι δεν έχει τόσο σημασία το πώς θα βαφτίσουμε αυτά που μας συμβαίνουν, όσο το να μην τους αποστρέφουμε το βλέμμα και την σκέψη. Που λέει δηλαδή ότι σημασία έχει να εξετάζουμε αντί να απωθούμε όλα όσα μας έχουν συμβεί, όλες τις συγκυρίες που σε κάθε σταυροδρόμι της ζωής μας μας έφεραν εδώ αντί να μας πάνε εκεί.
Το ανθρώπινο πνεύμα, η ύπαρξη συνείδησης, παραμένει ένα δώρο - άδωρο, ένα δώρο στα χέρια δειλών, όταν ψάχνουμε για σιγουριά εκεί που δεν υπάρχει: στην ανθρώπινη ζωή. Και υπό μια έννοια η απόλυτη απόρριψη του ενδεχομένου της μοίρας προσφέρει ψυχολογικά την ίδια ασφάλεια με τη μοιρολατρεία. Ας παραιτηθούμε από το αίτημα της ασφάλειας κι ας εγείρουμε το αίτημα της μαγείας. Αφού ήταν τόσο απίθανο να υπάρξουμε (τόσο απίθανο από όλες τις γυναίκες του κόσμου -έστω της χώρας, έστω της πόλης- ο πατέρας σου να γονιμοποιήσει την μητέρα σου), ας μαγευθούμε από τη σειρά των συμβάντων που έπρεπε να συντρέξουν για να υπάρξουμε και στη συνέχεια ας μαγευθούμε από τη σειρά των συμβάντων που συνέτρεξαν στην ως τώρα πορεία της ζωής μας.
Κι ας αποδεχθούμε πως οι δυνατότητες του πνεύματός μας μπορεί να είναι πεπερασμένες ως προς την κατανόηση του φαινομένου της ζωής, αλλά απεριόριστες ως προς την συγκίνηση, την έκπληξη και την άντληση ομορφιάς από το βαθύτατα τυχάρπαστο ή το βαθύτατα γραμμένο της δικής μας ζωής.
Είτε έτσι είτε αλλιώς η ζωή μας είναι μια ιστορία. Και όποιος νομίζει ότι η δική του ιστορία είναι βαρετή, πρέπει να καταλάβει ότι είναι το βλέμμα του πάνω στην ιστορία που είναι βαριεστημένο, τεμπέλικο, στραβό.
(Κείμενο γραμμένο για το «SMS» της «SportDay»)

18 Comments:

At 3/15/2009 05:31:00 μ.μ., Blogger vg.92 said...

Ωραίο κείμενο, ωραία φιλοσοφία :D

Με το Slumdog Millionaire που ανέφερες μου θύμισες τότε που είδα την ταινία, και μετά συζητάγαμε με έναν φίλο μου, ο οποίος μου είπε "Τι μοίρα μωρέ και μαλακίες, κωλόφαρδο ήταν το παιδί". Του σπάς τα μούτρα τώρα ή δεν του τα σπάς?

Συμφωνώ (ως σωστό πρόβατο που είπε και ο ανώνυμος) ότι δεν πρέπει ούτε να γινόμαστε μοιρολάτρες, ούτε και άκρως ορθολογιστές. Να απολαύσουμε τη ζωή, αυτό μόνο. Και να πάει να γ... η σιγουριά.

 
At 3/15/2009 06:06:00 μ.μ., Blogger Τσαλαπετεινός said...

buzz δαγκωτό!
με μια παρατήρηση:
γραΦτό αντί γραΠτό
όπως λέμε κισμέτ

 
At 3/15/2009 07:53:00 μ.μ., Blogger fpboy said...

ωραίο κείμενο για μια πολυ μεγάλη ταινία με απίστευτη σκηνοθεσία !!!

 
At 3/15/2009 08:25:00 μ.μ., Blogger Βάσκες said...

Τι γίνεται όμως φίλε, όταν το μόνο που ζητάει η ψυχούλα μας είναι αυτή η σιγουριά;

Τι γίνεται όταν η σιγουριά δίνει την ευτυχία;

Ε;

 
At 3/15/2009 09:51:00 μ.μ., Anonymous Ανώνυμος said...

Το θέμα όπως το θέτεις είναι σοβαρό αλλά η ταινία είναι μια σαχλαμαρίτσα (imho).

 
At 3/15/2009 10:29:00 μ.μ., Blogger ΓΑΪΔΑΡΑ said...

Είμαι ίσως στο στρατόπεδο εκείνων που απορρίπτουν το ενδεχόμενο της μοίρας... κι αυτό γιατί όπως λες εξέτασα τις επιλογές μου και κατάλαβα που με οδήγησαν... την λεπτή γραμμή που χωρίζει την μια ή την άλλη επιλογή την χαράσουμε εμείς... ποιος θα μου πει πως ήταν η μοίρα μου όταν ξέρω, γιατί εξέτασα και σκέφτηκα, πως ήμουν το ίδιο κοντά και στις δύο επιλογές?

 
At 3/15/2009 10:44:00 μ.μ., Anonymous Ανώνυμος said...

Chapeau old boy

 
At 3/15/2009 11:13:00 μ.μ., Anonymous Ανώνυμος said...

Εγράφτηκε στης κτήσης
το πρώτο το πρωί
τι θα διαβάσει η κρίση
την ώρα τη στερνή

έλεγε ο Χόνδρος σε ένα σεμινάριο φυσικής μεταφράζοντας κάποιον Πέρση που δεν θυμάμαι το όνομά του.

 
At 3/16/2009 06:04:00 π.μ., Blogger Knoulp said...

