Δευτέρα, Φεβρουαρίου 27, 2006

Μέρος τρίτον (και τελευταίο)

Ολοκληρώνεται με το ποστ αυτό η τριλογία μας για το «Βrokeback Mountain». Αρχικά προσεγγίσαμε -με το παροιμιώδες αυτοσαρκαστικό πνεύμα του μπλογκ- το πριν την ταινίας (συνθέτοντας μια σύντομη ωδή στην τελευταία ημέρα αθωότητας της ελληνικής κοινωνίας), εν συνεχεία προσεγγίσαμε -με το παροιμιώδες λογοτεχνίζον ύφος του μπλογκ- την ταινία καθεαυτή (και για την ακρίβεια κάποιες συγκεκριμένες πτυχές της) και τώρα θα προσεγγίσουμε -με το παροιμιώδες διεισδυτικό βλέμμα του μπλογκ- το μετά της ταινίας (τον τρόπο δηλαδή που την υποδέχτηκαν κριτικοί, δημοσιογράφοι και μπλόγκερς).
Ένας ήρωας από «Το σπίτι και το κελλί» του Χωμενίδη είναι ομοφυλόφιλος. Ενώ διηγείται όμως την ιστορία της ζωής του σε κάποιον άλλο, του αποκαλύπτει ότι μικρός είχε ερωτευτεί μια γυναίκα. Ακολουθεί ο εξής διάλογος, με την καλύτερη, κατά την γνώμη μου, φράση του βιβλίου:
«Έτσι λοιπόν χάσατε τελικά την παρθενιά σας από μία γυναίκα;».
«Όχι, δεν ήταν γυναίκα. Ήταν η Μάγδα. Όταν ερωτεύεσαι ένα συγκεκριμένο πρόσωπο, το φύλο καταντάει επιμέρους χαρακτηριστικό».
Στην ίδια κεντρική ιδέα κινήθηκε και μεγάλο μέρος των κειμένων που γράφτηκαν για τη ταινία· ότι δηλαδή δεν έχει και τόσο σημασία που η ταινία μιλά για τον έρωτα μεταξύ δύο ανδρών, ότι θα μπορούσε να μιλά και για έναν ετεροφυλόφιλο έρωτα χωρίς να χάνει από τη δύναμή της.
Ενώ όμως η ατάκα από το βιβλίο με κέρδισε, αυτές οι αναγνώσεις της ταινίας δεν μου φαίνονται πειστικές. Μπορεί η ταινία να είναι εξαιρετικά καλογυρισμένη, αλλά αν μιλούσε για έναν απαγορευμένο έρωτα άντρα - γυναίκας, πολύ μικρότερη αίσθηση θα προξενούσε. Τέτοιους απαγορευμένους έρωτες έχουμε δει σωρό στο σινεμά. Όπως λέει ο Κούντερα στον «Πέπλο», θεμελιώδες διαφοροποιητικό γνώρισμα του σημαντικού από το ασήμαντο έργο τέχνης είναι η θέση του στην ιστορία της συγκεκριμένης τέχνης. Για παράδειγμα, όλοι οι επίγονοι του «Pulp Fiction» δεν κρίνονται αυτοτελώς, αλλά πάντα βαραίνει στην κρίση μας το ότι ακολουθούν το μονοπάτι που πρωτοχάραξε ένας άλλος. Έτσι και το «Jude» μιλά για έναν απαγορευμένο έρωτα (μεταξύ συγγενών), αλλά μολονότι είναι μια μεγάλη ταινία, δεν προκάλεσε τον πάταγο του «Βrokeback Mountain», ακριβώς γιατί ο επίμαχος έρωτας ήταν μεταξύ άντρα και γυναίκας. Αντίστοιχα, αν γίνει μόδα και αρχίζουν να γυρίζονται ταινίες τύπου Brokeback, δεν θα προκαλέσουν παρόμοιο πάταγο, όσο καλογυρισμένες κι αν είναι, γιατί θα θεωρηθεί ότι κι αυτές ακολουθούν ένα μονοπάτι.
Ένα δεύτερο στοιχείο που -απ' όσο είδα τουλάχιστον- δεν προξένησε ιδιαίτερο προβληματισμό είναι το αν ο Ανγκ Λι προκειμένου να επιτύχει το μείζον (συναισθηματική ανταπόκριση μεγάλου μέρους του κοινού) έκανε αρκετές υποχωρήσεις δίνοντας μια εξωραϊσμένη για τα straight γούστα εικόνα των δύο ανδρών. Δεν αναφέρομαι τόσο στην πολύ συντηρητική απεικόνιση των σεξουαλικών σκηνών (απεικόνιση που δεν είναι αδιάφορη σε μία ταινία που θέλει να αποτελέσει τομή), όσο στην ποσοτικά λίγη απεικόνιση στιγμών που οι δύο άντρες είναι μαζί σε τρυφερές στιγμές (αγκαλιές, χάδια κλπ). Επίσης οι δύο άντρες επιδεικνύουν μηδενική θηλυπρέπεια. Εκείνο που δεν ξέρω, είναι αν όντως υπάρχουν ομοφυλόφιλα ζευγάρια που ακόμη κι όταν είναι μόνα τους δεν θηλυπρεπίζουν καθόλου ή, αντίθετα, προτιμήθηκε κι εδώ η πιο «προσεκτική» προσέγγιση του θέματος.

