Σάββατο, Αυγούστου 18, 2007

Δέος

Λένε ότι τα παιδιά έχουν όλο το μέλλον μπροστά τους. Φαντάζομαι ότι όσοι έχουν παιδιά το ξέρουν από πρώτο χέρι, αλλά πέρασα αυτές τις μέρες κοντά σε ένα αγόρι 4 1/2 ετών και διαπίστωσα ότι τα παιδιά δεν έχουν μπροστά τους ούτε μέλλον ούτε παρελθόν, δεν έχουν μπροστά τους τίποτα άλλο από το παρόν τους, το οποίο απομυζούν, εξαντλούν, στραγγίζουν. Εδώ και χρόνια με απασχολεί σαν σκέψη το πώς γίνεται να ζει κανείς το παρόν του ως αυταξία, το πώς γίνεται να ζει κανείς τώρα για το τώρα. Πίστευα ότι τελικά δεν γίνεται· ίσως να το κατόρθωνουν ελάχιστα προικισμένα άτομα, άτομα που είτε είναι ποιητές είτε όχι, έχουν πάντως μια ποιητική αντίληψη της ζωής και της συνθήκης της ύπαρξης.
Πίστευα ότι τελικά δεν γίνεται μέχρι που έζησα από κοντά τον Παύλο: άλλαζε τα πέταλα σε όσες ξυπνητές ώρες της μέρας του αντιστοιχούσαν: ο Παύλος ζει. Την κάθε του στιγμή σαν να είναι ανεπανάληπτη. Σαν να μην υπήρχε άλλη στιγμή πριν και σαν να μην υπάρχει άλλη στιγμή μετά.
Το παιδί είναι βυθισμένο στο παρόν γιατί δεν έχει τίποτα να θυμάται από το παρελθόν και τίποτα να προσδοκά από το μέλλον.
Ο ενήλικος αδυνατεί να αφοσιωθεί στο παρόν γιατί είτε νοσταλγεί είτε προσμένει: οι χαμένοι παράδεισοι - η ελπίδα των αυριανών παραδείσων.
Το παιδί ξέρει χωρίς να ξέρει ότι, αν υπάρχει, ο παράδεισος βρίσκεται εδώ και μόνο εδώ, τώρα και μόνο τώρα.
Παρατηρείς κάποιον που ζει στον παράδεισο και σχεδόν ανατριχιάζεις.
Σε έναν μήνα θα πάει προνήπιο. Του χρόνου νήπιο. Μετά πρώτη. Οι σχολικές του σκοτούρες θα είναι από τις πρώτες αναμνήσεις του. Ό,τι ζει τώρα θα το ξεχάσει. Σαν να είναι υπνωτισμένος. Από το τώρα στο μυαλό θα μείνει μόνο κάτι θολό: το παιδί όταν ζει δεν κρατάει σημειώσεις.
Και ίσως εν τέλει η κάθε ανάμνηση να σηματοδοτεί σε ένα βαθμό μια ήττα, μια ήττα της εμπειρίας, και μια αδυναμία, μια αδυναμία απόλυτης παράδοσης, μια αδυναμία απόλυτης καταβύθισης στην ζωή, αρκετά απόλυτης, ώστε όταν ανασύρεσαι στην επιφάνεια να μην φέρνεις μαζί σου κανένα νεκρό και πλαστογραφημένο κομμάτι ζωής υπό την μορφή μνήμης.
Παρατηρείς τον τρόπο που ένα παιδί βιώνει το παρόν και σχεδόν ανατριχιάζεις.
Το να ζεις τόσο πολύ φαντάζει στα μάτια του ενήλικου άλλοτε ως θαύμα κι άλλοτε ως ύβρις.
Και στις δύο περιπτώσεις όμως ως κάτι που τον υπερβαίνει.
Κι αυτό το δέος για αυτό που συντελείται ενώπιόν του αντιμετωπίζεται μόνο κατά πρόσωπο, αντιμετωπίζεται μόνο με λέξεις που το ονοματίζουν, το αναλύουν, το χάνουν εν μέρει στην μετάφραση.

11 Comments:

At 8/18/2007 08:24:00 π.μ., Blogger mosaic said...

ααα..το αγαπημένο μου θέμα!!!

πως νικάει κανείς την αίσθηση του χρόνου χωρίς να παίρνει ναρκωτικά ?

η πιο καλή απάντηση που έχω βρεί ως τώρα είναι με την αυτοπαρατήρηση και με πολλή εξάσκηση στην αυτοπαρατήρηση.έτσι λένε.

όποτε το χω δοκιμάσει πράγματι λειτουργεί, πράγματι είσαι εκεί που είναι και οι σκέψεις σου, αλλά είναι πολύ κουραστικό.μετά από λίγο θες να το σκάσεις.να χωθείς σε κάποια ταινία ή σε κάποια μουσική ή σε κάποια σκέψη που θα σε αποσπάσει από το παρών.εγώ τουλάχιστον.

