Πέμπτη, Ιανουαρίου 17, 2008

Κορυφές να Κρυφτούμε

Όταν σήμερα ο πλανήτης ακούει το όνομα «Χίλαρυ» ο νους του πάει στη Χίλαρυ, αλλά στη δεκαετία του '50 και στις επόμενες δεκαετίες όταν ο πλανήτης άκουγε το όνομα «Χίλαρυ» ο νους του πήγαινε στο Νεοζηλανδό Σερ Έντμουντ Χίλαρυ, ο οποίος στις 29 Μαϊου 1953, μαζί με το Νεπαλέζο Τενζίνγκ Νοργκάι, έγιναν οι πρώτοι άνθρωποι που ανέβηκαν στην ψηλότερη κορυφή της γης, στην κορυφή του όρους Έβερεστ των Ιμαλαϊων, ύψους 8.848 μέτρων. Πριν λίγες μέρες ο Χίλαρυ πέθανε σε ηλικία 88 ετών και ο πλανήτης ξανασύνδεσε το όνομα «Χίλαρυ» με άλλους, ηρωϊκότερους συνειρμούς.
Αλλά ηρωϊκότερους γιατί άραγε; Τι νόημα έχει τελικά να ανέβεις πρώτος στην κορυφή του Έβερεστ; Γιατί να αξίζει να διακινδυνεύσεις τη ζωή σου για αυτόν τον σκοπό; Τι σόι σκοπός είναι; Τι αποδεικνύει; Μήπως τελικά δεν είναι ηρωϊκός, αλλά βλακώδης; Αντικειμενικά βλακώδης ίσως είναι, ανόητος όμως όχι· νόημα έχει· και είναι το νόημα της συγκίνησης που προξενεί ο προφανής συμβολισμός της κατανίκησης όλων των εμποδίων προκειμένου να πατηθεί η έως τότε απάτητη κορυφή, προκειμένου να κατακτηθεί με φυσικά μέσα και το ψηλότερο σημείο της γης.
Οι άνθρωποι πεθαίνουν (μεταφορικά, αλλά πολλές φορές και κυριολεκτικά) για συμβολισμούς. Αν τα μυστήρια της ζωής δεν ήταν μυστήρια, αν ξέραμε, αν είχαμε απαντημένα τα πώς και τα γιατί της ύπαρξής μας, τότε αναρριχήσεις σαν του Χίλαρυ, προσπάθειες δηλαδή ενηλίκων που διακινδυνεύουν την μία και μόνη ζωή τους για ένα συμβολισμό, θα ήταν ανόητες. Ο συμβολισμός είναι το υποκατάστατο του νοήματος, ο συμβολισμός είναι ό,τι κοντινότερο στο νόημα μπορεί να βρει ο άνθρωπος: αν δεν έχω ιδέα τι θα γίνει όταν πεθάνω, αν δεν ξέρω πόσο συμπτωματικό ή μοιραίο ήταν να έρθω στον κόσμο, αν σκεφτώ ότι αν ο πατέρας μου δεν είχε συναντήσει την μητέρα μου δεν θα υπήρχα και ότι αν είχαν κάνει παιδιά με άλλους μπορεί να ήμουν μισός εδώ μισός εκεί αλλά ολόκληρος πουθενά, όπως πιθανότατα να μην είμαι ολόκληρος πουθενά και μετά το θάνατό μου, αν τα σκεφτώ όλα αυτά και τρομάξω και αναρωτηθώ και απάντηση δεν πάρω, τότε γιατί να θεωρήσω ανόητη την προσπάθεια να νικηθεί το βουνό; Θα προσπαθήσω να κρατηθώ από παντού· από κάθε μικρή ανθρώπινη νίκη· από κάθε μικρό ανθρώπινο θρίαμβο.
Αν ο άνθρωπος δεν είχε αυτή τη γαϊδουρινή υπομονή να κατακτά κορυφές, έτσι, για το γαμώτο, έτσι, μόνο και μόνο για να αποδεικνύει ότι μπορεί, θα ήταν κάτι διαφορετικό: περισσότερο ώριμος, λιγότερο παιδί, λιγότερο τρομαγμένος, λιγότερο συγκινητικός.
Ο Αλμπέρ Καμύ στον «Μύθο του Σισύφου» γράφει για έναν άλλο άντρα που ανεβαίνει ένα βουνό: «Εάν αυτός ο μύθος είναι τραγικός, είναι γιατί ο ήρωάς του έχει συνείδηση. Πράγματι, που θα βρισκόταν ο πόνος του, εάν σε κάθε βήμα τον ενθάρρυνε η ελπίδα της επιτυχίας; Ο σύγχρονος εργάτης όλες τις μέρες της ζωής του κάνει την ίδια δουλειά κι αυτή η μοίρα δεν είναι λιγότερο παράλογη. Αλλά δεν είναι τραγικός παρά στις σπάνιες στιγμές που αποκτά συνείδηση».
Σε αντίθεση με τον Σίσυφο του Καμύ ο Χίλαρυ ήλπιζε, άρα δεν ήταν τραγικός: ρισκάριζε να πεθάνει χωρίς συνείδηση του παραλόγου του εγχειρήματός του.
Σύμφωνα με τις νεκρολογίες του, ο Σερ Έντμουντ Χίλαρυ ήταν ένας άνθρωπος που έκανε πολύ καλό στο πέρασμά του από τη ζωή, με πλούσιο φιλανθρωπικό έργο για το Νεπάλ· αυτό θα έπρεπε τελικά να μετρά περισσότερο απ' όλα.
Αλλά σήμερα τον θυμόμαστε επειδή πριν μισό αιώνα ανέβηκε σε ένα βουνό.
Για να γεμίσει μια ανθρώπινη καρδιά φτάνει και η κατάκτηση της κορυφής από έναν άλλο.
Ευτυχισμένος ο Σίσυφος της αυτογνωσίας, ευτυχισμένος ο Χίλαρυ της παράλογης ελπίδας και της εκπλήρωσης του παράλογου οράματός του, ευτυχισμένοι και 'μεις με τον συμβολισμό του, ευτυχισμένοι κι οι φτωχοί ευεργετηθέντες Νεπαλέζοι.
Δώστε μας βουνά να ανεβούμε, δώστε μας βράχους να σπρώξουμε, δώστε μας κορυφές να κατακτήσουμε, δώστε μας κορυφές να κρυφτούμε.
(Κείμενο γραμμένο για το «Exodos»)