14 Comments:

At 2/27/2006 07:31:00 μ.μ., Anonymous Greg said...

Κατ'αρχήν δεν έχω δει την ταινία (ακόμα). Θέλω να παρατηρήσω όμως ότι συχνά στην τέχνη κάποια στοιχεία μιας τραγωδίας (και το B.M. αφηγείται μια ερωτική τραγωδία, σωστά;) ωραιοποιούνται επειδή είναι "παράπλευρα". Τον Lee δεν τον ενδιαφέρει να σοκαριστεί το ετεροφυλόφιλο κοινό, αλλά να δει την ιστορία του αποστεωμένη και ξεκάθαρη, ως μια καταδίκη ανθρώπων από μια κοινωνία που αρνείται να καταλαβαίνει. Τρανό παράδειγμα τέτοιας προσέγγισης στην τέχνη είναι "Η σχεδία της Μέδουσας" (αν διάβαζες Αστερίξ θα θυμάσαι μια αναφορά που έχει). Είναι στο Λούβρο, το όνομα του ζωγράφου δεν το θυμάμαι τώρα με τίποτα. Απεικονίζει πραγματική ναυτική τραγωδία, αλλά οι επιβαίνοντες στην σχεδία δεν είναι ούτε αδυνατισμένοι από την ασιτία, ούτε βρώμικοι. Στην αληθινή ιστορία το βάρος των επιβατών ήταν τόσο που η σχεδία ήταν διαρκώς λίγο κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, στον πίνακα όχι. Η τραγωδία βγαίνει από την ατμόσφαιρα εγκατάλειψης και απόγνωσης, όχι από την κατάντια των σωμάτων.
Αυτό που προσπαθώ να πω (και πάλι χωρίς να έχω άποψη για την συγκεκριμένη ταινία) είναι ότι δεν είναι απαραίτητα συντηρητισμός η επιλογή να συγκρατηθείς σε κάποια στοιχεία προκειμένου να φαίνεται πιο ξεκάθαρο το κεντρικό σου θέμα. Έτσι νομίζω τουλάχιστον.
BTW, προσωπικά έχω δυσάρεστα πολλούς γνωστούς που δεν θα την δουν γιατί "τους σοκάρει σαν θέμα". :^(

 
At 2/27/2006 07:40:00 μ.μ., Blogger newManifesto said...

"Επίσης οι δύο άντρες επιδεικνύουν μηδενική θηλυπρέπεια. Εκείνο που δεν ξέρω, είναι αν όντως υπάρχουν ομοφυλόφιλα ζευγάρια που ακόμη κι όταν είναι μόνα τους δεν θηλυπρεπίζουν καθόλου ή, αντίθετα, προτιμήθηκε κι εδώ η πιο «προσεκτική» προσέγγιση του θέματος".

θα σου φανεί παράξενο αλλά υπάρχουν πολλοί ομοφυλόφιλοι που δεν θυληπρεπίζουν ... όπως και ζευγάρια

κι αυτό το λέω χωρίς να έχω κανένα πρόβλημα με την θυληπρέπεια

 
At 2/27/2006 08:06:00 μ.μ., Blogger Old Boy said...