το "άνοιξη, καλοκαίρι κλπ" του κιμ κι ντουκ είναι η καλύτερη προσέγγιση που έχω δει ποτέ στην τέχνη για αυτό, αν και περνάει κάπως παράπλευρα, μιας και ο νόμος αίτιου-αιτιατού είναι το κεντρικό της ταινίας.

επίσης ένα εξαιρετικό βιβλίο που ασχολείται μόνο μ αυτό είναι το "η δύναμη του τώρα" του εκχαρτ τόλε.(eckhart tolle)

ρίξε μια ματιά στο myspace στο site του αν έχεις όρεξη.

 
At 8/18/2007 10:17:00 π.μ., Blogger Christophorus said...

Old Boy, σου έχω αφιέρωση στο μλογκ μου, αν θες ρίψε βλέφαρον.

Έρρωσθε

 
At 8/18/2007 12:01:00 μ.μ., Anonymous Ανώνυμος said...

Αγαπητέ Old Boy ξεχνάς κάτι σημαντικό.
Ότι τα παιδιά ζουν σε ένα περιβάλλον που (συγνώμη για την έκφραση αλλά θα θυσιάσω την αισθητική για την ακρίβεια) μανατζάρεται από τους μεγάλους. Τα παιδιά όντως ζουν μόνο, και ελάχιστα σκέφτονται για την εμπειρία τους, πάει να πει δεν θυμούνται πολλά και δεν σχεδιάζουν το μέλλον.
Σκέψου πάντως ότι,όπως είπα, το περιβάλλον τους και οι πληροφορίες που τα παιδιά παίρνουν ελέγχονται και φιλτράρονται από τους μεγάλους οι οποίοι τους κρύβουν ή τους φανερώνουν πράγματα κατά το δοκούν.
Κάνε ένα πείραμα σκέψης και δες πόσο παράξενο ακούγεται να μπορούσε ένα παιδί να στοχαστεί στ’ αλήθεια πάνω σε μια τέτοια εμπειρία ελεγχόμενη. Αν υποθέσουμε ότι θα είχε την ικανότητα να καταλάβει το κίβδηλο της εμπειρίας του, το κουτί μέσα στο οποίο το κλείνουν, τότε θα θύμωνε και πολύ καλά θα έκανε. Γιατί αν είχε τη νοημοσύνη να καταλάβει τα αδικαιολόγητα όρια μέσα στα οποία το κλείνουν τότε πολύ ορθώς θα τα έπαιρνε στο κρανίο που δεν του τα λένε όλα. Βέβαια, εδώ σκοντάφτω λίγο στο συλλογισμό μου, γιατί οι συνθήκες τούτες τελικά καταλύουν τη διαφορά μεταξύ ενηλίκου και παιδιού.
Αν πάλι το παιδί στοχαζόταν, αλλά δεν είχε την ικανότητα να καταλάβει την έκταση στην οποία είναι μανατζαρισμένη η ύπαρξή του, τότε πολύ σωστά, όπως κάνουν τα φυσιολογικά παιδιά, θα σήκωνε τα χέρια ψηλά, θα κατανοούσε ότι μερικά πράγματα δεν μπορεί να τα κατανοήσει και θα πήγαινε να παίξει στην παιδική χαρά. Το σύνηθες βέβαια είναι αυτό. Από την άλλη, τα παιδιά δεν παίζουν μόνο. Προκαλούν επίσης τα όρια των μεγάλων. Είτε επειδή είναι παιδιά και παίζουν (ενώ εκείνοι έχουν ξεχάσει από καιρό), είτε επειδή μέσα σε μια παιδική θολούρα που ψυχανεμίζεται πότε πότε σωστά τα πράγματα, κάνουν σκηνές και φασαρία. Με αυτές τις σκηνές και τη φασαρία (ποιος ξέρει σε ποιο βαθμό ασυνείδητα) καταφέρνουν και τρυπούν στιγμιαία τους τοίχους του κουτιού μέσα στο οποίο βρίσκονται και τσακώνουν μια αληθινή εικόνα, κλέβουν σαν κατάσκοποι μια αληθινή ιστορία από τους μεγάλους.
Και μετά μεγαλώνουν και δεν παίζουν πια αλλά ούτε κάνουν σκηνές και φασαρία αλλά μαθαίνουν να ρωτούν και να απαντούν, δηλαδή να μιλάνε και να αφηγούνται.
Συγνώμη για το σεντόνι, αλλά το θέμα είναι πολύ ενδιαφέρον.

 
At 8/18/2007 12:22:00 μ.μ., Blogger GASIREU said...