14 Comments:

At 1/17/2008 08:46:00 μ.μ., Blogger 2000man said...

"Ο συμβολισμός είναι το υποκατάστατο του νοήματος, ο συμβολισμός είναι ό,τι κοντινότερο στο νόημα μπορεί να βρει ο άνθρωπος".

Πολύ δυνατό.
Γι αυτό και το αρνητικό σχόλιο μου περί ποδοσφαίρου στο προηγούμενο πόστ. Η ομάδα ποδοσφαίρου (θα μπορούσε να είναι κάλλιστα F1, handball, κτλ) είναι ένας συμβολισμός. Λογικό αυτό, όλοι έχουμε και μια 'σαπουνόπερα', ένα 'trash', όπως τα ονομάζω εγώ, κάτι χαμηλού επιπέδου τέλος πάντων, για να παραμυθιαζόμαστε κάπου κάπου. Αλλά πάντα πρέπει να έχουμε στο πίσω μέρος του μυαλού μας ότι είναι αυτό που είναι, ένα trash, και να μην του δίνουμε μυθικές διαστάσεις.
Και ακόμα περισσότερο όταν έχουμε να κάνουμε με παθητικές δραστηριότητες, όπως η παρακολούθηση ενός σπορ. Τον Hillary τον καταλαβαίνω (και κάτι παραπάνω), έναν φίλαθλο όχι.

 
At 1/17/2008 09:21:00 μ.μ., Anonymous nelly said...

για το παραλογο και τον Καμυ μπορω να γραφω μεχρι το πρωι(εχω μια εφεση στο παραλογο).Αυτο που θα σπευσω παντως να προσυπογραψω ειναι:"Ο παράλογος άνθρωπος λέει ναι και ο αγώνας του θα είναι πια αδιάκοπος. Εάν υπάρχει ένα προσωπικό πεπρωμένο, δεν υπάρχει ούτε μια στιγμή εξαιρετικής τύχης ή το πολύ να υπάρχει μια, εκείνη που κρίνεται σα μοιραία κι αξιοκαταφρόνητη. Όσο για τις υπόλοιπες, ο άνθρωπος ξέρει πως είναι κύριος της ζωής του..."

 
At 1/17/2008 09:30:00 μ.μ., Blogger sergios said...