«δεν είναι απαραίτητα συντηρητισμός η επιλογή να συγκρατηθείς σε κάποια στοιχεία προκειμένου να φαίνεται πιο ξεκάθαρο το κεντρικό σου θέμα».
Ναι, ίσως να έχεις δίκιο. Aπό την άλλη, δεν ξέρω, αυτή είναι μια απόφαση καλλιτεχνική ή «πολιτική»; Δηλαδή ο καλλιτέχνης θέλει να πει την ιστορία όπως έγινε ή να περάσει ένα μήνυμα; Δεν διαφωνώ με αυτό που λες Greg. Απλά αναρωτιέμαι.

«θα σου φανεί παράξενο αλλά υπάρχουν πολλοί ομοφυλόφιλοι που δεν θυληπρεπίζουν ... όπως και ζευγάρια»
Το δέχομαι όπως το λες Manifesto και δεν έχω λόγο να το αμφισβητώ.

 
At 2/27/2006 08:26:00 μ.μ., Blogger Beta Blank said...

Η συζήτηση που είχα με τους φίλους που είδαμε μαζί την ταινία, κι οι οποίοι ήταν ομοφυλοφιλοι, ήταν πώς η ταινία είναι μια καλή ταινία, αλλά οι ίδιοι δεν τη θεώρησαν τόσο καλή για να προταθεί για τόσα Όσκαρ (αν θεωρήσουμε αυτό σα μέτρο 'ποιότητας' της ταινίας). Από την άλλη δήλωσαν ότι η ταινία εάν είχε γυριστεί με βάση ένα λεσβιακό ζευγάρι ίσως και είχε αποδειχθεί η μεγαλύτερη αποτυχία της χρονιάς.

Η θηλυπρέπεια δεν έχει να κάνει και πολλά με τους ομοφυλόφιλους (τουλάχιστον δεν υπάρχει κατ' ανάγκη κάποιος 'κανόνας' συσχετισμού των δύο). Θεώρησα ότι η έλειψη intimate στιγμών ήταν περισσότερο για να δείξει την ιδιοσυγκρασία των χαρακτήρων (ειδικά του ξανθού που ήταν και πιο μαζεμένος-λιγομίλητος-λιγότερο εκφραστικός).

 
At 2/27/2006 09:05:00 μ.μ., Blogger Old Boy said...

«Η θηλυπρέπεια δεν έχει να κάνει και πολλά με τους ομοφυλόφιλους (τουλάχιστον δεν υπάρχει κατ' ανάγκη κάποιος 'κανόνας' συσχετισμού των δύο)».
Έχει να κάνει πολλά όμως με μια συγκεκριμένη εκδοχή της ομοφυλοφιλίας: την life style ομοφυλοφιλία αλλά ελληνικά. Την τηλεοπτική ομοφυλοφιλία αλλά ελληνικά. Αλλά εδώ που τα λέμε, μπας και οι straight τηλεπαρουσιαστές τύπου Αρναούτογλου δεν είναι κι αυτοί ξεφωνημένοι; Έστω, με τον τρόπο ενός straight ξεφωνήματος;

«Θεώρησα ότι η έλειψη intimate στιγμών ήταν περισσότερο για να δείξει την ιδιοσυγκρασία των χαρακτήρων (ειδικά του ξανθού που ήταν και πιο μαζεμένος-λιγομίλητος-λιγότερο εκφραστικός)».
Εγώ πάλι θεωρώ έλλειμμα της ταινίας ότι δεν μας δείχνει λίγο περισσότερο πώς περνούσαν αυτές τις μέρες που ήταν μαζί στο Brokeback. Παρουσιάζονται αυτές οι μέρες ως ο επί γης παράδεισος τους, αλλά ο σκηνοθέτης σαν να ντρέπεται να μας δείξει τι διαδραματιζόταν και τι συνιστούσε εκείνον τον παράδεισο.

 
At 2/27/2006 09:31:00 μ.μ., Blogger ΤΑΣΟΣ said...

Εκτός των άλλων αδυναμιών στην ταινία δεν φάνηκε καθαρά ότι τα ζευγάρια gay έχουν ανάλογα προβλήματα με τα ετερόφυλα ζευγάρια str8.