To na matheis na zeis kai na eftixeis mesa apo tin avevaiotita tis iparxis einai to megalitero vima.Zoi pou einai kathorismeni ek ton proteron, apo allous i apo ton idio sou ton eafto, einai ligo kaliteri apo mia zoi pou den tin ezises pote.

 
At 3/16/2009 06:04:00 π.μ., Blogger Knoulp said...

To na matheis na zeis kai na eftixeis mesa apo tin avevaiotita tis iparxis einai to megalitero vima.Zoi pou einai kathorismeni ek ton proteron, apo allous i apo ton idio sou ton eafto, einai ligo kaliteri apo mia zoi pou den tin ezises pote.

 
At 3/16/2009 11:45:00 π.μ., Anonymous Ανώνυμος said...

Κτίσης βέβαια, όχι κτήσης...

 
At 3/16/2009 11:54:00 π.μ., Anonymous Ανώνυμος said...

Το ότι είσαι αγράμματος το ξέρουμε ήδη.

 
At 3/16/2009 12:17:00 μ.μ., Blogger morfeas said...

σε μια παλια συνεντευξη στον Θαναση Λαλα, που την εχω ακομα κρατημενη, ο Γκαρυ Κασπαρωβ ειχε εντυπωσιασει τον συνομιλητη του λεγοντας του οτι πιστευει στην τυχη. ο δημοσιαγραφος δεν πιστευε στα αυτια του, πως ο παγκοσμιος πρωταθλητης του σκακιου πιστευει στην τυχη. ο Κασπαρωβ εξεηγειται λεγοντας πως η τυχη ειναι για αυτον ενας κοσμος δυνατοτητων και πιθανοτητων που την λειτουργια του απλα δεν την εχουμε καταλαβει. υπαρχει ομως και πρεπει σιγουρα να την υπολογιζουμε.

στο βιβλιο "Σανταραμ" του Γκρεγκορι Ντειβιντ Ρομπερτς που διαδραματιζεται στην Ινδια, καποιος λεει σε καποια στιγμη. "Η μοιρα καθοριζει τις ζωες των ανθρωπων με δυο περιορισμους. δεν λεει ποτε ψεματα και δεν εχει επιδραση στην ελευθερη βουληση τους"

τελικα δεν εχει πολυ σημαασια οντως το πως θα ονομασεις αυτα που σου συμβαινουν, το σημαντικοτερο ειναι πως θα τα αφησεις να δουλεψουν μεσα σου.

την καλημερα μου

 
At 3/16/2009 03:27:00 μ.μ., Anonymous Ανώνυμος said...

Η μοίρα μου ειναι ο χαρακτήρας μου έλεγε ο Ηράκλειτος.

 
At 3/17/2009 03:12:00 μ.μ., Blogger L'AmeD'eos said...

Πολύ καλή η ταινία ειδικά τα παιδάκια ήταν super .
Bollywood όμως με το αμερικάνικο όνειρο να πλανάται εμμέσως πλην σαφώς...μπορεί κανείς να μου απαντήσει γιατί τέλειωσε έτσι χαζά η ταινίά;(εννοώ με την χορογραφία που μου θύμιζε αν όχι ινδικό παραδοσιακό χορό σίγουρα το macarena)

 
At 3/17/2009 05:03:00 μ.μ., Blogger Old Boy said...

Δεν θεωρώ ότι η ταινία τέλειωσε χαζά. Άλλα πράγματα μέσα της τα λες από απλοϊκά έως -αν είσαι υπερβολικά αυστηρός- χαζά και πάντως ανεξήγητο πώς μπορεί να οδήγησαν σε όσκαρ σεναρίου. Τον χορό στο τέλος τον βρήκα πολύ αναζωογονητικό ακριβώς γιατί ήταν σαν κλείσιμο ματιού και μηδενικά σοβαροφανής, κάτι «σαν ταινία γυρίζαμε και τώρα τέλειωσε και χορεύουμε». Ωστόσο ακριβώς επειδή είχα ακούσει τα καλύτερα για αυτόν τον χορό περίμενα να δω κάτι πολύ εντυπωσιακότερο και υπό αυτήν την έννοια με απογοήτευσε κιόλας. Δεν υπάρχει χειρότερος εχθρός για μια ταινία από τις υψηλές προσδοκίες γιατί μετά για να σε ικανοποιήσει είναι αναγκασμένη να περάσει πάνω από έναν πήχυ που έχεις τοποθετήσει εκ των προτέρων πολύ ψηλά.

 
At 3/27/2009 10:47:00 μ.μ., Blogger V said...

Αν δεχτούμε ότι τον χαρακτήρα μας, καθορίζουν οι επίλογές μας, και επιλογή σημαίνει ότι έχουμε να επιλέξουμε ανάμεσα σε δύο ή παραπάνω πιθανούς συνδυασμούς, που και αυτοί με τη σειρά τους διακλαδώνονται συνεχόμενα και επάπειρων, τότε κατά τη γνώμη μου μιλάμε για ένα συνδυασμό μοίρας και χαρακτήρα.Καλά το έθεσες, ότι για να γράφω τώρα αυτό το σχόλιο, έτυχε να πέσω πάνω στο blog από κάποιο τυχαίο περιστατικό.Αλλά για να πάω και πιο παλιά... έπρεπε τυχαία να γνωριστούν οι γονείς μου για να με γεννήσουν κλπ. Από την άλλη, ο χαρακτήρας μου μάλλον θα με οδηγούσε αργά ή γρήγορα σε αυτή την ωραία παρέα.Άλλωστε όπως ξέρουμε...όποιος ανακατεύυεται με τα πίτουρα τον τρώνε οι κότες :-))

 
At 3/28/2009 02:39:00 π.μ., Blogger Old Boy said...

Kάπως έτσι :)

 

Δημοσίευση σχολίου

<< Home