Πολύ έξυπνη η συσχέτηση Χίλαρυ-Σισύφου.
Ο Χίλαρυ ήταν μια σπάνια περίπτωση ανθρώπου. Το κατόρθωμά του βρίσκεται στην κατάκτηση και όσο μεγάλο κι αν είναι,είναι στιγμιαίο. Ο Σίσυφος είναι από τις πιο τραγικές μορφές στη μιθολογία. Το κατόρθωμα του Σισύφου έγκειται στην υπομονή με την οποία υπομένει την κατάρα του και είναι διαρκές. Όλοι φθονούμε το κατόρθωμα του Χίλαρυ αλλά αυτό του Σισύφου είναι συνήθως ότι καλύτερο μπορούμε να πετύχουμε.

 
At 1/17/2008 10:25:00 μ.μ., Blogger lemon said...

...με πλούσιο φιλανθρωπικό έργο για το Νεπάλ· αυτό θα έπρεπε τελικά να μετρά περισσότερο απ' όλα.
Αλλά σήμερα τον θυμόμαστε επειδή πριν μισό αιώνα ανέβηκε σε ένα βουνό.

Τι παράλογο, τι ενδεικτικό της διαταραχής των αξιών ενός ολόκληρου πλανήτη...

 
At 1/17/2008 10:26:00 μ.μ., Blogger Tiger Lilly said...

"You must not find symbols in everything you see. It makes life impossible".

Θα το έλεγα και με δικά μου λόγια, αλλά θα χρειαζόμουν ολόκληρη παράγραφο, οπότε επικαλούμαι τον θείο Oscar. :)

 
At 1/17/2008 11:47:00 μ.μ., OpenID ficciones said...

οπως ειχε πει ο mallory πριν τον hillary: because its there.

επειδη κατα τον Camus το παραλογο εγκειται στο να προσπαθησεις να βαλεις νοημα σε ενα κόσμο που στερειται νοήματος, το παραλογο ειναι να ρωτήσεις γιατι...

 
At 1/18/2008 02:09:00 π.μ., Blogger Rodia said...

Τολμω να διαφωνησω με τον αγαπημενο Αλμπερ. Ο Σισυφος ηλπιζε. Διαφορετικα, θα τα ειχε παρατησει. Ηταν μεν καταδικασμενος απο τους Θεους να ανεβαζει το βραχο, αλλα η αισθηση μου ειναι (μετα απο πολλα μακροβουτια στο μυθο αυτο) οτι διατηρουσε την ελπιδα πως το μαρτυριο του θα λαβει καποια στιγμη τελος. Δεν υπεμενε ασκοπα.
-->> αν παλι ο Σισυφος δρουσε ως αυτοματο, εσπρωχνε χωρις βουληση δηλαδη, τι ειδους μαρτυριο θα ηταν αυτο;

 
At 1/18/2008 02:31:00 π.μ., Blogger Old Boy said...

2000man, διάβασε αν θες αυτό το ποστ: http://old-boy.blogspot.com/2007/06/blog-post_25.html. Νομίζω ότι απαντάει στο σχόλιό σου.

 
At 1/18/2008 02:03:00 μ.μ., Blogger Ο σκύλος της Βάλια Κάλντα said...

Να συμπληρώσω ένα ανεκδοτολογικό:
Στη φωτογραφία που έβαλε ο ολντμπόι απεικονίζεται ο Τενζίνγκ Νοργκάι πάνω στην κορυφή του Έβερεστ. Τη φωτογραφία, φυσικά, την έχει τραβήξει ο ίδιος ο Χίλλαρυ. Όταν κάποιοι φωστήρες της δημοσιογραφίας τον ερώτησαν «γιατί δεν βγάλατε και μια δική σας φωτογραφία», τους απάντησε με το λακωνικό αγγλοσαξωνικό χιούμορ του «διότι ο Τενζίνγκ δεν ήξερε να χειρίζεται τη φωτογραφική μηχανή και θα συμφωνείτε πως η κορυφή του Έβερεστ δεν είναι το καταλληλότερο σημείο της γης για μαθήματα φωτογραφίας!».
Εν ολίγοις, ήξερε πως ακόμα και η απουσία σου από το ντοκουμέντο μπορεί να μαρτυρεί την παρουσία σου σ' αυτό.

 
At 1/18/2008 04:50:00 μ.μ., Blogger Old Boy said...

«Εν ολίγοις, ήξερε πως ακόμα και η απουσία σου από το ντοκουμέντο μπορεί να μαρτυρεί την παρουσία σου σ' αυτό».
Πολύ ωραία φράση :)

 
At 1/18/2008 11:47:00 μ.μ., Anonymous Nepalese whispers said...