Η ταινία είχε εμπορικούς σκοπούς και νομίζω ότι θα πετύχει του οικ. στόχους της. Οι παραγωγοι δαπάνησαν λιγα χρήματα με επιπτώσεις στη φωτογραφία και τη μουσική (αδιάφορη;, άσχετη; με το μύθο)

Η καλή ηθοποιία δεν αντισταθμίζει τις αδυναμιες της ταινίας

 
At 2/27/2006 09:37:00 μ.μ., Anonymous elsa said...

Καλή ταινία, ωραία τοπία -θύμιζε διαφήμιση Marlboro. Όμορφα τοπία και αισθηματικά δράματα βέβαια, έχουμε δει δεκάδες φορές. Το διαφοροποιόν στοιχείο ήταν η ομοφυλοφιλία...που για μια μερίδα του κοινού θεωρείται φυσιολογική και δεδομένη και για μια άλλη κατάλληλη ευκαιρία για να γελάσει, να κοροιδέψει και να επιδείξει το αντρειλίκι της. Εν τέλει, δεν κατάλαβα σε ποιους ακριβώς απευθύνεται η ταινία και γιατί συγκλόνισε, ώστε να προταθεί για τόσα όσκαρ.

 
At 2/27/2006 10:03:00 μ.μ., Blogger skata said...

Λίγοι σκηνοθέτες θα χειριζόταν αυτό το σενάριο με τον τρόπο που το χειρίστηκε ο Λι.

Δεν ήθελε να σοκάρει, και δεν σόκαρε.

Δεν ήθελε να υπεκφύγει και μας έδειξε όσο γυμνό χρειαζόταν για να καταλάβουμε ότι συνέβη.

Δεν ήθελε να μιλήσει για το σεξ μεταξύ ανδρών αλλά για το πως δύο διαφορετικοί άνθρωποι παλεύουν με τον άγνωστο εαυτό τους, τι κερδίζουν και τι χάνουν απ' αυτό.

Και μιας και το βιβλίο γράφτηκε από γυναίκα μάλλον γι' αυτό ήθελε να μιλήσει και εκείνη.

Οποιος πήγε να δει γκέι γουέστερν, έχασε.

 
At 2/28/2006 01:52:00 μ.μ., Blogger newManifesto said...

"Έχει να κάνει πολλά όμως με μια συγκεκριμένη εκδοχή της ομοφυλοφιλίας: την life style ομοφυλοφιλία αλλά ελληνικά"

έχει επίσης να κάνει πολλά με αυτό που εσύ θεωρείς σαν απαραίτητο στοιχείο της ομοφυλοφιλίας

όταν σκεφτόμενοι άνθρωποι σαν εσένα έχουν τέτοιες προκαταλήψεις τι να κάνει το lifestyle?

επίσης η ιστορία δεν έγινε ... δεν είναι βασισμένη σε αληθινά γεγονότα αλλά σε ένα διήγημα

τέλος, αν θέλεις να δεις περισότερα απ όσα γίνονταν στο brokeback mountain μπορείς να νοικιάσεις το bareback mountain :)

 
At 2/28/2006 04:21:00 μ.μ., Blogger Old Boy said...