τα παιδιά είναι η έκπληξη που αφήσαμε, συχνά, πίσω μας.
τα σκυλιά είναι η χαρά της κάθε μέρας, με την ίδια εκπληξη για ζωή.
αλλά υπάρχει πάντα μια υπερβολή στην νοσταλγική υπερτίμηση της απωλεσθείσας αυτής παιδικής έκπληξης.
In ''The Book of Laughter and Forgetting,'' you link the memory of your father with a tale about Tamina, who lives on an island where there are only children.
This tale is a dream, a dream image that obsesses me. Imagine being forced for the rest of your days to remain surrounded by children, without ever being able to speak to an adult.
A nightmare.....

http://www.kundera.de/english/Info-Point/Interview_Carlisle/interview_carlisle.html

 
At 8/18/2007 01:13:00 μ.μ., Blogger EggGod said...

Τι τέλεια που ξεκινάμε την ζωή μας σαν παιδιά! Αθωότητα ως αφετηρία. Η ανάμνηση της σαν κίνητρο για όλη την υπόλοιπη πορεία μας....
Το ανάποδο θα ήταν καταστροφικό...ή μήπως όχι; Ξέρω γω......

 
At 8/18/2007 03:58:00 μ.μ., Blogger Haris said...

Ή παιδική ψυχή, είναι το παρθένο βλέμμα. Μόνο μια τέτοια παιδική ψυχή μπορεί να πιάσει το νόημα της ζωής.

 
At 8/18/2007 04:43:00 μ.μ., Blogger Old Boy said...

Mosaic, είσαι ζεν :)
Christophorus, ευχαριστώ πολύ.
Ανώνυμε, πολύ ενδιαφέρον το σχόλιό σου. Διαφωνώ ωστόσο ριζικά ως προς «το κίβδηλο της εμπειρίας» των παιδιών και στο ότι έξω από το «κουτί» που είναι κλεισμένα βρίσκονται δήθεν οι «αληθινές εικόνες». Ύστερα τα περί κουτιού είναι σχετικά και σε μεγάλο βαθμό επιβαλλόμενα από τη φύση των πραγμάτων.
Gasireu, καλά τα λέει ο μπάρμπα Μίλαν, αλλά ας φανταστεί κι αυτός ένα νησί όπου θα υπάρχουν μόνο μεγάλοι και κανένα παιδί :) Όσο για την υπερτίμηση της παιδικής εμπειρίας, ίσως έχεις δίκιο, αλλά μιλάω με βάση όχι όσα νοσταλγικά θυμάμαι (που δεν θυμάμαι δηλαδή), μα με βάση όσα παρατήρησα αυτές τις μέρες.
Egggod, ενδιαφέρον θα ήταν και το ανάποδο.
Ηaris, μόνο μια παιδική ψυχή και οι Μόντυ Πάιθον ;)

 
At 8/18/2007 06:36:00 μ.μ., Anonymous Ανώνυμος said...

Old-boy, σε ευχαριστώ από τα βάθυ της καρδιάς μου. Είχα αρχίσει να πιστεύω ότι είναι βλαμμένο.
Αλλά τελικά δεν είναι. Αντίθετα. Μια χαρά είναι ο μπαγάσας και - μάλλον - εγώ είμαι ο βλαμμένος.
Όσο για το σχόλιο περί manager των παιδιών που έκανε (νωρίς - νωρίς) ένας άλλος φίλος...να έλθει να του δώσω τα δικά μου, δύο αγόρια, (2,5 και 5) να τα μανατζάρει άμα γουστάρει, να σπάσουμε και λίγη πλάκα.
gs

 
At 8/18/2007 11:44:00 μ.μ., Blogger pittermilk said...

Old boy ειναι πράγματι δυσκολο να ζεις για το τωρα,να ζεις πιο απλά σαν παιδι.Αξίζει όμως να το δοκιμάσει κανεις.Στη προσπάθεια αυτή φοβάμαι πολλές φορές το εμπόδιο που θα βρείς στους γύρω σου.Δν σε καυαλαβαίνουν,ή καλύτερα δν θελουν να σε καταλάβουν

 
At 8/19/2007 01:15:00 π.μ., Anonymous nefelikas said...

Ευτυχώς, τα παιδιά δεν έχουν δικαίωμα ψήφου. Θα είχαμε για πρωθυπουργό τον Μπομπ Σφουγγαράκη.

Δυστυχώς, οι ενήλικες έχουν δικαίωμα ψήφου. Κι έχουμε για υπουργό πολιτισμού τον Μπομπ Βουλγαράκη.

Καλώς σε ξαναβρήκα εθισμένο γεροντόπαιδο :-)

 
At 8/19/2007 04:52:00 π.μ., Blogger Haris said...

Επιτρέψτε μου να προτιμήσω τον Σφουγγαράκη παρακαλώ.

 

Δημοσίευση σχολίου

<< Home