Ναι, όντως η φωτογραφία είναι του Χίλαρυ. Εκείνος πατά το κλικ και αποθανατίζει τον Τενζίνγκ, όπως σωστά λέει ο σκύλος. Βecause it's there. Άραγε να μάθουμε ποτέ εάν ο Μάλορυ πέθανε κατεβαίνοντας. Και εάν ναι, είχε αγγίξει κορυφή πριν. Διαφωνώ με τον Σέργιο, που αναφέρεται στο κατόρθωμα του Σίσυφου. Του Σίσυφου είναι τιμωρία. Ο Σίσυφος έχει διαλέξει πριν από το βουνό την μοίρα του, κοροϊδεύοντας τους θεούς. Η κορυφή είναι η ήττα του. Στην περίπτωση του Χίλαρυ η μοίρα του είναι το βουνό, εκεί κερδίζεται. Η κορυφή είναι η νίκη του.
Αλλά ολντ μπόυ, καλά κάνουμε και τον θυμόμαστε επειδή ανέβηκε ένα βουνό, κι όχι επειδή έκανε φιλανθρωπικό έργο. Φιλανθρωπικό έργο έκαναν πολλοί. Το ψηλότερο βουνό το ανέβηκε πρώτος μόνο ένας. Και σαν θνητά παράλογα (με την καμυϊκή έννοια) συγκρατούμε το
ά-λογο. Αρκεί να είναι άσπρο. Σαν τα αιώνια χιόνια. Προσπαθώ να ψυχανεμιστώ τι αισθάνεται ο Έντι στην κορυφή του κόσμου. Πρώτα απ' όλα μη γλυστρήσει. Και μέτα; Ότι από δω και πέρα, μόνο κατηφόρα.Αλλά τι μοναδικότητα θέε μου, εγώ ο μελισσοκόμος από το Auckland να είμαι ο μόνος άνθρωπος στον κόσμο που έκανε κάτι. Πολύ ανδρική σκέψη. Και εάν είχε ανέβει ένας Θιβετάνος πέντε αιώνες νωρίτερα; Κάτι σαν την ανακάλυψη της Αμερικής ένα πράμα. Ναι, αλλά έμεινε ο Χριστόφορος. Άντε και ο Αμέριγκο. Αστείο, δεν είναι; Ένας Έντμουντ Χίλαρυ ανέβηκε ένα Έβερεστ, το όνομα του Βρετανού διευθυντή της βασιλικής γεωγραφικής υπηρεσίας στο Νέο Δελχί, εκεί στα μέσα του 19ου αιώνα, που ανακαλύφθηκε ότι αυτή ήταν η ψηλότερη κορυφή του κόσμου. Δηλαδή θα μπορούσε να λεγόταν και Ζαχόπουλος. Για την ιστορία οι ντόπιοι το ονομάζουν Qomolangma.

 
At 1/19/2008 01:40:00 μ.μ., Blogger Ο σκύλος της Βάλια Κάλντα said...

Ναι, σωστά, Τσομολούνγκμα (Θεά μητέρα της Γης) το λένε οι Θιβετανοί και Σαγκαρμάθα (Θεά του Ουρανού) οι Νεπαλέζοι. Χωρίς να με πιάνουν οι αντι-ιμπεριαλισμοί του τάληρου, καλύτερα να το αποκαλούμε έτσι, παρά από το όνομα που του έδωσαν οι αποικιοκράτες Εγγλεζοι από το όνομα ενός τμηματάρχη Α' μιας αποικιακής υπερεσίας τους.

 
At 1/22/2008 08:30:00 μ.μ., Blogger center-back said...

πολύ καλό άρθρο old-boy, όπως και τα περισσότερα του blog. πολλές φορές αναρωτιέμαι που βρίσκεις τον χρόνο, ενώ π.χ. εγώ ούτε να τα διαβάσω δεν προλαβαίνω...
Αλλά ας σου κάνω μια ερώτηση επί της ουσίας, μιας και είναι η πρώτη φορά που post-άρω εδώ: που βρίσκεις την άνω τελεία στο πληκτρολόγιο; :)

 
At 1/22/2008 08:44:00 μ.μ., Blogger Old Boy said...

Στο πληκτρολόγιο δεν ξέρω. Εγώ την κάνω copy paste από κείμενο σε κείμενο.

 

Δημοσίευση σχολίου

<< Home