Manifesto, ακόμη και οι ιστορίες που βασίζονται σε αληθινά γεγονότα δεν παύουν να είναι πλαστές, υπό την έννοια ότι μεσολαβεί η ερμηνεία της πραγματικότητας από τον συγγραφέα. Αντίστροφα οι ιστορίες που δεν βασίζονται σε αληθινά γεγονότα, εάν θέλουν να διεκδικούν για τον εαυτό τους μια πειστικότητα και μια αλήθεια, πρέπει να είναι ολοκληρωμένες. Θέλω να πω ότι οι ήρωες τους πρέπει να υπάρχουν και να ζουν όχι μόνο τις στιγμές που εμφανίζονται στην ιστορία, αλλά να υπάρχουν και να ζουν 24 ώρες το 24ώρο. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα βλέπουμε τι κάνουν 24 ώρες το 24ώρο, αλλά σημαίνει ότι ο συγγραφέας θα επιλέγει ποιές από αυτές τις ώρες θα μας διηγείται στην ιστορία του. Σε διαφορετική περίπτωση οι ήρωες δεν είναι παρά σχήματα και οχήματα ιδεών. Δεν λέω ότι συμβαίνει αυτό στο Βrokeback Mountain. Kάθε άλλο. Αλλά το ότι η ιστορία δεν βασίστηκε σε αληθινά γεγονότα, δεν σημαίνει ότι ο Ένις και ο Τζακ βρέθηκαν στο βουνό ΜΟΝΟ τις στιγμές που τους είδαμε. Σημαίνει ότι επί χρόνια περνούσαν μαζί μια εμβδομάδα κάθε τρεις μήνες. Κι από όλες αυτές τις εβδομάδες, η ταινία μας δείχνει ουσιαστικά μόνο την σκηνή του αποχωρισμού τους. Εκείνο λοιπόν που λέω είναι ότι η ταινία κάνει σαν να ντρέπεται να μας τους δείξει μαζί στο Βrokeback. Δεν είπα να μας δείξει ούτε γκέι γουέστερν που λέει ο ΜcFly ούτε το Βareback Mountain. Είπα ότι θα θεωρούσα πιο έντιμο η σεξουαλική σκηνή να ήταν περισσότερο αποκαλυπτική και είπα ότι υπάρχει ένα έλλειμμα απεικόνισης των στιγμών τους όλες αυτές τις βδομάδες. Φαντάζομαι ότι το σεξ μεταξύ τους θα διαρκούσε κάποιες ώρες ημερησίως το μάξιμουμ. Τις άλλες ώρες θα ήταν μαζί χωρίς να κάνουν σεξ. Αυτό όμως δεν το είδαμε. Οι ενστάσεις μου αυτές δεν αμφισβητούν ότι είναι μια εξαιρετική ταινία.

ΥΓ Όσο για τις προκαταλήψεις, παραδέχομαι ότι σε ένα βαθμό τις έχω, αλλά παραδέξου κι εσύ ότι όσα λέω για την τηλεοπτικολάιφστάιλ εκδοχή της ομοφυλοφιλίας στέκουν.

 
At 2/28/2006 05:50:00 μ.μ., Blogger newManifesto said...

το παραδέχομαι στέκουν αλλά η εκθύληνση του σύγχρονου άντρα από το lifestyle δεν αφορά μόνο τους ομοφυλόφιλους

ξέρεις πόσα νέα στρέιτ αγόρια ξυρίζουν τα πόδια τους ?

όσο για την ταινία κι εγώ θα ήθελα να έχει δείξει πιο πολλές σκηνές αλλά ήταν συγκρατημένη σε όλα της όχι μόνο σε αυτό το σημείο

 
At 2/28/2006 06:37:00 μ.μ., Anonymous Ανώνυμος said...

Την ταινια δεν την εχω δει.δεν αρεσκομαι σε ελαφρια γκει ρομαντζα,οπως μου προξενουν αηδια και τα ερωτοχτυπημενα ελαφρια ρομαντζα γενικοτερα.
ενα πραγμα ομως ξερω καλα και το αισθανομαι κι εγω οπως αρκετοι που εχουν καρδια και μυαλο,αναγνωριζω αυτο που συγκινει,απο το ριγος που αισθανομαι,απο την ταυτηση την ιδεολογικη, απο τα σωματοποιημενα συναισθηματα.ολα τα αλλα κατατασσονται σε μια κατηγορια που σχολιαζεται απο τους κριτικους, για αποδοση τιμων. το αριστουργημα ειναι εκει σου κλεινει το ματι συνομωτικα, συγκινησιακα,σε παρασυρει να το αναγνωρισεις , να το αποκωδικοποιησεις εσυ που ξερεις και μπορεις.

 
At 3/01/2006 12:46:00 π.μ., Blogger skata said...

Προφανώς το θέμα ήταν ο αντίκτυπός της "φάσης" στην υπόλοιπη ζωή τους.

Αυτό που ξενίζει σε μένα είναι ότι δεν εξηγείται επαρκώς το πως κάποιος που έχει άλλα δεδομένα σαν τον Ίνις και σκέφτεται πιο απλοικά, δε βλέπει καμία παρηγοριά στην τρυφερότητα της γυναίκας του και κανένα μη διαπραγματεύσιμο αγαθό στις δύο κόρες του.

 
At 3/01/2006 04:19:00 μ.μ., Blogger Old Boy said...

Ίσως να έχει το διήγημα κάποια ερμηνεία, δεν ξέρω, δεν το έχω διαβάσει.

 

Δημοσίευση σχολίου

<< Home